Dikke Van Pale 2.026

Pad (vkw.  petteke , mv. poai ),  veldweg

Pad (mv. padde) (amfibiesoort) -  Iemand dwarsbomen, in moeilijkheden brengen:  "éimand 'n pad in zenne körf zette". nbsp;

 Hangslot

   Vierkante werkhandschoenen zonder vingers

 Lovertje

   Pijn  -  Niet veel zin hebben om iets te doen:  "Pain an zen goesting hemme".    

   pakken   ovt   ich péik  vd gepakt

   Hansworst, flauwe grappenmaker  -  Die nietsnut heeft alles naar de vaantjes geholpen:  "Die"e paljas hit alles no de kloe"ete geholpe ! "  

 Overloop

   Edele delen  -  Ik was met mijn kloten in een vettige modderige sloot (ijzerhoudende zandsteen) gevallen:  "Ich war mee m"n pelulle inne getgracht gepetotterd."  

    Strook grond, strook textiel. Henri had een strook rogge en een strook aardappelen op dat land staan. "Heréi ha ne pand kore en ne pand petette op da stuk land stön."    

 Lange en magere vrouw

   Appendix,  blinde darm

   Kettingtransporteur (om de kolen uit de pijlers te brengen)

   Pap,  melk  -  Hij heeft niets te zeggen:  "Hè hit niks inne pap te brokke"      ,  we waren uitgeput:  " We koste gien pap ne mie"e zenge" ,      ik ben het kotsbeu:  "Ich zen "t zoe mùi as koa pap ! ".    

 Papiertje in de haren, neerhangende krullen

   Overjas,   winterjas

   Zeer platte stoelgang

   Paraplu. ijn vrouw gaf hem een slag met de paraplu, hij was helemaal van slag. "Zè vrommes gaf "m een petat mee hurre parreplùi op zenne kop, hè war hielegans parreplùi."    

   Zichtscherm, tochtscherm

 Geduld - Als je wacht tot 5 cent aangroeit moet je geduld hebben. "As ge wocht tot da stuk va 5 sent wortel skéit, dan mód "r pasjensie hemme."

   Verbindingsschakel voor panzer of schaafketting

 Omboording van jaszak, lint met dikke rand,  paspelband (< Fr. passepoile)

   Loopbrug, verbindingsgang tussen schachten en lampenzaal

   Onderhoud en herstellingen in de mechanische dienst

   Gebakje, fig. schelm. Die puber haalt nogal wat kattekwaad uit, het is nogal een rakker. "Die"e snotter halt nogal wa deugnéiterai öt, da es nogal e patéke."    

 Vader -  onze pa:  " ozze patj "  

   Zware val  -  Hij is daar nogal gevallen :  "Hè méik do nogal ne petotter ! "    Een val maken, neervallen. "Ne patotter dóun."    

   Fietstrapper  -  Hij schoof van zijn trappers en maakte een geweldige valpartij:  "Hè skoot va zenne pedal af en méik ne grellige petotter."  

 Wapenvergunning (< Fr. "permis de port d"armes")

   Oude man

    Pijp (vkw. pepke)  -  Het opgeven:  "De pèèp an Mette gève".    

   Paard  mv  "père"  ,  vk  "pèreke"  -  Hij was rap kwaad:  "hè zat drek op ze pèè"ed"    

   Halssnoer (met parels).Bij haar plechtige communie kreeg ze een mooi halskentinkje. "Bè hur groe"ete kemmunie kreeg ze e skoe"e pèèrlinkske."    

 Paardenbloem (zie ook:  "piesblóm" )(https://nl.wikipedia.org/wiki/Paardenbloem)

   Zwart brood, speciaal voor het boerenpaard gebakken

   Paardengetuig

   Paardenhorzel

   Paardenoog, spiegelei

Paardenbrood,   overschotje van het zwarte brood dat hard geworden is op "t einde van de week en aan het paard gevoederd wordt.

   Pees  -  Ze hadden "m bij zijn lurven:  "Ze haan "m mee zen pees".     Ga er maar tegen aan. "Zet "r de pees mer op."    

   Meter. Ik was door mijn meter vertroeteld. "Ich lag bè m"n pèèt in"t boveste sköfke."    

