Dikke Van Pale 2.026
| Term | Definitie |
|---|---|
| Pienemuts | Puntmuts |
| Pienneke dun | 1.Gierig persoon 2. Barre tijden - Tijdens de oorlog waren het voor veel mensen barre tijden: "Onner den oorlog war "t bè veul miense pienneke dun" |
| Pient | Pint, glas bier. Hij had altijd dorst. "Hè kan gien leeg of gien volle pient zéin stön." |
| Piepe | Kijken. Ingespannen naar iets heel kleins kijken. "Mé z"n twie"e oe-ge bekanst toegepietst no éit hie"el klèèn kieke." |
| Piepel | Vlinder - Hij lijkt overgelukkig, hij is plots weer heel vriendelijk: "Doa es ne piepel öt zè gat gevloge ! " |
| Piepel. | Gek, van slag |
| Piepelzot | Stapelgek |
| Pier | Piet, Petrus, Pieter, Pierre |
| Piere | Turen |
| Piering (Pirring) | Regenworm.Iemand kompleet uitvragen om iets te weten te komen. "Ienne de pirringe öt z"n neus hoale." |
| Piesblóm | Paardenbloem (zie ook Pèèrsblóm) (https://nl.wikipedia.org/wiki/Paardenbloem) |
| Piesdók (Piesvod) | Katoenen luier |
| Piesoe-g | Waterig oog |
| Piespot | Nachtemmer. |
| Piesse | Urineren, wateren |
| Piessèè | Urinoir |
| Piet hemme | Geluk hebben |
| Pietermenneke | Roepnaam van Leonardus Petermans, Paals dorpsfiguur |
| Pietsbloar | Bloedblaar |
| Pietse | Knijpen, nijpen |
| Pietser | Druksluiting op kleding, parelknop |
| Pietslicht (....liecht) | Zaklamp zie ook Pilliecht |
| Piettelèèr | Pandjesjas, slipjas - Zijn pandjesjas was in strepen verkleurd door de zon: "zenne piettelèèr war in strie"epe afgeskote". |
| Pietzak | Gelukzak |
| Pijler | Plaats waar de kolen ontgonnen werden |
| Pik | Kleine zeis om graan te maaien ("pikke") |
| Pik | Vijandschap - haat of iemand koesteren jegens iemand: " een pik hebben op iemand " (< Fr. pique) |
| Pik. | Houweel |
| Pikantig | Elkaar niet kunnen verdragen: "pikantig zèn" |
| Pikdoenker (pikkedoenker) | Pikkedonker, je ziet geen hand voor je ogen |
| Pikhoak | Werkhaak om graan bij te trekken bij het "pikken" (maaien) |
| Pikke | 1. Stelen 2. Graan maaien (zie "pik" , boerderij) |
| Piköer | Met perslucht aangedreven afbouwhamer, boorpin werd in de kool of gesteente gedreven |
| Pil | Kleine batterij, bv. voor zaklamp |
| Pil. | Houtstapel |
| Pil. | Houtstapel |
| Pilliecht | Zaklamp zie ook Pietslicht |
| Pimpele | Overmatig bier drinken |
| Pineut | Gierigaard |
| Pinker | Richtingaanwijzer |
| Pinnöet | Gierigaard |
| Pinteliere | Overmatig bier drinken |
| Pios | Houweel |
| Pirring (piering) | Regenworm |
| Pla | Schotel, schotel met maaltijd |
| Plafetùir | Vensterluik, ooglid - Hij viel in slaap: "Zèn plafetùire véile toe". |
| Plaim | Pluim, veer. Het was een complete vreemdeling: "Ich kende "m van hoar noch plaim". |
| Plark | Verzameling nutteloze dingen |
| Plarke | Zandbad nemen (kippen) |
| Plastron | Das (kledingstuk) |
| Plat | Weerloos, zonder kracht - Vogeltjes pas uit het ei: "platte jóng" , Daar heeft hij niet de kracht of macht voor: "Doa ès "m nog te plat vur ! " |
| Platbrók | Bangerik |
| Plau | Kettinghefwerktuig |
| Pleddere | Plat duwen met een vork |
| Plek | vkw Plekske 1. Plaats 2. Vlek. Zich niet goed voelen of niet uit de voeten kunnen. "Néi va plek kunne." In de plaats van vooruit zijn ze achteruitwaarts naar Scherpenheuvel gereden. "Inne plek van vurröt zen ze achteröt no Skerpenheuvel gereen." In plaats van: "Inne plek va ..." In de plaats van gewoon water drink ik wijwater. "Inne plek va gewoe"en woater drink ich waiwoater." |
| Plekke | Plakken, kleven, bepleisteren |
| Plekker | Stukadoor |
