Dikke Van Pale 2.026

Zoeken naar begrippen
Term Definitie
Pienemuts

   Puntmuts

Pienneke dun

  1.Gierig persoon 2. Barre tijden -  Tijdens de oorlog waren het voor veel mensen barre tijden:  "Onner den oorlog war "t bè veul miense pienneke dun"  

Pient

   Pint, glas bier. Hij had altijd dorst. "Hè kan gien leeg of gien volle pient zéin stön."    

Piepe

 Kijken. Ingespannen naar iets heel kleins kijken. "Mé z"n twie"e oe-ge bekanst toegepietst no éit hie"el klèèn kieke."    

Piepel

   Vlinder -  Hij lijkt overgelukkig,  hij is plots weer heel vriendelijk:  "Doa es ne piepel öt zè gat gevloge ! "

Piepel.

   Gek, van slag

Piepelzot

   Stapelgek

Pier

    Piet, Petrus, Pieter, Pierre

Piere

 Turen

Piering (Pirring)

   Regenworm.Iemand kompleet uitvragen om iets te weten te komen. "Ienne de pirringe öt z"n neus hoale."    

Piesblóm

   Paardenbloem (zie ook Pèèrsblóm) (https://nl.wikipedia.org/wiki/Paardenbloem)

Piesdók (Piesvod)

   Katoenen luier

Piesoe-g

   Waterig oog

Piespot

Nachtemmer.

Piesse

   Urineren, wateren

Piessèè

   Urinoir

Piet hemme

 Geluk hebben

Pietermenneke

   Roepnaam van Leonardus Petermans, Paals dorpsfiguur

Pietsbloar

Bloedblaar

Pietse

   Knijpen, nijpen

Pietser

 Druksluiting op kleding, parelknop

Pietslicht (....liecht)

   Zaklamp zie ook Pilliecht

Piettelèèr

   Pandjesjas, slipjas  -  Zijn pandjesjas was in strepen verkleurd door de zon:  "zenne piettelèèr war in strie"epe afgeskote".   

Pietzak

 Gelukzak

Pijler

   Plaats waar de kolen ontgonnen werden

Pik

   Kleine zeis om graan te maaien ("pikke")

Pik

Vijandschap -  haat of iemand koesteren jegens iemand:  " een pik hebben op iemand "  (< Fr. pique)

Pik.

   Houweel

Pikantig

 Elkaar niet kunnen verdragen:  "pikantig zèn"    

Pikdoenker (pikkedoenker)

   Pikkedonker,  je ziet geen hand voor je ogen

Pikhoak

   Werkhaak om graan bij te trekken bij het "pikken" (maaien)

Pikke

   1.  Stelen   2.  Graan maaien  (zie "pik" ,  boerderij)

Piköer

   Met perslucht aangedreven afbouwhamer, boorpin werd in de kool of gesteente gedreven

Pil

   Kleine batterij, bv. voor zaklamp

Pil.

   Houtstapel

Pil.

   Houtstapel

Pilliecht

 Zaklamp zie ook Pietslicht

Pimpele

 Overmatig bier drinken

Pineut

   Gierigaard

Pinker

 Richtingaanwijzer

Pinnöet

 Gierigaard

Pinteliere

 Overmatig bier drinken

Pios

   Houweel

Pirring (piering)

   Regenworm

Pla

 Schotel, schotel met maaltijd

Plafetùir

 Vensterluik, ooglid  -  Hij viel in slaap:  "Zèn plafetùire véile toe".

Plaim

    Pluim, veer.   Het was een complete vreemdeling:  "Ich kende "m van hoar noch plaim".    

Plark

   Verzameling nutteloze dingen

Plarke

 Zandbad nemen (kippen)

Plastron

   Das (kledingstuk)

Plat

   Weerloos, zonder kracht  -   Vogeltjes pas uit het ei:  "platte jóng"  ,      Daar heeft hij niet de kracht of macht voor:  "Doa ès "m nog te plat vur ! "    

Platbrók

   Bangerik

Plau

   Kettinghefwerktuig

Pleddere

   Plat duwen met een vork

Plek

 vkw Plekske 1. Plaats 2. Vlek. Zich niet goed voelen of niet uit de voeten kunnen. "Néi va plek kunne."     In de plaats van vooruit zijn ze achteruitwaarts naar Scherpenheuvel gereden. "Inne plek van vurröt zen ze achteröt no Skerpenheuvel gereen."  In plaats van: "Inne plek va ..."     In de plaats van gewoon water drink ik wijwater. "Inne plek va gewoe"en woater drink ich waiwoater."