 Ijskegel

 Oud mannetje:  "oad peke"

   Bejaardentehuis, zorgcentrum voor ouderen

   Schil. Om de schil van een tomaat te verwijderen moet je een inkeping maken en ze in warm water leggen dan gaat het vanzelf. "Vur de pel va tematte af te dóun modder ze insnai"e en dan es evvekes in hie"et woater stèke, en dan giet ze t"r vazèlleves af."    

 Politie

   Roos in het haar

   Schoudermantel

 Gazon, grasveld  

 Edele delen (zie ook: "palulle")

   Zakmes

   1.  Buik, pens  2. Bloedworst  -  Inhalig zijn:  "Op zen pens öt zen"      ,  hij is slecht van inborst: "Hè ducht néi in zen pens" ,      onvermogen veinzen bij het kaartspel, onder de hand uitspelen :  "Bè "t koartspele slèèpte "m mee de pens euver de grónd" 

   Egoïst

   Balkenbrij, pensenbrij (basis voor beuling, zwarte pens)  -  afbeelding  - dialectkaart - Ik ben het beu om altijd maar balkenbrij te eten:
"Ich zen verboeft va altèd da pensdink te motte ète !"  

   De bouillon waarin de pensen waren afgekookt werd de volgende dag opgediend als soep - afbeelding

   Worstenketel, ketel om pensen af te koken. Overvolle en hectische plaats. "Zoe vol as ne pensketel."    

   Buikpijn

   Overvol, bomvol -  Overvolle en hectische plaats:  "Ne pensketel !"    

   Parelhoen. Gevlekt hoen afkomstig uit Afrika (< Fr. pintade)

   Lessenaar

In de steek laten,  achterlaten   -  Ik heb mijn vrouw laten zitten :  "Ich hem me vromes in "t perdèl gelötte"   ;  pech krijgen :  "In perdel valle ".     Z"n gezin in de steek laten. "Hè hit zen hie"el höeshoon in perdèl gelötte."     Toen het te moeilijk werd is hij vertrokken. "Tóun het te moei"elek woord hit "m de boel in perdel gelötte."    

   Vader , "zenne pere zéin" :  afzien  -  Hij heeft nogal wat meegemaakt met zijn vrouw en kinderen:  "Hè hit zenne pere nogal  gezéin
mee zè vrómmes en z"n júng !" Afzien. "Zenne pere zéin"     Ik heb daar nogal afgezien. "Ich hem doa menne pere nogal gezéin."    

 Parelsnoer

 Kraaltjes

 Paardenmest

   Paardenmolen  -  Als je op de paardenmolen de kwast kunt pakken, krijg je een gratis rit:  "Asder oppe pèremeule de plösj kost pakke, mochder es ne kie"er vur néit meerai"e."  

   Paardenstaart

   Paardenvijg

   Ongeduldig, dringend

   Ondergronds opzichter

 Bloemenperk

 Regenjas  (< Fr.  "imperméable")

   1.  Klagen   2.  Zich veel kunnen veroorloven

 Jacht- of visvergunning

   Lange regenjas (impermeable)

   Hoog nodig, dringend

   Precies, net, juist  -  Die lijkt net op mijn vroeger lief:  "Die trekt perséis op m"n oa vlam ! "  

   Proces Verbaal, bekeuring

   Processie. Het was daar een echte dronken bedoening. "Da war echt een zatte persessie"    

  Durven ( zie " dère " ) Als je dat durft doen, krijg je een draai rond je oren. "As ge dat dèèrt pertai"e dan kregd "r een lap tege óu"ere kop."    

   Nochtans -  Dat lijkt nochtans een braaf ventje :  "Da es pertang zjúst e broa(f) menneke ! "     Je komt me nochtans bekend voor, maar ik herken je niet. "Ge komt mich pertang bekend veur, mer ich kan óch néi thöeswaize."    

   Geduld

   Oorspronkelijk al biddend rond de kerk lopen voor een aflaat, later gewoon de kerk in- en uitlopen,  nu fig.: ijsberen

 Pemen, kweekgras

   Pastoor

   Postuur, gestalte, lichaamsbouw  -  "t Was een grote, struise kerel :  "Hè ha e grellig pestùi"er".    