| Plekplöster | Iemand die in de kroeg blijft hangen |
| Plekpot | Vuilerik, smodderaar |
| Pleksel | Behanglijm |
| Plien | Paulien |
| Ploa | Een elektrische zekering - De zekering is doorgebrand, we zitten in het donker: "De ploa es gespronge, we ziette in den doenkere. " v |
| Ploat | Plaat. Die blijft maar kletsen en babbelen zonder ophouden. "Die hur ploat bleft hange." |
| Ploe-i | Plooi. Ik voel me niet goed. "Ich zen néi op m"n ploe-i." |
| Ploereke | Niet erg productief zijn, maar dan met vuil werk |
| Plöes | Pluis vkw "plöske" (pluisje) |
| Plömper, plumper | Richtingaanwijzer (auto) |
| Ploñzjere | Duiken |
| Plor'ke | Kippen nemen zandbad |
| Plukke | 1. Plukken, pluimen 2. Geld afhandig maken |
| Plumpe | Knipperen met de ogen (of met de richtingaanwijzers) |
| Pneumoconiose (Pneumoconoos) | Stoflong, aandoening van de longen veroorzaakt door fijn koolstof (zie: "silicose") |
| Poa (ozze) | Ons vader |
| Poal | Paal |
| Poar | Een paar |
| Poater | Boete: "ne poater", afhouding tot 1/5 de van het dagloon |
| Poater. | Pater |
| Poaternoster | Paternoster |
| Póchele | Veelvuldig en onregelmatig kuchen en hoesten |
| Póchelèèr | Iemand die voortdurend zit te hoesten |
| Poe'et | 1. Poot 2. Hand. Hij is gestorven. "Hè lit mi de poe"ete omhoe-g." Met je been op de sukkel geraken. "Vanne poe"et af gerake." We waren volledig uitgeteld. "We lage mee de poe"ete van os af." |
| Poe'etzikte | Klauwzeer |
| Poef | 1. Zitkussen 2. Schulden, afbetaling. Ze had al een half jaar schulden bij de slager, ze kon niet betalen. "Ze stond bè de slachter al een hallef joar in "t krèèt, ze gerakde mee hurre poef néi bèè." |
| Poefe | Schulden maken |
| Poefer | Iemand die slecht betaald |
| Poei'erkot | Bovengrondse bewaarplaats van springstoffen |
| Poep snóunes | Bijnaam |
| Poepe | Neuken, geslachtsgemeenschap hebben. Ze hadden gevreeën en nu had ze schrik dat ze zwanger was. "Hè ha ze gepoept achter de haag en noa zat ze mee de poepers." |
| Poepeloerezat | Stomdronken - "Hè war poepeloerezat, hè war zoe"e zat as "n snep." |
| Poepers (bè de ... zitte) | Schrik - Hij was stijf van de schrik: "Hè zat bè de poepers ! " |
| Poerke | Niet erg productief werken |
| Poerte | Een wind laten |
| Poes | Meisje. Het was een heel mooi meisje. "Da war "n ferm poes, e skoe"e mokke, een ferm teef." |
| Poet | Wortel (groente) , noodzakelijk gift in het schoentje, voor het paard van Sinterklaas. - Afbeelding |
| Poetestoemp | Wortelpuree |
| Pol | Leopold |
| Pol. | Hand. Andréke, geef de mevrouw een mooi handje. "Dréke geft die medam es e skoe'e polleke." |
| Pölder | Kippenslaapplaats (op stok) (zie ook: "punner" ) |
| Pole | Peulen - We hebben de ganse voormiddag erwten gepeuld voor in de soep. "We hemme den hielen vùrnóun ette gepoold vur inne sóp." Hij had een lange rij doperwerten staan, daar keek ik niet naar uit om die te doppen. "Hè had wel feftig mèter pool"ette stön, do war ich néi skeutig op vur die allemoal te pole." |
| Pollekes | Handjes |
| Pombak (pompbak) | Gootsteen |
| Pómp | Pomp vkw pumpke |
| Pómpaf | Uitgeput |
| Poohien | Pauwenkip. Wij hadden thuis vroeger kippen, hanen, parelhoenders, pauwkippen en pauwhanen. "We haan thöes vrugger hienne en hoane, pentoate, "n poohien en ne poohoan." |
| Poohoan | Pauwhaan |
| Pook | Snaak, kapoen, deugniet, peuk |
| Poolette | Peulerwten, doperwten. Vader had 2 rijen doperwten geplant. "Ozze poa ha twie"e beddekes pool"ette geplant." |
| Poor | Prei |
| Poorhoas | Sul, knullig iemand |