Plekke

 Plakken, kleven, bepleisteren

Plekker

 Stukadoor

Plekplöster

 Iemand die in de kroeg blijft hangen

Plekpot

 Vuilerik, smodderaar

Pleksel

Behanglijm

Plien

 Paulien

Ploa

   Een elektrische zekering  -  De zekering is doorgebrand, we zitten in het donker:  "De ploa es gespronge, we ziette in den doenkere. "   v

Ploat

   Plaat. Die blijft maar kletsen en babbelen zonder ophouden. "Die hur ploat bleft hange."    

Ploe-i

 Plooi. Ik voel me niet goed. "Ich zen néi op m"n ploe-i."    

Ploereke

   Niet erg productief zijn,  maar dan met vuil werk

Plöes

 Pluis  vkw "plöske"  (pluisje) 

Plömper, plumper

 Richtingaanwijzer (auto)

Ploñzjere

 Duiken

Plor'ke

 Kippen nemen zandbad

Plukke

 1. Plukken, pluimen  2. Geld afhandig maken

Plumpe

   Knipperen met de ogen (of met de richtingaanwijzers)

Pneumoconiose (Pneumoconoos)

   Stoflong,  aandoening van de longen veroorzaakt door fijn koolstof  (zie:  "silicose")

Poa (ozze)

 Ons vader

Poal

   Paal

Poar

   Een paar

Poater

   Boete:  "ne poater",  afhouding tot 1/5 de van het dagloon

Poater.

Pater

Poaternoster

 Paternoster

Póchele

   Veelvuldig en onregelmatig kuchen en hoesten

Póchelèèr

   Iemand die voortdurend zit te hoesten

Poe'et

 1. Poot 2. Hand. Hij is gestorven. "Hè lit mi de poe"ete omhoe-g."     Met je been op de sukkel geraken. "Vanne poe"et af gerake."     We waren volledig uitgeteld. "We lage mee de poe"ete van os af."    

Poe'etzikte

 Klauwzeer

Poef

 1. Zitkussen 2. Schulden, afbetaling. Ze had al een half jaar schulden bij de slager, ze kon niet betalen. "Ze stond bè de slachter al een hallef joar in "t krèèt, ze gerakde mee hurre poef néi bèè."    

Poefe

 Schulden maken

Poefer

 Iemand die slecht betaald

Poei'erkot

   Bovengrondse bewaarplaats van springstoffen

Poep snóunes

 Bijnaam

Poepe

 Neuken,  geslachtsgemeenschap hebben. Ze hadden gevreeën en nu had ze schrik dat ze zwanger was. "Hè ha ze gepoept achter de haag en noa zat ze mee de poepers."    

Poepeloerezat

   Stomdronken  -   "Hè war poepeloerezat, hè war zoe"e zat as "n snep." 

Poepers (bè de ... zitte)

   Schrik  -  Hij was stijf van de schrik:  "Hè zat bè de poepers ! " 

Poerke

   Niet erg productief werken

Poerte

   Een wind laten

Poes

 Meisje. Het was een heel mooi meisje. "Da war "n ferm poes, e skoe"e mokke, een ferm teef."    

Poet

   Wortel (groente) ,  noodzakelijk gift in het schoentje,  voor het paard van Sinterklaas.  -  Afbeelding

Poetestoemp

   Wortelpuree

Pol

 Leopold

Pol.

Hand. Andréke, geef de mevrouw een mooi handje. "Dréke geft die medam es e skoe'e polleke."  

Pölder

   Kippenslaapplaats (op stok)   (zie ook:  "punner" )

Pole

   Peulen - We hebben de ganse voormiddag erwten gepeuld voor in de soep. "We hemme den hielen vùrnóun ette gepoold vur inne sóp."     Hij had een lange rij doperwerten staan, daar keek ik niet naar uit om die te doppen. "Hè had wel feftig mèter pool"ette stön, do war ich néi skeutig op vur die allemoal te pole."    

Pollekes

 Handjes

Pombak (pompbak)

   Gootsteen

Pómp

 Pomp vkw pumpke

Pómpaf

 Uitgeput

Poohien

 Pauwenkip. Wij hadden thuis vroeger kippen, hanen, parelhoenders, pauwkippen en pauwhanen. "We haan thöes vrugger hienne en hoane, pentoate, "n poohien en ne poohoan."    

Poohoan

 Pauwhaan

Pook

 Snaak, kapoen, deugniet, peuk

Poolette

   Peulerwten, doperwten. Vader had 2 rijen doperwten geplant. "Ozze poa ha twie"e beddekes pool"ette geplant."    

Poor

     Prei

Poorhoas

   Sul,  knullig iemand

Poos

 Poos. Hij is al een hele tijd bij hem thuis weg. "Hè es al "n hie"el poos tezennest öweg."    

