Dikke Van Pale 2.026

  Broekzak,  Jaszak  -  Ik had drie zakken in mijn broek, maar slechts één in mijn jas: " Ich ha draai tesse in mèn brók en mèr iene biennebail in menne jas." 

  Vrouwenborst,  tiet - Ze heeft nog een zuigeling:  "Ze hit nog ienne die"en anne tet hangt"  

  Treuzelen

  Treuzelaar

 hyperactief spraakorgaan -  Veel kabaal maken:  "Va zennen tetter make".  - Ze kon haar mond niet houden: "Hurren tetter stond néi stil" 

Praatvaar

  Beha

   Mond  -  Die jongen had een grote mond:   "Da menneke ha ne groe"eten teut"   ;  Hij denkt dat hij heel slim is, maar  hij is alleen maar een grootprater: "Hè dinkt dat "m alles wit, mèr hè hit allie"en mèr  ne groe"eten teut" ;   Hou je mond:  " Hód urren teut mèr ! "  Ze heeft altijd een grote mond gehad, zelfs met de tuit van de koffiekan in de mond : "Ze hit altèd ne groe"eten teut gehad, zelfs mé den teut vanne kaffiepot in hurre mond". 

 Tuit, gietbek -  Oom dronk 's zomers als hij grote dorst had al eens een slok koffie aan de tuit van de koffiepot. "Nonk drónk inne zomer al es ne slók kaffie annen teut vanne kaffiepot as 'm groe'eten dorst ha."  

 Te veel drinken -  Hij sprak met een stijve tong, hij had teveel gedronken:  "Hè klapte mé een dobbel tóng, hè ha teveul geteuteld."   - Met hun drieën zaten ze aan de toog te drinken:  "Gedraaine zate ze annen toe-ch te teutele."

 Total loss - Ze reden met hun racewagen tegen een boom, de auto was total loss:  "Ze vlamde mé hun koersmasjien rats op ne boe"em, den oto war tevedder vanie"en ... "  

 Zeker  -  Hij vond het stuk taart zeker groot genoeg:  "Hè vond "t stuk vloai tewil groe"et genoeg"  .

Teen - Tien tenen hebben we, vijf aan iedere voet: "Téin tie"ene hemme wè t"r, vèèf an éidere vóut".

   Libelle

 Kippen en kuikentjes in kindertaal

   Aandrijfstang voor bakkenmotor

  Rare,  onbetrouwbaar man: "nen tiest"

Baptist

Ritssluiting -  Riri is het beste en mooiste merk van ritssluitingen: "Riri ès "t beste en "t skoenste merk va tirette." 

 Leurder

Vanavond

   Toog

   Hatelijke vrouw, Lelijke kwade vrouw:&nbsp;<em> "lilleke toe-i</em>

    Zeer luid wenen,  huilen - Dat kind heeft nogal geweend, het is een echte schreeuwer:  "Die"e klenne hit nogal geblèt, "t ès nen echten toe-ter ".   

   Mondstuk voor paard

  Wisselen,  ruilen

Prutsen, ruilen

  Tabak - Vader had tabak in een gele tipzak voor zijn pijp:  "ózze pa ha toebak in die gèèl tupzakke vur zèn pèèp".

  Aframmeling  -  Slaag krijgen:  "toeber krège"   

  Herhaaldelijk slaan

    Slag

    Moeilijk werken

 Onbekwaam iemand -  In de garage is een prutser aan mijn auto bezig geweest, nu rijdt ie enkel nog achteruit:  "Inne garaasj war "t er nen toeker an mennen oto bezig gewiest, "t ha zoe lank gedùi"erd tot "m allie"en nog achteröt ree." 

 Schroevendraaier

 Thuis.Mijn vrouw was ziek. Is ze nu aan de beterhand ? "Die van töes war zik." "Es ze wier bèter ?"  Zorg dat je op tijd thuis bent ! Ja, ma ... : "Zörgt da ge intets töes zet ! Joa ma- ...."  