| Poos | Poos. Hij is al een hele tijd bij hem thuis weg. "Hè es al "n hie"el poos tezennest öweg." |
| Póp | Pop, mooi meisje vkw Pupke |
| Póppekas | Poppenkast, heibel |
| Póppestrónt | Koek en ei: "zoe wiet as póppestrónt" Koek en ei. ""t War wiet è, zoe wiet as póppestrónt." |
| Pors | Pers |
| Porse | Persen, uitpersen |
| Portatifke | Draagbaar radiootje |
| Portiuncula | Aflaat (zie ook: "pesjoenkele") |
| Pósie | Portie.Ik had een portie vroege aardappelen gerooid. "Ich ha "n pósie iestelinge ötgedön." |
| Posiesie | In positie, zwanger 2. Betrekking. Zij was opnieuw in verwachting. "Ze es wier in posiesie." Hij was secretaris, hij had een mooie betrekking. "Hè war seketèèr, "n skoe"en posiesie." |
| Pöskes | Pluisjes |
| Póst | Zender (radio) |
| Post. | Wortelkluit, Zender. Op TV hadden ze een Duitse zender opstaan en op de radio luisterden ze naar een Franse zender. "Oppe tellevies haan ze ne Dötse post opstön en oppe radio haan ze ne Franse post opstön." |
| Póst. | Stronk, boomstronk |
| Pot | Pot- Nève de pot piesse": vreemd gaan |
| Potkère | Werken zonder veel resultaat - Laat de kinderen maar doen, ze amuseren zich: "Löt de júng mer potkère, ze amusére hun." |
| Pots | Pet zonder klep, alpinomuts, baskenmuts (met typerend staartje in "t midden) |
| Potsaiker | Bruine suiker |
| Pottefèèr | Iemand die het niet zo nauw neemt met de hygiëne : "zwette pottefèèr" |
| Pötteke | Potje (vk. van "pot"), bakelieten of glazen isolatorpotje aan elektriciteitspaal - Weet je nog, die elektriciteitspalen met van bove, die metalen steunen met die glazen potjes om de draad vast te houden. "Widder nog, die ellentriekpoale mé vabove die èzere steune mé die gloaze pöttekes op, vur den droad vast te hoon." |
| Poverkes | Armzalig |
| Praim | Pruim - pruimenboom: "praimeboe"em" |
| Praim. | Klaargemaakte pruimtabak overgoten met alcohol |
| Prakkezere | Nadenken |
| Prang | Neusklem. Druk zetten met een klem. "De prang ter op zette." |
| Pree | 1. Loon 2. Zakgeld |
| Prèèskamp | Examen, wedstrijd - François won bij die kaartwedstrijd een half varken, maar ik heb nog geen varkenshok, riep hij ! : "Sus wónt bè de zettersprèèskamp een half verke, mèr ich hem gie verkeskót réip "m !" |
| Prekkeleus | Delikaat |
| Presloko | Mijnlocomotief (ondergronds) aangedreven door perslucht |
| Presploa | Kettinghefwerktuig op perslucht |
| Pressére | Haasten ( vd. gepresseerd ) |
| Pressing | Perslucht |
| Preutele | Mokken, reklameren, tegenpruttelen |
| Prezon | Gevangenis |
| Prie-s | Stopcontact |
| Priegel | Slaag. Een pak slaag geven, Priegel gève |
| Priem | Premie |
| Prilzot | Aprilgek |
| Pringele | Aandringen bij het afbieden |
| Pritsprats | Kleine hoeveelheden. Er werden veel borrelhapjes geserveerd, daar hield hij niet van, maar wel van stevige kost. ""t War e groe"et fie"est mee allemoal van die klèèn hapkes, mer hè moest die"e pritsprats néi hemme, een ferm telluur stoemp mé "n ferm worst, da wilde hè." |
| Prizikant |
Meikever, afbeelding, info - Hij haalde zijn zakdoek boven en toen viel er een meikever uit: "Hè halde zenne bailnuzzing öt zen tes en |
| Proat | Praat, achterklap. Het is allemaal achterklap. ""t Es allemoal proat en klap vanne miense." |
| Proek | Moederkip (zie: "kloek" ) |
| Pröes | Pruis, Duitser(s) |
| Pröese | Hard blazen, tekeer gaan, briesen |
| Proets | 1. Kippengat 2. Pruilmondje |
| Prókhien | Broedse kip, Klokhen, kip met kuikentjes |
| Proo | Prutser (zie ook: "prosser" ) - niet al te nette persoon: " ne vettige proo " |