Póp

 Pop, mooi meisje  vkw Pupke

Póppekas

 Poppenkast, heibel

Póppestrónt

  Koek en ei:  "zoe wiet as póppestrónt" Koek en ei. ""t War wiet è, zoe wiet as póppestrónt."    

Pors

 Pers

Porse

 Persen, uitpersen

Portatifke

 Draagbaar radiootje

Portiuncula

 Aflaat (zie ook:  "pesjoenkele")

Pósie

 Portie.Ik had een portie vroege aardappelen gerooid. "Ich ha "n pósie iestelinge ötgedön."    

Posiesie

 In positie, zwanger 2. Betrekking. Zij was opnieuw in verwachting. "Ze es wier in posiesie."     Hij was secretaris, hij had een mooie betrekking. "Hè war seketèèr, "n skoe"en posiesie."    

Pöskes

 Pluisjes

Póst

 Zender (radio)

Post.

Wortelkluit, Zender. Op TV hadden ze een Duitse zender opstaan en op de radio luisterden ze naar een Franse zender. "Oppe tellevies haan ze ne Dötse post opstön en oppe radio haan ze ne Franse post opstön."  

Póst.

 Stronk, boomstronk

Pot

   Pot- Nève de pot piesse":  vreemd gaan    

Potkère

   Werken zonder veel resultaat  -  Laat de kinderen maar doen, ze amuseren zich:  "Löt de júng mer potkère, ze amusére hun."    

Pots

   Pet zonder klep, alpinomuts, baskenmuts (met typerend staartje in "t midden)

Potsaiker

   Bruine suiker

Pottefèèr

   Iemand die het niet zo nauw neemt met de hygiëne :   "zwette pottefèèr"      

Pötteke

 Potje (vk. van "pot"), bakelieten of glazen isolatorpotje aan elektriciteitspaal - Weet je nog, die elektriciteitspalen met van bove, die metalen steunen met die glazen potjes om de draad vast te houden. "Widder nog, die ellentriekpoale mé vabove die èzere steune mé die gloaze pöttekes op, vur den droad vast te hoon."    

Poverkes

 Armzalig

Praim

   Pruim  -  pruimenboom:  "praimeboe"em"

Praim.

   Klaargemaakte pruimtabak overgoten met alcohol

Prakkezere

   Nadenken

Prang

 Neusklem. Druk zetten met een klem. "De prang ter op zette."    

Pree

 1. Loon 2. Zakgeld

Prèèskamp

 Examen, wedstrijd -  François won bij die kaartwedstrijd een half varken,  maar ik heb nog geen varkenshok, riep hij !  : "Sus wónt bè de zettersprèèskamp een half verke, mèr ich hem gie verkeskót réip "m !"    

Prekkeleus

   Delikaat

Presloko

   Mijnlocomotief (ondergronds)  aangedreven door perslucht

Presploa

   Kettinghefwerktuig op perslucht

Pressére

   Haasten  ( vd.  gepresseerd      )

Pressing

   Perslucht

Preutele

   Mokken, reklameren, tegenpruttelen

Prezon

 Gevangenis

Prie-s

Stopcontact

Priegel

 Slaag. Een pak slaag geven, Priegel gève    

Priem

 Premie

Prilzot

 Aprilgek

Pringele

 Aandringen bij het afbieden

Pritsprats

 Kleine hoeveelheden. Er werden veel borrelhapjes geserveerd, daar hield hij niet van, maar wel van stevige kost. ""t War e groe"et fie"est mee allemoal van die klèèn hapkes, mer hè moest die"e pritsprats néi hemme, een ferm telluur stoemp mé "n ferm worst, da wilde hè."    

Prizikant

   Meikever,   afbeelding, info  -  Hij haalde zijn zakdoek boven en toen viel er een meikever uit:  "Hè halde zenne bailnuzzing öt zen tes en
tóun véil ter ne prizikant bè öt."  

Proat

 Praat, achterklap. Het is allemaal achterklap. ""t Es allemoal proat en klap vanne miense."    

