Bovenstaande foto is genomen op de begrafenis van Leopold II in Brussel. 

Je ziet hier de Duitse keizer en enkele van zijn zonen in gala-uniform. Ons koningshuis was nu eenmaal familie van het keizerlijk geslacht.

Klik om te vergroten, maar lees vooral verder ...

In de schaduw van Beringen rustte het dorpje Pael,  of ‘de Buiting’  zoals de locals hun eigen habitat noemden,  een typische landbouwgemeente, waar kleinschaligheid nog gekoesterd werd.

• De opkomst van de steenkoolmijn en de gevolgen voor onze landbouwgemeenschap.
• Huisvesting in Paal
• verwarming en vervoer in het begin van de vorige eeuw

Wie waren die soldaten?  

De eerste schermutselingen in 1914 vonden in ons dorp allemaal  op de Tessenderlosesteenweg plaats.  De inwoners hadden de schrik op het lijf door de verschrikkelijke verhalen die de ronde deden over de wreedheden die de Duitsers begingen bij hun inval.  Ze vluchtten elke morgen met heel hun gezin naar de bossen van ’t Ravenshout en kwamen ’s avonds heel voorzichtig terug om te slapen.
Maar nu de feiten in Paal.

Duitse terreur op de Tessenderlosesteenweg: deel 2 ( café ’t Haantje)

25 augustus, vandaag honderd jaar geleden, brak de hel los in Leuven. Duitse troepen pakten de stad zwaar aan: vele onschuldigen werden geëxecuteerd en oa. de universiteitsbibliotheek werd in brand gestoken. Wij hier in Paal hadden deze barbarij zien aankomen, het waren immers deels dezelfde troepen die een week eerder door onze dorpen getrokken waren. Lummen en Schaffen bijvoorbeeld betaalden een zware prijs, in Paal bleef in die eerste oorlogsdagen het onrecht beperkt tot de executie van Frans Claes en het afbranden van een volkscafé …

Uit het dagboek van Jules Kenens (2)

Hoewel de opdracht van Jules Kenens er eerder in bestond om loopgraven te maken, wordt hij al gauw ingezet om deze “schietgrachten” te verdedigen.

Op 28 september 1914 ligt hij in de vuurlinie. Tot tweemaal toe ontsnapt hij aan de dood: een eerste keer blijft een stuk van een schrapnel (een splinterbom) zitten in zijn ‘kapot’ zijn lange soldatenmantel en een tweede keer treft een kogel zijn rugzak en doorboort zijn brood…

Nog éénmaal willen we berichten over het begin van de Groote Oorlog. En dan moet je al eens tevreden zijn wanneer er NIETS gebeurt in je dorp…

Vanaf 18 augustus rukte het Duitse leger massaal op door onze regio “nach Paris”.

Ten minste 300 000 soldaten met hun bevoorrading, kanonnen, paardenvolk… trokken via Halen en via Meldert naar Diest.  Vermits er nog geen omleiding rond Diest bestond, moest al dat volk door de stad: via de koning Albertstraat, de Markt, de Leuvense straat… richting Leuven. Na hun doortocht bleef een laag van 10 cm vuil en drek achter in de straten!

Gelukkig lag Paal net buiten de grote aanvoerlijnen van het Duitse leger. Buurdorpen hadden minder geluk!

De slag om Beringen:  een echte guerillastrijd die duurde van 13 augustus tot en met 27 september 2014.

Voor de oprukkende Duitse troepen bleek Beringen al snel een strategisch mikpunt:  gelegen aan een brug over het Albertkanaal, knooppunt van wegen en tramlijnen, kantonhoofdplaats met een rijkswachtkazerne en een telefooncentrale in het postkantoor.  

Nauwelijks een maand na de eerste Duitse inval en de executie van Frans Claes, werd Paal opnieuw opgeschrikt.  Op 27 september 1914 overrompelden de soldaten van keizer Willem 2 het dorpscentrum van Paal en namen hun intrek in de meisjesschool. Zoals iedere dag vluchtte de bevolking opnieuw in de bossen van  Ravenshout , naar de Venus-  en Dalenberg en de Broekkant. Bevreesd wachtte men af wat er ging gebeuren.  Het nieuws deed de ronde dat de Duitsers weer op wraak uit waren.

Over wat er in Paal vervolgens gebeurde,  stelde pater Van Merendonck en kapelaan Dewit een uitgebreid verslag op. Kruisheer Van Merendonck was in Paal aangesteld om pastoor Vlecken bij te staan, die gebrekkig en ziek was.  

De kerstbestanden van 1914

Rond Kerstmis 1914 kwamen op meerdere plaatsen aan het front informele kerstbestanden tot stand, waarbij soldaten van beide kampen met elkaar verbroederden. De eerste kerstbestanden ontstonden in Vlaanderen, op initiatief van Duitse soldaten, vooral Saksische en Beierse troepen. Op sommige plaatsen namen ook Pruisische soldaten deel. Langs de andere zijde waren het vooral Britse troepen die deelnamen aan deze verbroederingen, maar ook Belgen en Fransen deden mee. Geschat wordt dat aan het hele Westfront ongeveer de helft van alle soldaten samen Kerstmis vierde.
Soldaten van beide kampen kwamen uit hun loopgraven en vierden samen Kerstmis rond een kerstboom, tot dan toe een louter Duitse traditie. Er werden cadeaus uitgewisseld en

De dodendraad

Nederland slaagde er in zijn neutraliteit te behouden tijdens de Groote Oorlog. België daarentegen leefde onder een bezettingsregime met opeisingen, voedseltekort, Duitse verordeningen die het leven van alledag ontregelden…
Tijdens de eerste oorlogsdagen slaagden duizenden Belgische militairen erin te ontsnappen door de Nederlandse grens over te steken. Ook in de daaropvolgende maanden ontstond een druk ‘grensverkeer’ van goederen- en mensensmokkelaars, spionnen en postzendingen naar de soldaten achter de IJzer en niet in het minst: oorlogsvrijwilligers, jonge Belgen die via Holland en Engeland het Belgisch leger achter de IJzer konden vervoegen.  