| Prös | Parkiet vk. "pröske" |
| Prosse | Prutsen, vruchteloos proberen |
| Prosser | Prutser |
| Prot | 1. Koffiedik 2. Chicorei die men bij de koffie doet |
| Protokolle | Steeds de puntjes op de i zetten |
| Protte (prótte) | 1. Kniezen, pruilen, mokken 2. reclameren |
| Provezwoar | Voorlopig |
| Prulleman | Prutser, onbekwaam iemand |
| Prut | Slaapkorstjes in de ooghoeken: "hè hit nog prut in zèn oe-ge" |
| Prutoe-g | Oog met oogsmeer vastgeplakt. Wie had daar een etterend oog. "Wéi had doa "n prutoe-g?" |
| Pruts | Bagatel, niemendal |
| Pul | Jonge kip |
| Pulleke | Dun truitje |
| Pulleke. | Jong kippetje |
| Pulleper | Purper, paars |
| Puller | Slaapplaats voor hoenders, zie ook: "punner" |
| Punner | Stok(ken) waarop de kippen slapen, zie ook "pölder" |
| Pupke | Poppemie. Zie ze stappen, net een mannequin, ze draait met haar kontje. "Zéit ze goñ, "t es zjúst è pupke, ze drèèt mé hur gat gelek "n modepop." |
| Put (Inne ...) | Koolmijn - In de mijn werken : "inne put zitte" (ondergronds) ; bovengronds: "oppe put" |
| Pute | 1. Vals spelen 2. Bij het knikkeren: de afstand inkorten - niet vals gespeeld: "néi gepuut" |
| Putgèèr | Lange staak om emmer water uit de put te halen |
| Pútje ('t) | Jicht, ook: "pútteke" |
| Putklekske | Baskenmuts, alpinopet zie: "póts" |
| Pútteke | Pootje, voetje - last van jicht hebben (enkel): " "t pútteke hemme" ; iemand doen struikelen, pootje haken: " pútteke lappe" Ze hadden mijn vrouw bestolen, omstaanders hadden hem voetje gelicht en toen hebben we hem gevat. "Ze haan men vroo hurre portemenee gepikt, mer umstönders haan den doader pútteke gelapt en tóun hemme we" m kunne pakke." "Elkes kier as "m wa geleuterd had annne fles kreeg "m "t pútteke." |
| Putter | Ondergronds mijnwerker |
| Putwin | Windas boven waterput , afbeelding |
| Puutzak | Foetelaar, valsspeler |
| Rai | Rij. vkw Raike - Ze stond en op een lange rij te wachten om alles "ns op "n rij te laten zetten, want er was daar ook een bij die ze niet op "n rij had: "Ze stonte op "n lange rai te wochte, vur alles es op "n rai te lötte zette, want do war ienne bè die"e ze néi allemoal op "n rai had." Hij is niet goed bij zijn verstand. "Hè hit ze néi allemoal op "n rai." |
| Rai'e | Rijden (ovt ich ree , vd. gereen ) Ga opzij of ze rijden je overhoop. "Gót anne kant of ze rai"e óch de böeste in." |
| Rai'er | Mannelijk konijn |
| Rai'ere | Bibberen. Jerom lag te rillen van de koorts. "Jerom lag te rai"ere vanne kors i" ze bed." |
| Raive | Van veren of beharing wisselen |
| Raize | Rijzen |
| Rakkenjak | Hefwerktuig |
| Raklet | Schraapgoot, dubbele ketting met schaafijzer voor kolenvervoer in stijgende mijngang |
| Rammel | Slaag. Bij de leraar van het 4de leerjaar was het niet moeilijk om een pandoering te krijgen. "Bè de miester van "t véirde studejoar doa war "t gien kunst vur e pak rammel te krège." |
| Rammeties | Reuma |
| Ramp | Rij mijnwagens |
| Ramp. | Verhoogde oprit (bv. aan brug) |
| Ramplasant | Vervanger |
| Rappelére | Herinneren - Ik kan mij niet herinneren dat je dat gezegd hebt: "Ich ka mich néi rappelére da gè da gezeed het ". |
| Rats | 1. Ineens 2. Volledig. Hij zei telkens: ik ben mijn geld vergeten. Hij kende dat liedje reeds van buiten. "Hè zé éidres kie"er: ich zèn menne portemenee rats vergète. Hè kende da léike rats va böete." Dat is helemaal hetzelfde. "Das noa rats hetzellefste." Daar viel een tak juist voor mijn auto. "Do véil nen tak rats vur mennen oto." Werp nog eens recht in de roos. "Goeit nogges rats inne roe"es." |
