11 november komt er aan, een moment om onze oud-strijders en gesneuvelden van beide wereldoorlogen te herdenken. Op onze tentoonstelling rond de Groote Oorlog, vorig jaar in OC De Buiting, werden onze slachtoffers uit WO1 op een paneel met een foto en korte toelichting weer onder de aandacht gebracht, enkele oud-strijders zoals J. Bosmans en L. Lucas kregen een uitgebreid paneel met hun verhaal. 

In de parochiekerk St.-Jan worden deze panelen vanaf 11 november gedurende een tiental dagen opnieuw tentoongesteld. U bent van harte welkom om een bezoekje aan onze gerenoveerde parochiekerk te combineren met een groet aan onze gesneuvelden van de eerste wereldoorlog.

“Ah, gij zijt van De Limburg ? “ Werd die vraag ook al aan jou gesteld ? Dan is dat waarschijnlijk omdat de niet-Limburger een zangerige toon meende te herkennen. Terecht of niet ? Zingen wij ook in het Buitings ? 

‘De Limburg’, de toevoeging van ‘de’ heeft iets koloniaals, zoals Belgen vroeger naar ‘de Congo’ trokken. Merkwaardig, we komen dit neerbuigende lidwoord ook tegen in ‘De Buiting’ …
Maar nee, we gingen het over onze zangkunsten hebben !

Vanwaar komen toch al die taalgrenzen, lijnen en isoglossen?

We schreven in de vorige aflevering al over de Uerlingerlijn die de grens vormt tussen het taalgebied van Paal en dat van Tessenderlo, en de Benratherlijn.
Zo zijn er nog vijf dialectgrenzen,  isoglossen genoemd,  die het Limburgse taalgebied tussen de Uerdingerlijn en de Benratherlijndoor lopen nl., (van west naar oost), de Getelijn, de betoningslijn, de Panningerzijlijn , de Panningerlijn en de -lijk/-lich – lijn.  

Ich maak vur óch en mich ooch zoe'een hètteke !

Omdat het verloop van de Uerdingerlijn op verschillende kaarten (zelfs bij dezelfde makers) soms afwijkt, hebben we het verloop nagegaan aan de hand van verschillende bronnen  (R.N.D.-enquête,  dialectwoordenboeken, bestaande studies, lokale dialectsprekers, eigen enquêtes, navraag bij dialect- en heemkundige verenigingen,…).

Weinigen van ons staan er bij stil dat, wanneer ze over de Tessenderlosesteenweg naar het vlakbij gelegen Hulst fietsen,  een belangrijke grens gepasseerd wordt. Een taalgrens. Bij het oversteken van de Winterbeek stopt het ich/mich gebied. In Tessenderlo doen ze niet meer mee. Het gaat hier om een isoglosse (afgrenzing van een taalverschijnsel) die bekend staat als de Uerdingerlijn.

HET OOST- EN WESTNEDERFRANKISCH EN DE KEULSE EN BRABANTSE INVLOEDEN  

Het Oudnederfrankisch werd gesproken tussen (bij benadering) de 5^de en de 12^de eeuw in een groot deel van wat nu Nederland, België, het westen van Noord-Frankrijk, het Rijnland en Westfalen (beide Duitsland) zijn. 

Zoals al aangehaald splitst het Oudnederfrankisch zich ook weer op, waardoor het Westnederfrankisch (de dialecten die later in hoofdzaak aan de oorsprong van het Nederlands liggen) en het Oostnederfrankisch (rechtstreekse “voorouder” van de Limburgse dialecten en het Rijnlands) ontstaan.

De Germaanse talen ontstonden uit het Indo-Europees door enkele opvallende veranderingen:  klankverschuivingen.  
Bij de eerste of Germaanse klankverschuiving verschoven bepaalde medeklinkers uit het Indo-Europees tot andere medeklinkers in het Germaans. Omdat al de Germaanse talen deze klankverschuiving ondergingen, moet deze plaats gevonden hebben toen de Germaanse talen nog (een zekere) eenheid vormden.

Spelen is gevaarlijk !

In de vorige aflevering lazen we hoe de Duitsers de algemene schoolplicht invoerden. Inentingen tegen pokken werden verplicht. De bezetter leek wel nobele bedoelingen te hebben !
Al snel volgde de ontnuchtering: kinderen werden liefst van straat gehouden, leden honger en allerlei verboden en geboden volgden. Kinderen leken wel gevaarlijk ! Uit bijgaande affiches blijkt dat ouders werden aangemaand hun kinderen niet alleen op straat te laten, ‘gevaarlijk speelgoed’ als bogen, katapulten en andere werpspeeltuigen werd verboden, zelfs een papieren ‘vlieger’ oplaten mocht niet meer omdat het telefoon- en telegrafieverkeer kon verstoord worden.

De Indo-Europese talenfamilie  

De Limburgse dialecten stammen via een aantal “voorouders” af van het Indo-Germaans of Indo-Europees (beide betekenen hetzelfde,  maar Indo-Europees dekt de lading beter.

Er bestaan 2  theorieën over het land of de regio waar het Indo-Europees zijn oorsprong vindt.

Paalonline en het Buitings dialect  

Het bestuur van paalonline zette de voorbije zomer een strategie uit m.b.t. de verdere uitbouw van paalonline met zijn groeiende groep van medewerkers,  die een veelheid van activiteiten ontplooien op verschillende terreinen ten dienste van een levenskrachtige dorpsgemeenschap in zijn verschillende facetten.

Een van de instrumenten in dit “ontwikkelingswerk” is het stofferen en onderhouden van een eigentijdse website, die dagdagelijks bouwt aan een virtuele Paalse gemeenschap met een sterk wij-gevoel, waar de onderlinge verbondenheid van de inwoners centraal staat.

Eén kenmerk van een levendige dorpsgemeenschap is de zorg voor de eigen taal, voor het plaatselijk dialect.