Proek

   Moederkip (zie: "kloek" )

Pröes

 Pruis, Duitser(s)

Pröese

 Hard blazen, tekeer gaan, briesen

Proets

   1.  Kippengat   2.  Pruilmondje

Prókhien

 Broedse kip, Klokhen, kip met kuikentjes

Proo

 Prutser (zie ook:  "prosser" ) -  niet al te nette persoon:  " ne vettige proo "  

Prös

 Parkiet    vk. "pröske"

Prosse

 Prutsen, vruchteloos proberen

Prosser

 Prutser

Prot

   1.  Koffiedik  2. Chicorei die men bij de koffie doet

Protokolle

   Steeds de puntjes op de i zetten

Protte (prótte)

   1. Kniezen, pruilen, mokken  2. reclameren

Provezwoar

 Voorlopig

Prulleman

 Prutser, onbekwaam iemand

Prut

   Slaapkorstjes in de ooghoeken:  "hè hit nog prut in zèn oe-ge"    

Prutoe-g

 Oog met oogsmeer vastgeplakt. Wie had daar een etterend oog. "Wéi had doa "n prutoe-g?"    

Pruts

   Bagatel, niemendal

Pul

   Jonge kip

Pulleke

 Dun truitje

Pulleke.

 Jong kippetje

Pulleper

 Purper, paars

Puller

 Slaapplaats voor hoenders,  zie ook: "punner"

Punner

   Stok(ken) waarop de kippen  slapen,  zie ook "pölder"

Pupke

 Poppemie. Zie ze stappen, net een mannequin, ze draait met haar kontje. "Zéit ze goñ, "t es zjúst è pupke, ze drèèt mé hur gat gelek "n modepop."    

Put (Inne ...)

    Koolmijn  -   In de mijn werken :   "inne put zitte" (ondergronds)    ;  bovengronds:  "oppe put"  

Pute

   1.  Vals spelen  2. Bij het knikkeren:  de afstand inkorten   -  niet vals gespeeld:  "néi gepuut"    

Putgèèr

 Lange staak om emmer water uit de put te halen

Pútje ('t)

 Jicht,  ook:  "pútteke"

Putklekske

   Baskenmuts,  alpinopet    zie:  "póts"

Pútteke

 Pootje, voetje -  last van jicht hebben (enkel): " "t pútteke hemme"  ;      iemand doen struikelen, pootje haken: " pútteke lappe"   Ze hadden mijn vrouw bestolen, omstaanders hadden hem voetje gelicht en toen hebben we hem gevat. "Ze haan men vroo hurre portemenee gepikt, mer umstönders haan den doader pútteke gelapt en tóun hemme we" m kunne pakke."     "Elkes kier as "m wa geleuterd had annne fles kreeg "m "t pútteke."    

Putter

   Ondergronds mijnwerker

Putwin

   Windas boven waterput ,  afbeelding

Puutzak

 Foetelaar, valsspeler

Rai

   Rij. vkw Raike  -   Ze stond en op een lange rij te wachten om alles "ns op "n rij te laten zetten, want er was daar ook een bij die ze niet op "n rij had:  "Ze stonte op "n lange rai te wochte, vur alles es op "n rai te lötte zette, want do war ienne bè die"e ze néi allemoal op "n rai had."     Hij is niet goed bij zijn verstand. "Hè hit ze néi allemoal op "n rai."    

Rai'e

   Rijden  (ovt  ich ree ,  vd.  gereen    ) Ga opzij of ze rijden je overhoop. "Gót anne kant of ze rai"e óch de böeste in."    

Rai'er

   Mannelijk konijn

Rai'ere

   Bibberen. Jerom lag te rillen van de koorts. "Jerom lag te rai"ere vanne kors i" ze bed."    

Raive

 Van veren of beharing wisselen

Raize

 Rijzen

Rakkenjak

   Hefwerktuig

Raklet

   Schraapgoot, dubbele ketting met schaafijzer voor kolenvervoer in stijgende mijngang

Rammel

 Slaag. Bij de leraar van het 4de leerjaar was het niet moeilijk om een pandoering te krijgen. "Bè de miester van "t véirde studejoar doa war "t gien kunst vur e pak rammel te krège."    

Rammeties

   Reuma

Ramp

   Rij mijnwagens

Ramp.

 Verhoogde oprit (bv. aan brug)

Ramplasant

 Vervanger

Rappelére

   Herinneren  -  Ik kan mij niet herinneren dat je dat gezegd hebt:  "Ich ka mich néi rappelére da gè da gezeed het ".  

Rats

   1.  Ineens   2.  Volledig. Hij zei telkens: ik ben mijn geld vergeten. Hij kende dat liedje reeds van buiten. "Hè zé éidres kie"er: ich zèn menne portemenee rats vergète. Hè kende da léike rats va böete."     Dat is helemaal hetzelfde. "Das noa rats hetzellefste."     Daar viel een tak juist voor mijn auto. "Do véil nen tak rats vur mennen oto."     Werp nog eens recht in de roos. "Goeit nogges rats inne roe"es."    