    Sluitspeld,  veiligheidsspeld. Hij had in z"n broek gedaan, maar niet met opzet, mam had z"n broek per ongeluk vastgespeld aan z"n hemd met "n veiligheidsspeld. "Hè ha in z"n brók gedön, mer hè kost "r néi an dóun, want z"n ma ha per ongeluk z"n brók vastgespeld a zen slup mé "n toespel."    

    Bijgeven  -  Een handje helpen:  "Een henneke toestèke"  

Herkennen

   Om het even  ( ‹ tout la même chose) -  "t is allemaal hetzelfde:  " "t ès allemoa"el toetmemsjoos ! "  

 Om het even

   Tafel  -  Stoot niet tegen de tafel:  "Stút néi tege de töffel ! " 

   Tafelkleed

 letterlijk: het doktertje,  bijnaam voor dr. Cerstelotte, vanwege zijn kleine gestalte

 Rol stof,   vkw Rölleke

    Herfsthooi  (‹ toemaat).t Gras dat eind augustus of september nog een keer gemaaid en gehooid werd. "Tommert es hoe-i vanne twiede snee."

   Tong  -  Het ligt op het puntje van mijn tong:  " Het lit op mèn tóng, mèr ich kan t"r néi opkome " 

  Tip (van schoenen)

 Toren -  Iemand ergens mee opzadelen,  een peer stoven:  "éimand nen tore oandóun".   ; Mijn jongste zoon heeft mij een peer gestoofd: "menne jóngste hit mich nen tore oagedön !"   De minister was ons de les aan het lezen vanuit zijn verheven positie. De minister war ant oreren vanöt zennen ivoren tore.    

    Naafrem,  rem in het achterwiel (werkt met achteruit te trappen)

   " /> Tortelduifje - Bij een trouw laten ze wel eens twee tortelduifjes vliegen:  "Bè ne traw lötte ze nogal "s twie"e wiette tötteldöfkes vliege" 

  Ronde, tour, tijdje ook:  streek - rare streken:  "oarige tóu"ere" - "s Zomers tijdens de Tour de France reed Free met zijn fiets rond om "t krantje van den Tour te bedelen. "Inne zomer bè den Tóu"er de Froans ree Free rond op zenne vlo vur "t gazetteke vanne koers te verdèle."    Na de eerste ronde hebben ze nog een tijdje gewacht om nog een ronde te rijden:  "No die"en iesten tóu"er hemme ze nen hielen tóu"er gewocht vur "m nog "s te rai"e" .

    Bij u thuis  -  Wat mij betreft kunnen ze bij jou thuis allemaal de pot op:  "Ze kunne tóu"erest vur mèn poart allemoal den boe"em in !"  ;  Met hoeveel kinderen zijn ze bij jullie thuis ?  : "Mé hóuveul zen ze tou"erest ? "   

    Toen

 Daarnet

    Daarstraks

 Daarnet  -  Ik heb het daarnet nog gezegd:  "Ich hem het tóunzjúst nog gezeed."   ; Daarnet waren ze nog hier, nu zijn ze weg: "Tóunzjúst ware ze nog héi, mer noa zèn ze ribbedebie ".     - Ze hadden me beloofd dat mijn fiets gisteren klaar zou zijn, maar hij is nog maar net gerepareerd:  "Ze haan beloofd da menne vlo giestere vèrig zo zèn, awöl, hè ès nog mèr va tóunzjúst gerie"ed ! " 

Bij ons thuis

    Blijven hangen  -  Ik was bij nonkel Louis een ganse voormiddag blijven zitten om over de duiven te praten:  " Ich war bè nonk Lewéi nen oalinge vurnóun blève trakke, vur euver de daive te klappe."    

   laadt kolen van transportband over in mijnwagen

    Betrappen   (vd.   getrappeerd,  geattrapeerd)    Ze hadden die van hierachter betrapt bij het plaatsen van een strop in de haag om konijntjes te vangen. "Ze haan die"e van héiachter getrappeerd as "m ne strop inne haag an "t zette war vur knengkes te vange."    