   Sierbeeldje. Op de kast stond een mooi beeldje. "Op "t skap stond e skoe"e pesturke."    

   1.  Aardappel  2.  Slag, muilpeer  -  Ik was stomdronken, het was net of ik op een paardenmolen zat:  "Ich war zoe zat as ne petat,
"t war preséis of ich "t onnerstebove op een pèremeule zat."  

 1. Gebakje   2. Schelm

 Peter, peetoom. Het huis van de grootouders stond vol met beeldjes. "Peteroeme en grúttemóu hun höes stond hielemoal vol pesturkes."    

   Vulling gemaakt van steenstof en leem, 40 cm, later plastic buis gevuld met water

Aardappel  mv.  " petette "  vk  "petetteke"  - Hij haalt alles door mekaar:  "Hè slagt va Brussel op klèèn petettekes" . De aardappelen zijn nog niet gaar. "De petètte zen nog néi mörref."  't Was een koopje. "Ich hem da kunne koe'epe vur 'n pan petette."  Worteltjes en erwten met nieuwe aardappelen. "Poettekes en ettekes en néif pettettekes."  

 Aardappelen schillen (zie ook "petetteskelle")

   Coloradokever

   Plaats waar "petette" gemaakt en bewaard werden

   Aardappelpuree

   Waarde   -  dat is waardeloos :  "da"s niks va petiek ! "

   Stoemp van krulkool  ,  fig.  wanorde

   Val -  Een lelijke val maken:  "ne petótter make"    

   IJzeren balk

   Portret, foto, figuur

   Fotograaf

   Petroleumlamp op glazen of koperen voet en een glazen bovenstuk

   Woede  -  Hij vloog het kolenkot in, daar kon hij zijn woede afreageren:  " Hè vloog in "t kolekót, doa"e kost "m zèn pette ötwerke"

   Paadje    vk van "pad"

   1.  Woedend  2.  Opvliegend  -  Een opvliegend ventje:  "E pettig bözzeke"  ;      Louis had alle dagen ruzie, hij had een kort lontje:  "Löwéi ha alle dage  ambras,
"t war ö pettig bözzeke ! "   De jongen was kwaad omdat hij niet naar de voetbalwedstrijd mocht kijken omwille van zijn slechte punten voor Frans. ""t Menneke war pettig omdat "m néi no de matsj mocht kieke want hè ha mer "n twie"e op téin va Frans."    

 Ondeugend kind

   1.Schrik 2.Geluk. Ze hadden schrik, ze dachten dat ze ingebroken hadden, maar ze hadden geluk want ze waren niet binnengeraakt. "Ze hadde peut, ze dachte da ze ingebroken hoan, mer ze hoan ooch peut want ze ware néi biennegerakt."    

   Prullend bezig zijn iets los te maken,  peuteren

   Beterweter

  Pik, Pikhouweel

   Perzik , fig. muilpeer  -   Een perzikboom:  "ne pie"ezeboe"em"    

 Perzikboom

    Injectie, spuitje

   1.  Pin  (bv. op dak of helm)  (vkw. "pieneke") 2.  Gierig iemand  -  Gekrenkt zijn :  "hè war in z"n pien !"  ,    er is geen weelde:  " "t es pieneke dun ! "     Er is geen weelde."As ge hum zee dat "t toch mer pienneke dun war, war "m ferm in z"n pien."    

   Prikkeldraad

   Zeer kort geknipt haar

   Puntmuts

  1.Gierig persoon 2. Barre tijden -  Tijdens de oorlog waren het voor veel mensen barre tijden:  "Onner den oorlog war "t bè veul miense pienneke dun"  

   Pint, glas bier. Hij had altijd dorst. "Hè kan gien leeg of gien volle pient zéin stön."    

 Kijken. Ingespannen naar iets heel kleins kijken. "Mé z"n twie"e oe-ge bekanst toegepietst no éit hie"el klèèn kieke."    

   Vlinder -  Hij lijkt overgelukkig,  hij is plots weer heel vriendelijk:  "Doa es ne piepel öt zè gat gevloge ! "

   Gek, van slag

   Stapelgek

    Piet, Petrus, Pieter, Pierre

 Turen

   Regenworm.Iemand kompleet uitvragen om iets te weten te komen. "Ienne de pirringe öt z"n neus hoale."    