| Ravelére | Uitdiepen |
| Raw | Rauw, ongekookt |
| Recet | Losvloer |
| Rechter | Dikke snede brood |
| Reddele | Kris kras rollen - Al zijn vijsjes zaten in een doos, ze viel om en alles rolde er rondom: "Al z"n vaiskes zate in "n doe"es, ze véil um en alles reddelde ter rond." Hij liet zijn spaarpot vallen en al al zijn centjes rolden eruit. "Hé stéit (stúdde) zènne spoarpot um en z"n sentekes reddelde ter öt." |
| Reet | Kier |
| Regeléi'er | Geregeld |
| Règer | Regen - Er komt regen want de zwijnen lopen met stro in hun muil. Règer op komst want de verkes loe"epe mee stroe-i in hun bakkes. Het regende pijpenstelen. "De règer véil mé bakke öt de loecht, ’t war een echte flós, ’t goot woater." |
| Règer. | Reiger. In de vijver stond een reiger in de regen op één poot vissen te vangen. "Inne vaiver stiet ne règer inne règer op ienne poe'et viesse te vange." |
| Regie | Huisvestingsdienst, beheerde de woningen en logementhuizen in de tuinwijk |
| Réim | Transportband |
| Rekemendé | Aangetekende zending |
| Reklemoasie | Klacht. Je moet dat goed doen anders krijg je opmerkingen. "Ge mót da te gói dóun oaners kregd "r reklemoaties." |
| Rekuperoasie | Terugwinning, na ontkoling van de pijler werd het materiaal uit de pijler gehaald, in galerijen gesorteerd en opgestapeld |
| Reon | Spaak |
| Reppig | Vuil, onverzorgd, degoutant |
| Réséda | Grijsachtig groen |
| Reupsele | Een boer laten |
| Reutemeteut | De hele hoop: "den hie"ele reutemeteut" |
| Revèèr | Omgeslagen kraag van een jas |
| Rewans | Ruw, brutaal, grof |
| Rèze | Reizen |
| Rezenére | Keuvelen |
| Ribbedebie | Er zeer snel vandoor |
| Rie'ep | 1.Hoepel 2.fietsvelg zonder spaken |
| Rie'ep. | Reep. Ze hadden draden over de weg gespannen met reepjes goud lint tegen Kerstmis. "Ze haan drui euvere stieweg gespanne mé rie'epels good lient oan vur de stroa'et te verséi'ere tege kesmes." |
| Rie'epe | Repen. Hij heeft de plaat gepoetst. "Hè es rie"epe snai"e." |
| Riets | Rietvoorn (vis) |
| Rigeloot | Pruimensoort mv "rigelote" ( ‹ reine claude d"althan) |
| Rik (Réikus) | Henri, Hendrik |
| Rikke | Ruiken |
| Rimram | Warboel, rommel |
| Rink | Cirkel, ring - een ring op de grond tekenen: " ne rink trekke" |
| Rink anie'enoan | Onophoudelijk - Hij kon niet zwijgen, hij praatte zonder ophouden: " rink anie"enoan gink zenne bebber " |
| Rion | Spaak (fiets) |
| Ripetiesie | Repetitie, voorbereiding van een optreden |
| Ripper | Mijnwerker die de wandelende stutting bedient. |
| Riskere | Iets aandurven |
| Riskoasie | Risico |
| Roape | Rapen. Hij heeft me onrecht aangedaan. "Hè hit in m"n roape gereen (geskete)." Rapen zorgen voor winderigheid. "Roape dóut "t gat goape, zoe"e minnege beet zoe"e minnige skeet." |
| Roapkú'el | Raapkool |
| Roatel | Kleppermolen, ratel |
| Roatel. | Kletswijf, vrouw die geen moment haar mond kan houden. |
| Roavelshoot ('t ... ) | Ravenshout |
| Robenage | Laadplaats voetgalerij: vervoergalerij vanaf voet pijler richting productieverdieping |
| Roe-i'e | Rood kleuren, blozen |
| Roe'ed | Rood - Een rode zon "een roe-i zon " , Geen centiem op zijn rekening: "giene roe-i"e frang op zènne noam" |
| Roe'ef | Wondkorst |
| Roe'ezenhùike | Rozenhoedje |
| Roeffe | Rukken |
| Roei | oude lengte- of oppervlaktemaat: 700 roede in 1 hectare |
| Roei. | Twijg |
| Roei'e kú'el | Rode kool |
| Roenke | Ronken |
| Roever (Stutter) | Stempel wegnemen - terugplaatsen |
| Róf | Ruk |