 Zwaar werk leveren - Kool houwen is zwaar werk:  "Kool make da ès travakke ! "  

   Dwarsligger

 Bouwwerf

    Trouwkostuum - Ze hebben zich nogal moeten haasten om mijn trouwkostuum klaar te krijgen:  "Ze hemme nogal kapiet gegeve vur mèn trawkestum op tèèd af te krège." 

   Trouwen  (ovt  "trawde"  vd  " getrawd zèn" ) -  Hij is in het begin van het jaar getrouwd en heeft al  3 kinderen.  Hij heeft zijn plicht nogal gedaan ! :   "Hè ès van in "t begien van "t joar getrawd en hèt al drai júng.   Die"en hit zen devoere nogal gedön !"

    1.  Vastlopen van grotere oppervlaktes ("oantree"e")  2.   Trappen   3.  Stappen

    Traag  -  Een trage, bv. dans:  "nen trège" 

 Voetje voor voetje aantreden. Toen hij naar de hoogmis ging was hij in een drol getrapt, de ganse kerk stonk. "Tóun hè no de hoemmes gink war "m inne stront getrèèd, de hie"el kerk stónk."

   Houtschroef

 Trechter

   Tocht  -  Als je in de tocht staat, kun je een verkoudheid opdoen:  "As ge in den trek stöt, kunder "n klets pakke ! "    - Hij heeft een kou gevat:  "Hè hit oppen (innen) trek gestön"  Van ontvangsten moet je leven, maar van tocht krijg je kou. Van den trek modder lève , mer van dezen trek kregder broa koa.  

Ontvangst -  Van ontvangsten moet je leven , maar van de tocht krijg je kou:  'Vannen trek módder lève, mè van dezen trek kregder broa koa.'  

Ontvangen, trekken, -  Ik ontvang van de overheid mijn pensioen:  "Ich trek vanne stoa"et mè pensjóun".    -  Daar heb ik geld niet voor: "da kan mènne grèze néi trekke ! "   - De kachel dampt, de schouw is verstopt:  "de stoof dómpt, de skoo trekt néi".   - Zich ergens over ontfermen: " éit ter hand trekke ".

   om de spoorstaven samen te houden

Tochtgat  -  De voordeur staat open en het venster achter is niet dicht, het waait er los door:  "De deur stiet vaveur ope en de vienster vanachter ès néi toe, een echt trekkot" .

 Harmonica, accordeon (zie ook "trekzak") - Alex is accordeon aan "t leren spelen:  "Alex ès trekörgel an "t liere."   

   Magneet

Harmonica, accordeon (zie ook: "trekörgel")

   Trechtervormige stortbak voor overladen van kolen (zie ook:  "tramoei" )

   Treuzelen  -  We mogen niet te lang treuzelen want eigenlijk zijn we erg gehaast:  "Wè meuge néi te lank trènére want we zen ègelek hèt gepresseerd."  Je moet niet te lang talmen want we zijn erg gepresseerd. "Gè mot néi te lank trenére want wè zen hèt gepreseerd."    

Plaaggeest

   Plagen  (vd.  getrèterd)    

 Plaaggeest (ook: "Trèterbös")

 Truweeltje

 Onnozel meisje, trien

   Kolenzeverij,  voor het verwijderen van stenen uit de kolen (zie ook: "leesjongen")

Trippelen -    Je moet daar niet besluiteloos staan ronddraaien, laat "t maar opschieten:  "Ge mót dó néi stön trieppele, dóut mèr voets !"  

Mijnterril

   Driewieler met bak,  bakfiets  - Desiré Moens met zijn driewieler had lekker ijs:  "Den Dies mee zennen triportöer ha lekkere krèèm."     Ze hebben hem omvergereden met een bakfiets. "Ze hemme "m umgereen mé nen triportöer."    