   Paardenbloem (zie ook Pèèrsblóm) (https://nl.wikipedia.org/wiki/Paardenbloem)

   Katoenen luier

   Waterig oog

Nachtemmer.

   Urineren, wateren

   Urinoir

 Geluk hebben

   Roepnaam van Leonardus Petermans, Paals dorpsfiguur

Bloedblaar

   Knijpen, nijpen

 Druksluiting op kleding, parelknop

   Zaklamp zie ook Pilliecht

   Pandjesjas, slipjas  -  Zijn pandjesjas was in strepen verkleurd door de zon:  "zenne piettelèèr war in strie"epe afgeskote".   

 Gelukzak

   Plaats waar de kolen ontgonnen werden

   Kleine zeis om graan te maaien ("pikke")

Vijandschap -  haat of iemand koesteren jegens iemand:  " een pik hebben op iemand "  (< Fr. pique)

   Houweel

 Elkaar niet kunnen verdragen:  "pikantig zèn"    

   Pikkedonker,  je ziet geen hand voor je ogen

   Werkhaak om graan bij te trekken bij het "pikken" (maaien)

   1.  Stelen   2.  Graan maaien  (zie "pik" ,  boerderij)

   Met perslucht aangedreven afbouwhamer, boorpin werd in de kool of gesteente gedreven

   Kleine batterij, bv. voor zaklamp

   Houtstapel

   Houtstapel

 Zaklamp zie ook Pietslicht

 Overmatig bier drinken

   Gierigaard

 Richtingaanwijzer

 Gierigaard

 Overmatig bier drinken

   Houweel

   Regenworm

 Schotel, schotel met maaltijd

 Vensterluik, ooglid  -  Hij viel in slaap:  "Zèn plafetùire véile toe".

    Pluim, veer.   Het was een complete vreemdeling:  "Ich kende "m van hoar noch plaim".    

   Verzameling nutteloze dingen

 Zandbad nemen (kippen)

   Das (kledingstuk)

   Weerloos, zonder kracht  -   Vogeltjes pas uit het ei:  "platte jóng"  ,      Daar heeft hij niet de kracht of macht voor:  "Doa ès "m nog te plat vur ! "    

   Bangerik

   Kettinghefwerktuig

   Plat duwen met een vork

 vkw Plekske 1. Plaats 2. Vlek. Zich niet goed voelen of niet uit de voeten kunnen. "Néi va plek kunne."     In de plaats van vooruit zijn ze achteruitwaarts naar Scherpenheuvel gereden. "Inne plek van vurröt zen ze achteröt no Skerpenheuvel gereen."  In plaats van: "Inne plek va ..."     In de plaats van gewoon water drink ik wijwater. "Inne plek va gewoe"en woater drink ich waiwoater."

 Plakken, kleven, bepleisteren

 Stukadoor

 Iemand die in de kroeg blijft hangen

 Vuilerik, smodderaar

Behanglijm

 Paulien

   Een elektrische zekering  -  De zekering is doorgebrand, we zitten in het donker:  "De ploa es gespronge, we ziette in den doenkere. "   v

   Plaat. Die blijft maar kletsen en babbelen zonder ophouden. "Die hur ploat bleft hange."    

 Plooi. Ik voel me niet goed. "Ich zen néi op m"n ploe-i."    

   Niet erg productief zijn,  maar dan met vuil werk

 Pluis  vkw "plöske"  (pluisje) 

 Richtingaanwijzer (auto)

 Duiken

 Kippen nemen zandbad

 1. Plukken, pluimen  2. Geld afhandig maken

   Knipperen met de ogen (of met de richtingaanwijzers)

   Stoflong,  aandoening van de longen veroorzaakt door fijn koolstof  (zie:  "silicose")

 Ons vader

   Paal

   Een paar

   Boete:  "ne poater",  afhouding tot 1/5 de van het dagloon

Pater

 Paternoster

   Veelvuldig en onregelmatig kuchen en hoesten

   Iemand die voortdurend zit te hoesten

 1. Poot 2. Hand. Hij is gestorven. "Hè lit mi de poe"ete omhoe-g."     Met je been op de sukkel geraken. "Vanne poe"et af gerake."     We waren volledig uitgeteld. "We lage mee de poe"ete van os af."    