Ravelére

   Uitdiepen

Raw

 Rauw, ongekookt

Recet

   Losvloer

Rechter

   Dikke snede brood

Reddele

   Kris kras rollen  -  Al zijn vijsjes zaten in een doos, ze viel om en alles rolde er rondom:  "Al z"n vaiskes zate in "n doe"es, ze véil um en alles reddelde ter rond."    Hij liet zijn spaarpot vallen en al al zijn centjes rolden eruit. "Hé stéit (stúdde) zènne spoarpot um en z"n sentekes reddelde ter öt."    

Reet

   Kier 

Regeléi'er

 Geregeld

Règer

 Regen  -  Er komt regen want de zwijnen lopen met stro in hun muil. Règer op komst want de verkes loe"epe mee stroe-i in hun bakkes.   Het regende pijpenstelen. "De règer véil mé bakke öt de loecht, ’t war een echte flós, ’t goot woater."    

Règer.

 Reiger. In de vijver stond een reiger in de regen op één poot vissen te vangen. "Inne vaiver stiet ne règer inne règer op ienne poe'et viesse te vange."

Regie

   Huisvestingsdienst, beheerde de woningen en logementhuizen in de tuinwijk

Réim

   Transportband

Rekemendé

 Aangetekende zending

Reklemoasie

   Klacht. Je moet dat goed doen anders krijg je opmerkingen. "Ge mót da te gói dóun oaners kregd "r reklemoaties."    

Rekuperoasie

   Terugwinning, na ontkoling van de pijler werd het materiaal uit de pijler gehaald, in galerijen gesorteerd en opgestapeld

Reon

Spaak

Reppig

   Vuil, onverzorgd, degoutant

Réséda

 Grijsachtig groen

Reupsele

   Een boer laten

Reutemeteut

 De hele hoop:  "den hie"ele reutemeteut"

Revèèr

 Omgeslagen kraag van een jas

Rewans

  Ruw, brutaal, grof

Rèze

 Reizen

Rezenére

   Keuvelen

Ribbedebie

 Er zeer snel vandoor

Rie'ep

 1.Hoepel 2.fietsvelg zonder spaken

Rie'ep.

 Reep. Ze hadden draden over de weg gespannen met reepjes goud lint tegen Kerstmis. "Ze haan drui euvere stieweg gespanne mé rie'epels good lient oan vur de stroa'et te verséi'ere tege kesmes."  

Rie'epe

 Repen. Hij heeft de plaat gepoetst. "Hè es rie"epe snai"e."    

Riets

Rietvoorn (vis)

Rigeloot

   Pruimensoort    mv  "rigelote"  ( ‹ reine claude d"althan)

Rik (Réikus)

   Henri, Hendrik

Rikke

 Ruiken

Rimram

   Warboel, rommel

Rink

   Cirkel,   ring -  een ring op de grond tekenen: " ne rink trekke"  

Rink anie'enoan

   Onophoudelijk  -  Hij kon niet zwijgen,  hij praatte zonder ophouden:  " rink anie"enoan gink zenne bebber "

Rion

Spaak (fiets)

Ripetiesie

   Repetitie,  voorbereiding van een optreden

Ripper

 Mijnwerker die de wandelende stutting bedient.

Riskere

   Iets aandurven

Riskoasie

 Risico

Roape

 Rapen. Hij heeft me onrecht aangedaan. "Hè hit in m"n roape gereen (geskete)."     Rapen zorgen voor winderigheid. "Roape dóut "t gat goape, zoe"e minnege beet zoe"e minnige skeet."    

Roapkú'el

 Raapkool

Roatel

   Kleppermolen, ratel

Roatel.

 Kletswijf,  vrouw die geen moment haar mond kan houden.

Roavelshoot ('t ... )

   Ravenshout

Robenage

   Laadplaats voetgalerij:  vervoergalerij vanaf voet pijler richting productieverdieping

Roe-i'e

   Rood kleuren,  blozen

Roe'ed

   Rood  - Een rode zon   "een roe-i zon "  ,      Geen centiem op zijn rekening:  "giene roe-i"e frang op zènne noam"    

Roe'ef

    Wondkorst

Roe'ezenhùike

 Rozenhoedje

Roeffe

 Rukken

Roei

 oude lengte- of oppervlaktemaat: 700 roede in 1 hectare

Roei.

 Twijg

Roei'e kú'el

 Rode kool

Roenke

 Ronken

Roever (Stutter)

   Stempel wegnemen - terugplaatsen

Róf

 Ruk

Róf, roef

 Ruk  -  in één ruk:  "in iene roef"  

Róffe

 

 Rukken, trekken (bv. aan haren) (zie ook: roeffe)

Rollieber

   Vrijwiel van de fiets

Rolvat

   Vat om te boteren

Rondbrake

   Rondwoelen, niet stilzitten, zenuwachtig bewegen

Rondkeddere

 Rondrijden, doelloos rijden

Rondrai'e

 1.Rondrijden 2. Rondslingeren  -  Zijn sokken lagen overal in huis rond te slingeren:  "Zen zokke lage dur "t hie"el höes rond te rai"e."  