   Dribbelen  -   Walter Henkens kon in zijn tijd geweldig dribbelen:  "Walter va Gust oppe Wiessel kost in zennen tèèd bè de Flandria geweldig trippelére"

   Slaag  -  Als ik te laat thuiskwam kreeg ik dikwijls slaag van mijn ma: "As ich te loat töeskwamp dan kreeg ich diekkes troe-f van ons ma."     Ik ging voor tien met het kaarten, maar ik had slechts een troef in mijn handen. "Ich gink vur téin mee "t koarte, mer ich ha mer ienen troe-f in mijn hoan."    

Troon -    Ze was dement:  "ze war van hurren troe"en af".  

   Zandschop

   Step

   Voederbak,  trog

   Troep, leger, legerdienst  -  Hij deed zijn militaire dienst bij de cavalerie:  "Hè dee zennen tróp bè "t pèrevolk."    Bij het leger moesten wij een hele morgen aardappelen schillen:  "Bè den tróp moeste we den hiele mörrege petatte jasse".

Terug, opnieuw, weer   - Ik ben dadelijk terug "ich zèn drek trug".  

   Lier

   Rondrollen  -  Zijn mooiste knikker is toch wel in "t rioolputje gerold zeker:  "Zenne skoenste skeut es toch in "t putteke getruld zeker".  

   1.  Onnozel meisje  2.  Naïeve vrouw  -   Wat een dom meisje ben je toch:  "Gè se lómpe trut "   Jozef z"n vrouw is echt niet wijs en wat ze vertelt is onzin. "Jef zè wèèf es "n echte trut en wa se vertelt es echten truut."    

 Prietpraat

Kuikentje

   1.  Arthur  

 Zwak begaafd iemand

   Overdreven stil en verlegen mens,  onnozelaar:  "nen tu"ete",     zie ook :  "nen tu"es"  

   Minderwaardig materiaal:   "wa nen tuchel !"    

 Speeksel. Het was allemaal speeksel en kwijl dat in zijn baard hing van het hardlopen. ""t War allemoal tuf en zie"ever da in zenne board honk van "t hèt loe"epe."    

   Spuwen.Er zijn voetballers die beter kunnen spuwen dan voetballen. "Do zen voutballers die bèter kunne tuffe as sjotte."    

   1.  Iemand die spuwt  2. Motorfiets

 Timmerwerf, timmeren

   1. Tip 2.Punt van voorwerp of lichaamsdeel,  bv. van potlood, duim

   Dunken  -  inf. Tunke, mich tunkt, ovt mich tocht - Ik had de indruk: "mich tocht da"     

Tipzak, puntzak.    Onze pa kocht van die gele puntzakken met tabak voor zijn pijp:  "Ozze poa kocht van die gè"el tupzakke mé toebak vur zen pèèp."  

   Horendul,  gek

   Kauwgom - Nooit of nooit krijg je nog kauwgom: "Nog in gien hónnerd joar kregde gè nog nen tutteflut."    

Speen, fopspeen

Papfles  -      Kleine Louise had grote honger, ze heeft het papspeen van haar papfles afgebeten:  "Lewieske ha groe"eten hónger, ze hit den tutter van hur tutterfles afgebete."    

   Ijzeren draad, 60 cm lang met uiteinde omgeplooid

   Kleefband

 Tafelkleed uit afwasbaar zeildoek of kunststof, ter bescherming onder het stoffen tafelkleed (< Fr. toile cirée)

 Twaalf

   Twee

 Tweeëndertig

 Tweeëntwintig

 Twintig

   Uur  -  Hoe laat is het ?  " wadùi"er est ?"    

    Om, omver

 Ploegen

Leeggieten

  Ploegen,   

 Omver rijden, omrijden

   Opzij gaan  -  Ga eens opzij:  "Stöt es um !"      