 Klauwzeer

 1. Zitkussen 2. Schulden, afbetaling. Ze had al een half jaar schulden bij de slager, ze kon niet betalen. "Ze stond bè de slachter al een hallef joar in "t krèèt, ze gerakde mee hurre poef néi bèè."    

 Schulden maken

 Iemand die slecht betaald

   Bovengrondse bewaarplaats van springstoffen

 Bijnaam

 Neuken,  geslachtsgemeenschap hebben. Ze hadden gevreeën en nu had ze schrik dat ze zwanger was. "Hè ha ze gepoept achter de haag en noa zat ze mee de poepers."    

   Stomdronken  -   "Hè war poepeloerezat, hè war zoe"e zat as "n snep." 

   Schrik  -  Hij was stijf van de schrik:  "Hè zat bè de poepers ! " 

   Niet erg productief werken

   Een wind laten

 Meisje. Het was een heel mooi meisje. "Da war "n ferm poes, e skoe"e mokke, een ferm teef."    

   Wortel (groente) ,  noodzakelijk gift in het schoentje,  voor het paard van Sinterklaas.  -  Afbeelding

   Wortelpuree

 Leopold

Hand. Andréke, geef de mevrouw een mooi handje. "Dréke geft die medam es e skoe'e polleke."  

   Kippenslaapplaats (op stok)   (zie ook:  "punner" )

   Peulen - We hebben de ganse voormiddag erwten gepeuld voor in de soep. "We hemme den hielen vùrnóun ette gepoold vur inne sóp."     Hij had een lange rij doperwerten staan, daar keek ik niet naar uit om die te doppen. "Hè had wel feftig mèter pool"ette stön, do war ich néi skeutig op vur die allemoal te pole."    

 Handjes

   Gootsteen

 Pomp vkw pumpke

 Uitgeput

 Pauwenkip. Wij hadden thuis vroeger kippen, hanen, parelhoenders, pauwkippen en pauwhanen. "We haan thöes vrugger hienne en hoane, pentoate, "n poohien en ne poohoan."    

 Pauwhaan

 Snaak, kapoen, deugniet, peuk

   Peulerwten, doperwten. Vader had 2 rijen doperwten geplant. "Ozze poa ha twie"e beddekes pool"ette geplant."    

     Prei

   Sul,  knullig iemand

 Poos. Hij is al een hele tijd bij hem thuis weg. "Hè es al "n hie"el poos tezennest öweg."    

 Pop, mooi meisje  vkw Pupke

 Poppenkast, heibel

  Koek en ei:  "zoe wiet as póppestrónt" Koek en ei. ""t War wiet è, zoe wiet as póppestrónt."    

 Pers

 Persen, uitpersen

 Draagbaar radiootje

 Aflaat (zie ook:  "pesjoenkele")

 Portie.Ik had een portie vroege aardappelen gerooid. "Ich ha "n pósie iestelinge ötgedön."    

 In positie, zwanger 2. Betrekking. Zij was opnieuw in verwachting. "Ze es wier in posiesie."     Hij was secretaris, hij had een mooie betrekking. "Hè war seketèèr, "n skoe"en posiesie."    

 Pluisjes

 Zender (radio)

Wortelkluit, Zender. Op TV hadden ze een Duitse zender opstaan en op de radio luisterden ze naar een Franse zender. "Oppe tellevies haan ze ne Dötse post opstön en oppe radio haan ze ne Franse post opstön."  

 Stronk, boomstronk

   Pot- Nève de pot piesse":  vreemd gaan    

   Werken zonder veel resultaat  -  Laat de kinderen maar doen, ze amuseren zich:  "Löt de júng mer potkère, ze amusére hun."    

   Pet zonder klep, alpinomuts, baskenmuts (met typerend staartje in "t midden)

   Bruine suiker

   Iemand die het niet zo nauw neemt met de hygiëne :   "zwette pottefèèr"      

 Potje (vk. van "pot"), bakelieten of glazen isolatorpotje aan elektriciteitspaal - Weet je nog, die elektriciteitspalen met van bove, die metalen steunen met die glazen potjes om de draad vast te houden. "Widder nog, die ellentriekpoale mé vabove die èzere steune mé die gloaze pöttekes op, vur den droad vast te hoon."    