Rondsjutere

   Rondrijden

Rondvrute

   Niet stil zitten (zie:  "rondbrake")

Roo

Rauw, niet gaar

Roos

 Roza

Root

 Rij

Róppe

   Roepen,  mededeling van een huwelijk doen vanaf de kansel (afroepen)  -  Hij roept luid:  "hè rópt hèd "    - Ze waren allemaal op hem aan "t roepen: "ze ware allemoal op hum an "t róppe."   

Ropsezoad

   Rupsenzaad

Rós

Feeks - Ze is een echte helleveeg en bovendien roodharig. ""t Es een echte rós en ze es dan ooch nogges rós."  

Rös

   Slaag (zie ook:  "toeber")  -  Als hij met een meisje uit Hulst meeging, kon hij een pak slaag krijgen:  "Assem mé ie"en van Hulst meegink, kost"em rös (toeber) krège."   Slaag krijgen of slaag geven. "Rös krège of rös gève!"    

Rös krège

 Slaag krijgen, klop krijgen

Rösse

   Wrijven

Rössoar

 Veer

Rotbedörve

   Rotverwend

Róut

   Tramlijn, spoorlijn, route

Róut.

 Roet

Róuter

   Vlaamse gaai

Rug

 Rug - Ze wilden er mij weer snel mee opzadelen. "Ze woon het wier es gaw op menne rug skaive."     Ze is een prostituee. "Die verdéint hurre kost op hurre rug."    

Rùi'ere

   Roeren  -  Er was wat loos in het dorp:  "Do rùi"erde éit in "t dörp."    

Rùister

Rooster

Rùistere

   Roosteren   vd   "gerùisterd"    

Rumpel

 Rimpel

Rupselen

 Oprispen

Rus

   Laadmachine op rupsen

Rus.

 Graszode

Ruttetutte

 Zeggen. - Stop! Jij hebt hier niks te zeggen, jij moet zwijgen: "Hóu gèè, gè hit héi niks te ruttetutte, gè mot zwège!"    

Saiker

 Suiker

Saikerzikte

 Diabetes

Sakrestai

 Sacristie

Sallewere

 Salueren, groeten

Saluwoasie

   Oorvijg

Santebetiek (den hie'ele ... )

   Alles samen. Bij het verhuizen laadden we ons hebben en houden op de hoogkar en 2 kruiwagens. "Tóun we verhöesde loaide we ozze hiele santebetiek oppe hoe-chkèèr en twie"e krawagels."     Toen we de eerste keer verhuisden, kregen we ons heel hebben en houden op de grote kar en twee kruiwagens. "Tóun wè den ieste kier verhaizde, krege we hiel ozze santebetiek op ie"en hoegkèèr en twie"e krawagels."    

Sasa (sesa)

 Een oude vent:  "ne sasa" Het is echt een oude vent, "t wordt tijd dat ze hem naar "t bejaardenhuis brengen. ""t Ès echt nen oa sesa, "t wèèrt tèèd da z"em nó "t pekeshuis dóun."    

Savoei'ekú'el

 Savooikool

Saws

   Saus

   Zeg,  zie   -  Ziedaar:  "doa"e "  

Sebéit

   Dadelijk, meteen ( ‹ Lat. subito)  -  We komen dadelijk, tot zo !  Ik kom af  :  "Wè kome sebéit, tot bediemme, arrè to sèwwes!  Ich koom drek !"  

Sefroa'en

 Safraan  -  Ze kent er totaal niets van:  "Ze kent "r zoeveul van as een kói va sefroa"en"  

Segeworig

   Tegenwoordig, nu  -  Vandaag de dag lopen er veel mensen rond met een zonaamd te korte broek aan, de zoom tot aan de enkels:  "Segeworig loe"epe ter veul euver stroa"et mé woater in hunne keller."

Semmele

   Zeuren

Semmelèèr

   Zeurkous

Semmelgat

 Knorrepot, zeurkous

Senter

 Centraal punt - Flauw vallen:  "va zenne senter goñ".

Senter (va zenne ... valle)

  Flauw vallen, bewusteloos worden - " va zenne center valle" , zie ook: "klot"

Sepetére

   Weifelen, dralen

Seppe

 Jozef

Sermoún

 Preek, sermoen

Servetuud

 weg met erfdienstbaarheid (< servitude weg)

Seske

 Sijs

Seskes

 In onmacht vallen

Sestig

 Zestig. Ik ben vorig jaar 60 geworden, ik heb een nieuw tiental in mijn leeftijd gekregen. "Ich zen ter vlee joar sestig gewore, ich hem een néif veurdeur gekrege."    