VOEDSEL IN DE OORLOGSJAREN

België is in 1914 een land dat al tientallen jaren lang het overgrote deel van zijn voedsel invoert. De Belgische boer verbouwt wel rogge, maar eet brood van tarwe die ingevoerd is uit de Verenigde Staten, Canada ... De rogge is bestemd voor het vee, voor de vlees- en melkproductie. Dank zij de invoer van kunstmest, is de productiviteit van de bodem, ook de arme Kempische bodem, flink gestegen.

In augustus 1914 breekt de oorlog uit en de Engelse vloot legt een zeeblokkade rond Europa. De invoer van voedsel in België stopt bruusk en totaal.

OPEISINGEN TIJDENS DE GROOTE OORLOG

Paal ontsnapte vergeleken met de buurdorpen weliswaar aan de grootste brutaliteiten, maar niet aan de  opeisingen door de Duitse legers. Gans de oorlog lang terroriseerde de bezetter het dorp door systematische opeisingen van dieren, goederen en… mensen.

Na de oorlog mochten alle Belgische burgers op het gemeentehuis gaan aangeven welke goederen de Duitsers bij hen opgeëist hadden, de zogenaamde “ vijandelijke requisitiebons”. Dank zij deze lijsten krijgen we een nauwkeurig overzicht van de opeisingen bij particulieren en zijn we goed geïnformeerd over de aard van de opeisingen en het tijdstip.  

Regelmatig kwamen Duitse troepen ons dorp 'bezoeken'. De meisjesschool aan de Diestsesteenweg werd dan ontruimd, de zusters beschikten immers over een stal, een schuur en een grote weide, maar ook de jongensschool (het oude gemeentehuis in het centrum) werd dikwijls opgeëist. De officieren sliepen in de burgerhuizen. Alternatieve klaslokalen werden eveneens bij de inwoners van het centrum gezocht: het huis van Mariën in de kerkstraat, de kapelanij, het huis van Polydoor Theunis op de Verkesmet deden dan dienst als leslokaal.

We hebben het al enkele keren gehad over de voedselsituatie in Paal tijdens de Groote Oorlog. Ongetwijfeld hebben veel mensen honger geleden en, naar het einde van de oorlog, zelfs erge honger.  
Pastoor Vlecken schrijft daarover in zijn oorlogsverslag: 
"Aardappelen en graan werden in zulke hoeveelheden in beslag genomen dat 2 tot 3 maanden voor den oogst de boeren zelf dikwijls niets meer hadden; de kleinere menschen waren nog al meer te beklagen.
Bij den wel edelen heer de Quebedo is men 300 flesschen wijn komen opeischen en hiervoor is hem nog geen 300 frank betaald geworden. Deze ouderling had slechts eene zeer beperkte hoeveelheid wijn, zoo dat hem weinig overbleef, wat den goeden man zeer bedroefde."
Toch mogen we ons afvragen hoe objectief het pastoorsverslag is.

De eerste stap in de mobilisatie

In 1909 schafte België de loting af en veralgemeende het de dienstplicht. Veel méér jongens dan tevoren moesten dus soldaat worden. Een van hen was Joseph Carremans, geboren in Paal, 1893 .

Hij trad in dienst in september 1913. In de zomer van 1914 was hij nog altijd soldaat en nog wel in het 10de Linieregiment. Dat was grotendeels gelegerd in Namen.

Het oorlogsgevaar neemt toe

Op zaterdag 1 augustus is het oorlogsgevaar nog groter geworden. Voor soldaat Carremans heeft dat ingrijpende gevolgen:

"Onze koffers moeten op het bureel, mogen niets mede nemen in onze ransel, moeten in oorlogstenue vergaderen op de koer. Krijgen 120 kardoezen. Onze zakken van den kapot worden geopend."

Vooral het feit dat er scherpe munitie – de 'kardoezen' - werd uitgedeeld in de kazerne zelf in plaats van op de schietstand, zal de soldaten duidelijk hebben gemaakt dat de toestand ernstig was.

Een nieuwe preekstoel

Vergeleken met de omliggende dorpen Schaffen, Lummen en Beringen bleef de gemeente Paal bij het uitbreken van WO1 relatief gespaard van het ergste oorlogsgeweld.  Er was natuurlijk de schokkende executie van Frans Claes op 17.8.14,  het eerste en gelukkig enige burgerslachtoffer,  gevolgd door de brandstichting in café ’t Haantje op 18.8.14.  

Jozef Bosmans (vierde van links) werd geboren in Beringen op 18 juli 1886. Hij woonde in de Kerkstraat in Paal.
Hij was een stevige bonk, 1.80 m groot en slachter van beroep. In 1906 werd hij opgeroepen als loteling.
Na zijn militaire dienst treedt hij als vrijwilliger in bij de rijkswacht en zo wordt hij vanaf 1 augustus 1914 ingelijfd bij het leger als ruiter-verkenner.
"Doorheen gans Vlaanderen ben ik steeds op post geweest. Moeielijke en gevaarlijke zendingen zijn mij ter beurt gevallen."

Als beschermingsdienst achter het leger in aftocht, was hij een der laatsten van gans het Belgisch leger om de IJzer over te steken. Hij moet een echte ijzervreter geweest zijn, want tijdens de slag om de IJzer was het zijn opdracht : "als gendarme de soldaten ... opzoeken, tegenhouden en terug de loopgraven rond Diksmuiden inbrengen."