 Armzalig

   Pruim  -  pruimenboom:  "praimeboe"em"

   Klaargemaakte pruimtabak overgoten met alcohol

   Nadenken

 Neusklem. Druk zetten met een klem. "De prang ter op zette."    

 1. Loon 2. Zakgeld

 Examen, wedstrijd -  François won bij die kaartwedstrijd een half varken,  maar ik heb nog geen varkenshok, riep hij !  : "Sus wónt bè de zettersprèèskamp een half verke, mèr ich hem gie verkeskót réip "m !"    

   Delikaat

   Mijnlocomotief (ondergronds)  aangedreven door perslucht

   Kettinghefwerktuig op perslucht

   Haasten  ( vd.  gepresseerd      )

   Perslucht

   Mokken, reklameren, tegenpruttelen

 Gevangenis

Stopcontact

 Slaag. Een pak slaag geven, Priegel gève    

 Premie

 Aprilgek

 Aandringen bij het afbieden

 Kleine hoeveelheden. Er werden veel borrelhapjes geserveerd, daar hield hij niet van, maar wel van stevige kost. ""t War e groe"et fie"est mee allemoal van die klèèn hapkes, mer hè moest die"e pritsprats néi hemme, een ferm telluur stoemp mé "n ferm worst, da wilde hè."    

   Meikever,   afbeelding, info  -  Hij haalde zijn zakdoek boven en toen viel er een meikever uit:  "Hè halde zenne bailnuzzing öt zen tes en
tóun véil ter ne prizikant bè öt."  

 Praat, achterklap. Het is allemaal achterklap. ""t Es allemoal proat en klap vanne miense."    

   Moederkip (zie: "kloek" )

 Pruis, Duitser(s)

 Hard blazen, tekeer gaan, briesen

   1.  Kippengat   2.  Pruilmondje

 Broedse kip, Klokhen, kip met kuikentjes

 Prutser (zie ook:  "prosser" ) -  niet al te nette persoon:  " ne vettige proo "  

 Parkiet    vk. "pröske"

 Prutsen, vruchteloos proberen

 Prutser

   1.  Koffiedik  2. Chicorei die men bij de koffie doet

   Steeds de puntjes op de i zetten

   1. Kniezen, pruilen, mokken  2. reclameren

 Voorlopig

 Prutser, onbekwaam iemand

   Slaapkorstjes in de ooghoeken:  "hè hit nog prut in zèn oe-ge"    

 Oog met oogsmeer vastgeplakt. Wie had daar een etterend oog. "Wéi had doa "n prutoe-g?"    

   Bagatel, niemendal

   Jonge kip

 Dun truitje

 Jong kippetje

 Purper, paars

 Slaapplaats voor hoenders,  zie ook: "punner"

   Stok(ken) waarop de kippen  slapen,  zie ook "pölder"

 Poppemie. Zie ze stappen, net een mannequin, ze draait met haar kontje. "Zéit ze goñ, "t es zjúst è pupke, ze drèèt mé hur gat gelek "n modepop."    

    Koolmijn  -   In de mijn werken :   "inne put zitte" (ondergronds)    ;  bovengronds:  "oppe put"  

   1.  Vals spelen  2. Bij het knikkeren:  de afstand inkorten   -  niet vals gespeeld:  "néi gepuut"    

 Lange staak om emmer water uit de put te halen

 Jicht,  ook:  "pútteke"

   Baskenmuts,  alpinopet    zie:  "póts"

 Pootje, voetje -  last van jicht hebben (enkel): " "t pútteke hemme"  ;      iemand doen struikelen, pootje haken: " pútteke lappe"   Ze hadden mijn vrouw bestolen, omstaanders hadden hem voetje gelicht en toen hebben we hem gevat. "Ze haan men vroo hurre portemenee gepikt, mer umstönders haan den doader pútteke gelapt en tóun hemme we" m kunne pakke."     "Elkes kier as "m wa geleuterd had annne fles kreeg "m "t pútteke."    

   Ondergronds mijnwerker

   Windas boven waterput ,  afbeelding

 Foetelaar, valsspeler