    Omkijken

 Omzomen

    Uw  -  mannelijk: urre, vrouwelijk: ur, onzijdig: ur  ,  ook:  óu"er, óu"ere  -  Bah !  D"r zit een dikke spin op je hoofd:  " Èèk !  Das véis !  Doa"e zit een diekke spien op urre kop ! "    

    Horzel  afbeelding  -  Als je door een paardenhorzel gestoken wordt,  moet je oppassen :  "Asder ne steek vanne urrel kregt módder oppasse! "

    Uw vader

 Knipogen (syn.: "plumpe")- Iedere keer als hij dat meisje aan de bushalte tegenkwam gaf hij haar een knipoogje en zij knipoogde dan terug. "Éideres kier as "m da maske an "t buskötteke tegekwamp pietste hè "n uugske en zè plumpde dan "n uugske trug."    

 Slordig, slecht, zonder orde. Dat huis was slecht en slordig gebouwd. "Da höes war va gienner hinne afgewerkt."    

   Voluit ,  zie ook :  "fagaar"-  Nogal vooruit gaan:  "vagaar goñ"    

   Helemaal niet, geen van allen

Reis.   -  We gingen vroeger op schoolreis naar De Panne, naar "t Melipark:  "we ginke vrugger mee "t skool op vajozzie mé de radiotrèèn no De Panne, no "t Melipark".  

   Rolluik

 Vallen  -  Hij is gek:  "Hè ès op zenne kóp gevalle ! "  

 Verkoudheid

 Opnieuw  -  Ze zijn weer aan "t werk:  "Ze zèn vanhèèr inne wiggel"    Ben je daar weer ? Vanwaar kom je en wat heb je nodig? "Zedder vanhèèr doa"e ? Va moe"e komde gè en wa hid "r vandóun?"    

 Wanneer

   Uit elkaar, stuk  -  Hij reed zijn bromfiets helemaal stuk:  "Hè ree zenne brommer frut vanie"en."  

   Van aan  -  Het heeft een jaar geduurd vooraleer we wisten hoe de vork in de steel zat:  " "t Hit e joar gedùi"erd ier da we wieste wat er vanoan war."    

    Vanonder  -  Er vanonder muizen:  "ter vanónner möeze"    

   Vanzelf, gemakkelijk  -  Het gaat makkelijk vooruit:  " "t gót vanzelves ! " 

   Varen(s)

 Vastenavondgek

 Vasthouden, flirten. Ze stonden in "t steegje te kussen. "Ze stonte in "t gengske vast te hoon."    

   Treinwagen voor personenvervoer

 Kinderwagen

 Van ver -  We zagen hen al van ver aankomen met hun oude woonwagens:   "We zage ze al vavères afkome mé hun oa kiekasse."  Ik zag ze van ver afkomen. "Ich zag ze vavères afkome."    

 Vooraan

 Vanzelf

Ooit.   -  Wel heb je ooit, van jou nu hier tegen te komen ...  jij woonde toch op de maan ?  :"Wel hedder vazzelève, óch héi tege te kome, gè woende toch al "n tèteke oppe moa"en è ?"  

 Vaars, jonge koe

   Kunstmeststof  -  Je moet je prei bemesten, anders zul je er nooit oogsten waar je je fiets kunt tegen zetten:  "Ge mot vedde an urre poor dóun aoners zulder vazlève gienne poor wienne moe"e da ge urre vloo kunt tege zette."    

 Vijf  -  We hebben zondag gewonnen met 5-0 :  "We hemme te zondag gewonne mé vèèf-bros".    

 5 centiem

    Slag,  oorveeg

    Scheet,  wind  (zie ook:  "poert")

   Boete van een vijfde van het dagloon

 Vijftien

 Vier

 Vier verschillende

 Vier verschillende

 Vierklauwens

 Volant, gefronste boord

 Klein stukje vel, vlies op bv. melk

 Tegenzin krijgen,  vd. verboeft, verboft    -  Hij had een hele kilo bloedworst gegeten, hij was oververzadigd en lag uitgeteld op de bank:  "Hè ha nen oalinge kilo pense biennegespild, hè war hillemoal verboeft, noa lag "m mé de poe"ete van "m af inne zètel".    

   teveel hebben van iets, beu zijn. Veertien dagen lang had ik mosselen geeten,ik was er helemaal van verboft,ik kon ze niet meer zien of ruiken. "Viettéin daag ha ich mossele gète, ich war ter hielegans va verbóft, ich kost gie mossele ne mie"e zéin of rikke."    