Sevetig

 Zeventig

Sewwes

   Zo dadelijk,  seffens

Sibbede'us

 Sufferd,  goedgelovig onnozel iemand (< Zebedeus)

Siepsappe

 Melken (klanknabootsing, kindertaal) fig. niet opschieten

Sietkèèr

   Zijspan, side car. Henri de groentenhandelaar had een moto met zijspan. "Rik de legummemersjang ha ne tuffer mee "n sietkèèr."     Een moto met zijspan. "Nen tuffer mee ’n sietkèèr."    

Sik

    Stuk pruimtabak

Sikke

 1. Smakken van de pijn 2. Pruimtabak kauwen

Sikkepit

 puntje van een geitensik ? - niets waard : "gien sikkepit waard"  ;    hij begrijpt er niets van: "hè snapter gien sikkepit van"  Hij had er niets van verstaan. "Hè had"r gien sikkepit va verstön."    

Siksie

    Werd vroeger gebruikt om water te putten,  bestond uit een boom die scharnierend werd opgesteld

Silikoos

   Silicose,  beroepsziekte ontstaan door inademing van steen- en kolenstof (zie ook "stoflong")  info

Simmelezére

 In de was zetten (auto)

Sind (sins)

   Sinds  -  Dat is nog maar sinds Nieuwjaar dat je er niet meer kunt passeren:  " Da"s nog mer sind Néivejoa"er da ge doa"e ne mie"e door kunt."    -  Die weg is al afgesloten sinds Nieuwjaar:  "die"e stiewig es al afgeslote sind néivejoar".  

Sinkse

Pinksteren

Sinnema

 Bioscoop

Sinnerkloa'es

   Sinterklaas

SintBaar

   St.-Barbara, patroonheilige van de mijnwerkers,  ook: dag waarop deze heilige gevierd wordt.

Sintjansbeer

   Rode Aalbes

Sintjeurisblóm

   Sering

Sjaffele

 Slenteren  (zie ook:  "taffele" )

Sjakosj

 Handtas  -  "t Is in orde ! :  " "t ès inne sjakosj"  

Sjal

    Sjaal.Ik had van grootmoe een gebreide sjerp gekregen. "Ich ha va gruttemóu ne gestrókke sjal gekrege."    

Sjalemo

   Lasapparaat

Sjambrang, Sjambrante

 Deur-, ventersomlijsting

Sjamfoeter

 Bedrieger

Sjammetere, schammetere

 Wegmoffelen, meepakken

Sjans

 Geluk

Sjansaar

 Gelukzak

Sjanzere

 Verwisselen

Sjappelu'er

 Paneermeel (< chapelure)

Sjarbenaasj

   Plaats waar de koolmijn zich bevindt (charbonnage)  afbeelding

Sjaret (sjeret)

    Kinderwagen

Sjars

 Een lading (< Fr. charge)

Sjarsbais

 Uitlaat

Sjartel (sjertel)

    Kousenband

Sjepap

 Ventiel

Sjeret

 Wandelwagentje voor kinderen in te plaatsen

Sjiek

   1.  Stuk pruimtabak  (zie:  "sik") om op te kauwen  2.  Kauwgom

Sjiek.

 Opvallend mooi,  chic, chique  -  Een afgeborstelde heer heeft niet altijd een groot hart:  "Ne sjieke tiep es néi altè ne sjieken tiep"  

Sjiek.

 Kauwgom (zie ook: 'tutteflut'),  tabakspruim

Sjieke

   Kauwen op kauwgom of pruimtabak

Sjierpe

 Sjirpen, protesteren

Sjikkenére

 Mopperen, vitten

Sjipotére

   Aanmodderen

Sjipotöer

   Klungelaar,  zie ook:  "klosser"

Sjirper

   Klager

Sjoarel

   Karel,  Charles

Sjoawele

 Kletsen en zeveren

Sjoeke

 Roomsoes,  liefje  -  Mijn schatje brengt mij elke week soesjes mee van bakkerij Guedens:  "Mè sjoeke bringt miche elke wèèk sjoekes mee vanne Guud."    

Sjoepe

 Wippen - Mijn twee broers zaten met hun twee op het zadel van vaders moto te wippen. "Mèn twie"e brùi"ers zate getwie"ene oppe zoal van ozze poa zennen tuffer te sjoepe."    