| Róf, roef | Ruk - in één ruk: "in iene roef" |
| Róffe |
Rukken, trekken (bv. aan haren) (zie ook: roeffe) |
| Rollieber | Vrijwiel van de fiets |
| Rolvat | Vat om te boteren |
| Rondbrake | Rondwoelen, niet stilzitten, zenuwachtig bewegen |
| Rondkeddere | Rondrijden, doelloos rijden |
| Rondrai'e | 1.Rondrijden 2. Rondslingeren - Zijn sokken lagen overal in huis rond te slingeren: "Zen zokke lage dur "t hie"el höes rond te rai"e." |
| Rondsjutere | Rondrijden |
| Rondvrute | Niet stil zitten (zie: "rondbrake") |
| Roo | Rauw, niet gaar |
| Roos | Roza |
| Root | Rij |
| Róppe | Roepen, mededeling van een huwelijk doen vanaf de kansel (afroepen) - Hij roept luid: "hè rópt hèd " - Ze waren allemaal op hem aan "t roepen: "ze ware allemoal op hum an "t róppe." |
| Ropsezoad | Rupsenzaad |
| Rós | Feeks - Ze is een echte helleveeg en bovendien roodharig. ""t Es een echte rós en ze es dan ooch nogges rós." |
| Rös | Slaag (zie ook: "toeber") - Als hij met een meisje uit Hulst meeging, kon hij een pak slaag krijgen: "Assem mé ie"en van Hulst meegink, kost"em rös (toeber) krège." Slaag krijgen of slaag geven. "Rös krège of rös gève!" |
| Rös krège | Slaag krijgen, klop krijgen |
| Rösse | Wrijven |
| Rössoar | Veer |
| Rotbedörve | Rotverwend |
| Róut | Tramlijn, spoorlijn, route |
| Róut. | Roet |
| Róuter | Vlaamse gaai |
| Rug | Rug - Ze wilden er mij weer snel mee opzadelen. "Ze woon het wier es gaw op menne rug skaive." Ze is een prostituee. "Die verdéint hurre kost op hurre rug." |
| Rùi'ere | Roeren - Er was wat loos in het dorp: "Do rùi"erde éit in "t dörp." |
| Rùister | Rooster |
| Rùistere | Roosteren vd "gerùisterd" |
| Rumpel | Rimpel |
| Rupselen | Oprispen |
| Rus | Laadmachine op rupsen |
| Rus. | Graszode |
| Ruttetutte | Zeggen. - Stop! Jij hebt hier niks te zeggen, jij moet zwijgen: "Hóu gèè, gè hit héi niks te ruttetutte, gè mot zwège!" |
| Saiker | Suiker |
| Saikerzikte | Diabetes |
| Sakrestai | Sacristie |
| Sallewere | Salueren, groeten |
| Saluwoasie | Oorvijg |
| Santebetiek (den hie'ele ... ) | Alles samen. Bij het verhuizen laadden we ons hebben en houden op de hoogkar en 2 kruiwagens. "Tóun we verhöesde loaide we ozze hiele santebetiek oppe hoe-chkèèr en twie"e krawagels." Toen we de eerste keer verhuisden, kregen we ons heel hebben en houden op de grote kar en twee kruiwagens. "Tóun wè den ieste kier verhaizde, krege we hiel ozze santebetiek op ie"en hoegkèèr en twie"e krawagels." |
| Sasa (sesa) | Een oude vent: "ne sasa" Het is echt een oude vent, "t wordt tijd dat ze hem naar "t bejaardenhuis brengen. ""t Ès echt nen oa sesa, "t wèèrt tèèd da z"em nó "t pekeshuis dóun." |
| Savoei'ekú'el | Savooikool |
| Saws | Saus |
| Sè | Zeg, zie - Ziedaar: "doa"e sè " |
| Sebéit | Dadelijk, meteen ( ‹ Lat. subito) - We komen dadelijk, tot zo ! Ik kom af : "Wè kome sebéit, tot bediemme, arrè to sèwwes! Ich koom drek !" |
| Sefroa'en | Safraan - Ze kent er totaal niets van: "Ze kent "r zoeveul van as een kói va sefroa"en" |
| Segeworig | Tegenwoordig, nu - Vandaag de dag lopen er veel mensen rond met een zonaamd te korte broek aan, de zoom tot aan de enkels: "Segeworig loe"epe ter veul euver stroa"et mé woater in hunne keller." |
| Semmele | Zeuren |
| Semmelèèr | Zeurkous |
| Semmelgat | Knorrepot, zeurkous |
| Senter | Centraal punt - Flauw vallen: "va zenne senter goñ". |
| Senter (va zenne ... valle) | Flauw vallen, bewusteloos worden - " va zenne center valle" , zie ook: "klot" |
| Sepetére | Weifelen, dralen |
| Seppe | Jozef |