   Stutten

 Vernielen -  Hou op, je bent dat helemaal kapot aan "t maken en dat ander heb je ook al vernield:  "Hód op, ge zet da hielegans an "t verdistrewére en dat oaner hidder ooch al vermassekreerd."    

    Zich vergissen.  Ik had me vergist, ik had toch wel mijn pet in de koelkast gelegd zeker. "Ich ha mich verdoold, ich ha toch wel m"n klak inne frigo geleed zeker."    

   Zelfmoord plegen - "t Plat water was in aanbieding en ik kocht honderd pakken, aan de kassa vroegen ze me of ik me ging van kant maken. ""t Plat woater war in reklam en ich kocht honnerd pakke, anne kas vróuge ze mich of ich mich gónk verdóun."    

   Vergeten  -  Zet het uit je hoofd:  " Vergèt "t "  Ik was mijn geldbuidel helemaal vergeten. "Ich war menne portemennee rats vergète."    

 1. Vergiftigen 2. Vergiffenis geven

Vergaan

 Verhuizen

 Schroeien

   Verschroeien  vd  verhorst

 Verhuren

 Verhoren

   Podium -  Ik was op "n podium gaan staan om een grap te vertellen, maar niemand lachte:  " Ich war oppe verhuug goñ stön vur "n mop te vertelle, mèr néimand lachte."    

   Klaar -  ben je klaar ?  "zedde vèrig ?"   Maak je klaar riep m"n moeder, ik riep terug dat ik gereed was. "Makt óch vèrig réip os ma, en ich réip trug dat ich gerie"ed war."    

   Beschadigen, vernielen   vd  "verinneweerd"  (‹ ruïneren)

   Vakantie,  verlof

   Varken, zwijn  -  Het was een beer van een vent, maar hij had onhandelbare kinderen:  " Het war ne bèèr van ne vent, mer hè ha verkes va júng."  

   Varkensblaas,  in het tijdperk vóór plastics en rubber gebruikt als bal of ballon,  Zwarte Piet gebruikte ze in onze streek om de stoute kinderen een aframmeling toe te dienen -  Afbeelding

   Varkenshok,  zwijnenstal

Minderwaardige aardappel, geschikt als varkensvoer

Varkenspoot

   Varkensstaart

    Vork

    Verkering hebben, vrijen  -  Ze lagen te vrijen op de hooizolder:  "Ze lage innen tast te verkiere."      

 Verkouden

 Verkreuken

 Tijd verliezen , -verzuimen

   In kleine stukjes kapot doen - Hij had zijn speculaaskoek helemaal verkruimeld:  " Hè had zenne spekuloasiekoek hillegans vermözzeld"  

    1.  In stukjes breken  2.  (fig.)  Hard knuffelen

    Hardhandig knuffelen

  &nbsp Zielig, onbenullig (zie ook: "vernebbele")

   Gerimpeld - Van altijd in de zon te zitten was haar gezicht verrimpeld als een verdroogde appel. "Van altèèd inne zón te ziette war hur geziecht verrumpseld gelek ne versabbelde appel."    

 Verrimpelen, verdrogen

 Schrikken

 Verprutsen. Ze stonden met hun drie"en achter de frituur hun tijd te verprutsen. "Ze stonte gedraai"e achter "t frietkot hunnen tèèd te verskète."    

    Verslensen -  Als je de bloemen geen water geeft dan verslensen ze:  "As gè de blomme gie woater gèft dan verslakkere ze."    