Sjoeperke

 Citroën 2 pk-tje (ook "geitje": ""gèèt" )

Sjokolat

 Chocolade

Sjokolatte

 Chocoladen. Boerderij in Meelberg waar restafval van de chocoladefabriek gestort werd. "De sjokolatte wiening."    

Sjónk, Sink

 Ham, stuk gedroogd dijbeen (vgl. Dts. "Schinken)

Sjossetèèt

 Vereniging (< Fr. societé)

Sjotte

   Voetballen - Ik dacht na de middag te gaan voetballen, maar onze pa zei dat dat niet zou doorgaan. "Ich mende "s achtersnóuns goñ te sjotte, mer ozze poa zee da datte gien verf ging pakke."    

Sjutere

 Schommelen

Skabberdaine

   Schaatsen ,  ook:  "skabberdaine rai"e"

Skabbernak

   Onverzorgd persoon, Versleten kleren. Bij de kraag vatten:  "bè zenne skabbernak pakke"  Ik greep hem bij zijn nekvel en gaf hem billenkoek. "Ich skèèrde "m bè zenne skabbernak en méik zen billen es góu werm."    Kort nadat hij die tas gestolen had, had men hem bij het nekvel gevat. "Kort nó dat "m die kabas gepikt ha, hemme ze hum bij zenne skabbernak kunne pakke."    

Skacht

   De kokervormige toegang van een pijn (zie ook: "put", "beur") 

Skachtafdieping

   Delven van de schacht

Skachtblok

   Schachttoren met 4 schachtwielen voor bediening van 4 liftkooien door 2 ophaalmachines,  afbeelding

Skaif

   Schuif

Skaifaf

 Glijbaan, schuifaf

Skaiflie'er

 Schuifladder

Skaimspoa'en, skömspoa'en

 Schuimspaan  -  Hij zei dat ze "n dik achterwerk had en ze sloeg hem met het schuimspaan op z"n hoofd, "t schuim van de soep lekte langs z"n oren af : "Hè zee da ze "n diek gat ha, en ze slóug "m boenk mi "t skaimspoa"en op zenne bölle, "t skaim vanne sop leekde langs z"n oere af."  

Skaine

   Schijnen

Skalme

 Ontschorsen

Skammetére

   Op slinkse wijze goederen vergaren,  meenemen (op een manier die net niet stelen is)

Skampavie

 Ongemerkt verdwenen, ervandoor

Skampe

   Afschampen

Skandelezére, skannelezére

   Beschadigen  (vd. :  geskandelezeerd    )

Skandoal

   Schandaal

Skap

   Kast

Skappeléi'er

   Heiligenmedaillon, schapulier

Skarminkel

   Skarminkel. Lelijk vrouw :  "Lillek skarminkel ! "    

Skebbig

 Armoedig, haveloos, schurftig, sjofel

Skèè (Skie'e)

 Scheidingslijn tussen percelen

Skèèl, skè'el

   Deksel van pot of pan -  Het deksel was van de kookpot gevallen:  "Het skèèl war vanne kastrol gevalle."      Toen we jong waren speelden we orkest met potten en deksels. "Tóun we nog júng ware haan we "n erkest mee kestrolle en potskèle."    

Skèèr

 Schaar, schram

Skèèrgeréif

   Scheergerief  -  Onder de spiegel hing "n rekje waar zijn scheergerief en zeep op lag:  "Onner de spiegel honk "n etazjerke moe"e zè skèèrgeréif en zie"ep op lag."  

Skèèstie'en

   Steen die gebruikt wordt om grens (perceel, grondgebied) aan te geven

Skèèt

 Bange vrouw, meisje. Een ijdele dame. "Een skèètkont, een skèètmadam."    

Skèèt.

 Diarree. Daar krijg ik het schijt van. "Da es toch wöl vur 't skèèt va te krège."   Hij is van een kale kermis thuisgekomen. "Die'e es beskete ötgekome."   Hij heeft mijn tijd verprutst. "Hè ha mich nen halven dag verskete."   Een bangerik. "'t Es nen echte skrikskèter."    'Het is nogal wat. "'t Es wa geskete."    'Dat is een bangerik. "Da's ne skèter."    

Skèèterai

 Diarree

Skèèvoor

   Scheidingsgeul tussen 2 percelen

Skéitbrak

   Schietkraam  -  Alles wat je in de schietkraam afschoot, was niet van veel waarde:  "Alles wadder afskoot oppe skéitbrak, war néi veul va petiek ! "   

Skéiterke

   1.  Katapult  2.  Klein visje (kwam uit het kanaal)

Skéitmiester - Bautfeu

   Schietmeester, persoon die springstoffen tot ontploffing brengt