| Sermoún | Preek, sermoen |
| Servetuud | weg met erfdienstbaarheid (< servitude weg) |
| Seske | Sijs |
| Seskes | In onmacht vallen |
| Sestig | Zestig. Ik ben vorig jaar 60 geworden, ik heb een nieuw tiental in mijn leeftijd gekregen. "Ich zen ter vlee joar sestig gewore, ich hem een néif veurdeur gekrege." |
| Sevetig | Zeventig |
| Sewwes | Zo dadelijk, seffens |
| Sibbede'us | Sufferd, goedgelovig onnozel iemand (< Zebedeus) |
| Siepsappe | Melken (klanknabootsing, kindertaal) fig. niet opschieten |
| Sietkèèr | Zijspan, side car. Henri de groentenhandelaar had een moto met zijspan. "Rik de legummemersjang ha ne tuffer mee "n sietkèèr." Een moto met zijspan. "Nen tuffer mee ’n sietkèèr." |
| Sik | Stuk pruimtabak |
| Sikke | 1. Smakken van de pijn 2. Pruimtabak kauwen |
| Sikkepit | puntje van een geitensik ? - niets waard : "gien sikkepit waard" ; hij begrijpt er niets van: "hè snapter gien sikkepit van" Hij had er niets van verstaan. "Hè had"r gien sikkepit va verstön." |
| Siksie | Werd vroeger gebruikt om water te putten, bestond uit een boom die scharnierend werd opgesteld |
| Silikoos | Silicose, beroepsziekte ontstaan door inademing van steen- en kolenstof (zie ook "stoflong") info |
| Simmelezére | In de was zetten (auto) |
| Sind (sins) | Sinds - Dat is nog maar sinds Nieuwjaar dat je er niet meer kunt passeren: " Da"s nog mer sind Néivejoa"er da ge doa"e ne mie"e door kunt." - Die weg is al afgesloten sinds Nieuwjaar: "die"e stiewig es al afgeslote sind néivejoar". |
| Sinkse | Pinksteren |
| Sinnema | Bioscoop |
| Sinnerkloa'es | Sinterklaas |
| SintBaar | St.-Barbara, patroonheilige van de mijnwerkers, ook: dag waarop deze heilige gevierd wordt. |
| Sintjansbeer | Rode Aalbes |
| Sintjeurisblóm | Sering |
| Sjaffele | Slenteren (zie ook: "taffele" ) |
| Sjakosj | Handtas - "t Is in orde ! : " "t ès inne sjakosj" |
| Sjal | Sjaal.Ik had van grootmoe een gebreide sjerp gekregen. "Ich ha va gruttemóu ne gestrókke sjal gekrege." |
| Sjalemo | Lasapparaat |
| Sjambrang, Sjambrante | Deur-, ventersomlijsting |
| Sjamfoeter | Bedrieger |
| Sjammetere, schammetere | Wegmoffelen, meepakken |
| Sjans | Geluk |
| Sjansaar | Gelukzak |
| Sjanzere | Verwisselen |
| Sjappelu'er | Paneermeel (< chapelure) |
| Sjarbenaasj | Plaats waar de koolmijn zich bevindt (charbonnage) afbeelding |
| Sjaret (sjeret) | Kinderwagen |
| Sjars | Een lading (< Fr. charge) |
| Sjarsbais | Uitlaat |
| Sjartel (sjertel) | Kousenband |
| Sjepap | Ventiel |
| Sjeret | Wandelwagentje voor kinderen in te plaatsen |
| Sjiek | 1. Stuk pruimtabak (zie: "sik") om op te kauwen 2. Kauwgom |
| Sjiek. | Opvallend mooi, chic, chique - Een afgeborstelde heer heeft niet altijd een groot hart: "Ne sjieke tiep es néi altè ne sjieken tiep" |
| Sjiek. | Kauwgom (zie ook: 'tutteflut'), tabakspruim |
| Sjieke | Kauwen op kauwgom of pruimtabak |
| Sjierpe | Sjirpen, protesteren |
| Sjikkenére | Mopperen, vitten |
| Sjipotére | Aanmodderen |
| Sjipotöer | Klungelaar, zie ook: "klosser" |
| Sjirper | Klager |
| Sjoarel | Karel, Charles |
| Sjoawele | Kletsen en zeveren |
| Sjoeke | Roomsoes, liefje - Mijn schatje brengt mij elke week soesjes mee van bakkerij Guedens: "Mè sjoeke bringt miche elke wèèk sjoekes mee vanne Guud." |
| Sjoepe | Wippen - Mijn twee broers zaten met hun twee op het zadel van vaders moto te wippen. "Mèn twie"e brùi"ers zate getwie"ene oppe zoal van ozze poa zennen tuffer te sjoepe." |
| Sjoeperke | Citroën 2 pk-tje (ook "geitje": ""gèèt" ) |
