Met vlag en wimpel!

Op het jaarlijks teerfeest van de Landelijke Gilde Paal werd een kopie van de eerste vlag van de Boerengilde van Paal tentoongesteld.  Deze vlag is een uniek stuk. Wanneer ze precies geweven werd is niet bekend. Ze is geweven van zijde die glanst en een zachte textuur heeft. Jammer genoeg heeft de tand des tijds de vlag beschadigd.

“De Boerengilde Pael” werd opgericht in 1896 en is een van de oudste verenigingen van ons dorp.  Sinds de jaren ’70 werd de gilde herdoopt in “Landelijke Gilde Paal”.  De Landelijke Gilde Paal is in de gemeente Beringen de enige gilde die na het afkalven van de landbouw in onze dorpen bleef bestaan en die actief bleef. De landelijke gilden organiseren zowel plaatselijk, gewestelijk, provinciaal en nationaal allerlei interessante activiteiten voor de leden. Zij ijveren ook sinds jaar en dag voor een leefbaar platteland, voor dynamische dorpen en een toekomstgericht dorpenbeleid.

Pederm  - zelfst.nw.(m) -    Wapenvergunning (< Fr. 'permis de port d'armes')

Ploei'er -  zelfst.nw.(m)  -  stropersgeweer,  plooibaar geweer dat makkelijk te verstoppen was onder je jas

Papiljot  - zelfst.nw.(v) -   papiertje waar vrouwen hun haar in wikkelden; pijpenkrul, neerhangende krullen ( < Fr.papillote, verkleiningsvorm van papillon, de gelijkenis met papier zal ook wel meegespeeld hebben.)

 (disclaimer:  het is geenszins onze bedoeling met pijpenkrullen te spotten, wij koesteren er zelfs enige sympathie voor en wel hierom)

Het Voorspel

Buiten de kermisdagen en de teerfeesten van de oude schuttersgilden hadden onze mensen geen enkele gelegenheid zich te ontspannen in eigen dorp.  Hieraan verhelpen door gezond vermaak te verschaffen, scheen wel de voortdurende zorg van enkele bereidwillige vooraanstaande Palenaars.  Werden zij door eigen volk verzocht een zangkoor te stichten zoals in de omliggende gemeenten er reeds bestonden ?  Werden zij er toe aangezet, aangemoedigd en gesteund door de hogere overheid ?  We weten het niet.

Zeker is dat in 1869 te Paal een “choeur” bestond.  We vinden “zangkoor Pael” vermeld, naast andere namen van dergelijke verenigingen die in dat jaar optraden of zouden optreden te Hasselt.  Wanneer dit zangkoor werd gesticht, wie er de leiding over had, hoeveel leden het telde, wat het gepresteerd heeft tijdens zijn bestaan, over dit alles tasten we in het duister.

Ga naar dorpsbelangen.be om u vandaag nog in te schrijven, en liefst vóór zaterdag 14 maart!
locatie:  ZLDR Luchtfabriek, Marktplein 5 te Heusden-Zolder         Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Programma:

Anno 2020 is tabak een verguisde plant, maar tot de jaren 70 was dat even anders.  Zeker in tijden van schaarste en rantsoenering  waren tabak en afgeleide producten een hoogst begeerd genotsmiddel.
In de Tweede Wereldoorlog was dat niet anders.  De tabak en sigaretten werden zeldzaam en op den duur kreeg elke man maar 120 gr tabak of 120 sigaretten per maand. Voor de echte rokers was dat veel te weinig, ze zochten naar een noodoplossing. 

  beeld van Paal rond de eeuwwisseling (postkaart afgestempeld in 1902, de foto is dus ouder)

  Paal rond 1870,  oprichting van de Harmonie (uit:  '100 jaar Harmonie Paal', Henri Jamar)

  Paal is een van de bloeiendste gemeenten van de Limburgse Kempen. Sinds mensenheugenis was het een van de oude “buytinghen van Beeringen”. Tot op het einde van de XVIII e eeuw was zijn lot dan ook nauw verbonden met dat van de nabijgelegen veldstede. Rond 1870 telde de dorpskom slechts enkele stenen huizen rondom de fraaie kerk die in 1862 werd herbouwd. Meer van het dorpsplein verwijderd, langs de hoofdwegen naar Diest, Beringen en Tessenderlo vond men witgekalkte hoevetjes met strooien zadeldak.

Een oarig hèt is gien oarighèd.  Waarom kennis van het Oud-Buitings ongemeen belangrijk is op Valentijnsdagen.

Al in 1381 schreef ene Geoffrey Chaucer (die van Canterbury Tales, weet je nog ?):  “For this was on seynt Valentynes day, whan every foul cometh ther to chese his mate” (elke vogel kiest op Valentijnsdag zijn partner).
Let wel, lees goed:  er staat ‘foul’ en niet ‘fool’ .  Foul was het Oud-Engelse woord voor vogel en daarmee lijkt zijn versje heel erg op ons oudst bekende Nederlandse liefdesversje “hebban olla uogala nestas hagunnan” (alle vogels zijn begonnen met hun nest).  Blijkbaar zorgt de vroege lente bij meerdere diersoorten voor een opborrelende paardrift.  Ook voor onze lokale wolven is de paartijd aangebroken.  Spannend !

Zelfs voor u, beste lezer, lijkt het moment gekomen en de commercie rond Sint Valentijnsdag zorgt ervoor dat u het zeker niet vergeet. 

Vereniging met traditie

Onze Harmonie 'Hoop in de Toekomst' werd 150 jaar geleden opgericht en is sindsdien een van de oudste en meest actieve verenigingen van ons dorp.
Paalonline werkte de voorbije 15 jaar herhaaldelijk samen met onze muziekvereniging bij de organisatie van allerlei activiteiten en projecten zoals “De Grootste Palenaar”en “De Herdenking van WO1 en WO2”.
Telkens konden we ervaren dat heel wat aanwezigen, vooral de nieuwkomers in Paal, aangenaam verrast waren door het muzikaal gehalte van de Harmonie.
Jonge muzikanten gezocht !

Uit een fotoalbum van Stans Diepvens konden we deze groepsfoto vissen.  Naar alle waarschijnlijkheid was het de eerste samenkomst van de pas opgestarte bond van gepensioneerden in Paal.
Zoals je kunt zien was het decor de speelplaats van de Lagere Jongensschool.
Van voor in het midden, met aktentasje, de afgevaardigde uit Hasselt.  Links naast hem medestichter Louis Hermans (toen nog lang geen burgemeester) en rechts naast hem medestichter Gust Peters.

“Ocherme menneke ! Hóu hemme ze óch wie’r oangetucheld !”

Oantuchelen komt volgens mij van aantuigen, het vervoersmiddel, bv. een paard, van het nodige getuig voorzien. De uitgang –elen en -eren wordt in het Nederlands gebruikt voor zogenaamde frequentatieve werkwoorden, om een herhaalde of intensieve handeling uit te drukken. Het zelfstandig naamwoord tuchel zou dan gewoon rechtstreeks van tuchelen afgeleid zijn, zoals kriebel van kriebelen.
Je weet toch wat tuchel is ? Bazaar ! Boecht ! Roemmel ! Hannekesnest ! Bulle ! Nest ! Brol ! Kammelot !
Op de foto links:  verstandige mensen gooien hun tuchel voor een paar centjes op straat,  zo krijgt het een tweede leven bij een zorgzame verzamelaar.