| Sjokolat | Chocolade |
| Sjokolatte | Chocoladen. Boerderij in Meelberg waar restafval van de chocoladefabriek gestort werd. "De sjokolatte wiening." |
| Sjónk, Sink | Ham, stuk gedroogd dijbeen (vgl. Dts. "Schinken) |
| Sjossetèèt | Vereniging (< Fr. societé) |
| Sjotte | Voetballen - Ik dacht na de middag te gaan voetballen, maar onze pa zei dat dat niet zou doorgaan. "Ich mende "s achtersnóuns goñ te sjotte, mer ozze poa zee da datte gien verf ging pakke." |
| Sjutere | Schommelen |
| Skabberdaine | Schaatsen , ook: "skabberdaine rai"e" |
| Skabbernak | Onverzorgd persoon, Versleten kleren. Bij de kraag vatten: "bè zenne skabbernak pakke" Ik greep hem bij zijn nekvel en gaf hem billenkoek. "Ich skèèrde "m bè zenne skabbernak en méik zen billen es góu werm." Kort nadat hij die tas gestolen had, had men hem bij het nekvel gevat. "Kort nó dat "m die kabas gepikt ha, hemme ze hum bij zenne skabbernak kunne pakke." |
| Skacht | De kokervormige toegang van een pijn (zie ook: "put", "beur") |
| Skachtafdieping | Delven van de schacht |
| Skachtblok | Schachttoren met 4 schachtwielen voor bediening van 4 liftkooien door 2 ophaalmachines, afbeelding |
| Skaif | Schuif |
| Skaifaf | Glijbaan, schuifaf |
| Skaiflie'er | Schuifladder |
| Skaimspoa'en, skömspoa'en | Schuimspaan - Hij zei dat ze "n dik achterwerk had en ze sloeg hem met het schuimspaan op z"n hoofd, "t schuim van de soep lekte langs z"n oren af : "Hè zee da ze "n diek gat ha, en ze slóug "m boenk mi "t skaimspoa"en op zenne bölle, "t skaim vanne sop leekde langs z"n oere af." |
| Skaine | Schijnen |
| Skalme | Ontschorsen |
| Skammetére | Op slinkse wijze goederen vergaren, meenemen (op een manier die net niet stelen is) |
| Skampavie | Ongemerkt verdwenen, ervandoor |
| Skampe | Afschampen |
| Skandelezére, skannelezére | Beschadigen (vd. : geskandelezeerd ) |
| Skandoal | Schandaal |
| Skap | Kast |
| Skappeléi'er | Heiligenmedaillon, schapulier |
| Skarminkel | Skarminkel. Lelijk vrouw : "Lillek skarminkel ! " |
| Skebbig | Armoedig, haveloos, schurftig, sjofel |
| Skèè (Skie'e) | Scheidingslijn tussen percelen |
| Skèèl, skè'el | Deksel van pot of pan - Het deksel was van de kookpot gevallen: "Het skèèl war vanne kastrol gevalle." Toen we jong waren speelden we orkest met potten en deksels. "Tóun we nog júng ware haan we "n erkest mee kestrolle en potskèle." |
| Skèèr | Schaar, schram |
| Skèèrgeréif | Scheergerief - Onder de spiegel hing "n rekje waar zijn scheergerief en zeep op lag: "Onner de spiegel honk "n etazjerke moe"e zè skèèrgeréif en zie"ep op lag." |
| Skèèstie'en | Steen die gebruikt wordt om grens (perceel, grondgebied) aan te geven |
| Skèèt | Bange vrouw, meisje. Een ijdele dame. "Een skèètkont, een skèètmadam." |
| Skèèt. | Diarree. Daar krijg ik het schijt van. "Da es toch wöl vur 't skèèt va te krège." Hij is van een kale kermis thuisgekomen. "Die'e es beskete ötgekome." Hij heeft mijn tijd verprutst. "Hè ha mich nen halven dag verskete." Een bangerik. "'t Es nen echte skrikskèter." 'Het is nogal wat. "'t Es wa geskete." 'Dat is een bangerik. "Da's ne skèter." |
| Skèèterai | Diarree |
| Skèèvoor | Scheidingsgeul tussen 2 percelen |
| Skéitbrak | Schietkraam - Alles wat je in de schietkraam afschoot, was niet van veel waarde: "Alles wadder afskoot oppe skéitbrak, war néi veul va petiek ! " |
| Skéiterke | 1. Katapult 2. Klein visje (kwam uit het kanaal) |
| Skéitmiester - Bautfeu | Schietmeester, persoon die springstoffen tot ontploffing brengt |