    Verstikken. Nooit een plastic zak over iemands hoofd trekken en dichtbinden, want dan verstikt hij. "Noe"et ne plestieke zak euver éimand zenne kop trekke en toebienne, want dan versmacht "m."    

 Verkouden

 Verschroeien

Verschuilen, wegstoppen ,  vd.  "verstoke"    -  Dat koppeltje merels had zijn nest heel goed verstopt:  "da mè"elekoppel ha zenne nest hie"el loe"es verstoke".  

   Begrijpen  -  Marie gaat altijd heel vroeg slapen, maar klaagt dan dat ze de halve nacht wakker ligt: "Marie die got altèèd mé de hienne mee op stok, mer verstöt néi da se half nacht al nó de plafon lit te kieke."    

    De kluts kwijt - Toen de dokter tegen haar zei dat ze in verwachting was , was ze helmaal de kluts kwijt: "Toun den doktoe"er tegen hur zé da ze ne klenne gonk krège war ze hielegans versutseld."     

    Zich ergens te lang ophouden

 Niet goed wijs, gek, verwaaid

   ;1. vers 2. juist

    Hiel   mv.  "vèsseme".Mijn sok heeft een gat op de hiel,in de school lachten de kinderen daarmee, ze zegden dat de aardappelen aan "t uitkomen waren."M"n zok hit e kot oppe vessem in"t skool lachte de jung domee, ze zeen dat m"n petette ant ötkome ware."     Hij kloeg van pijn in zijn hiel, hij had jicht. "Hè permetteerde vanne pain in zenne vessem, hè ha "t pútteke."    Iemand op de hielen zitten. "Éimand achter zen vesseme ziette."    

     Helemaal niets  -  Ik geloof er niets van :  "Ich gelú"ef ter gien vets van !"   ;  Daar heb ik helemaal niets van begrepen:   "Doa"e hèm ich gien vets van verstön !"

   Vogeltje - De fotograaf zei: "Zeg eens confituur en kijk tegelijkertijd naar het vogeltje" :  De petrettentrekker zéé:" Zekt es zjelèè en kiekt in persant no "t veugelke".   

    Veel  -  Dat is duur voor zo"n minderwaardig spul:  " "t es veul geld vur die"e nest ! "  

    Voorsteken,  zijn beurt niet afwachten

   Voorhoofd. Ze was tegen de glazen deur gelopen en ze had een dikke bult op haar voorhoofd. "Ze war tege de gloaze deur geloe"epe en ze ha nen diekke nol op "r veurhú"ed."    

    Voorjaar

   Voorkant - "t Was voorjaar en aan de voorkant van het huis stonden meiklokjes. ""t War veurjoar en anne veurkant van "t höes stonte mèèklökskes."    

   Voorkind, Een kind geboren voor het huwelijk

  &nbspVoor de rechter verschijnen (zie ook: "veurtrekke")

   Bevoordelen,  voor de rechter dagen  -  Hij heeft een agent tegen zijn benen geplast, ze hebben hem voor de rechtbank gedaagd, op 1 april moet hij voorkomen:  "Hè hit ne pelies tegen z"n bie"ene gepiest , ze hemmen "m veurgetrokke, den ieste april mot "m veurkome."    

 Naamkaartje

Venster, raam

 Zeemlap

   Vishengel

Griptang -      Hilaire Vandenstock kon een zeldzame foto nemen van een moeder griptang die haar jongen aan "t voederen was:  "Hilaire Vandenstock kon ne roare foto pakke van een mói"er viesgriep die hur jóng an "t vói"ere war".  afbeelding    

 Veertien

 Branden zonder vlam bv houtskool branden

   Veearts

 Vlechttwijgen

 Vlammetje  

   Dorsvlegel

 met de vleugel (vlegel) dorsen,  de vleugels van kippen bijknippen zodat ze niet meer kunnen vliegen  -  Met 4 man gingen ze met de dorsvlegel dorsen op de lemen schuurvloer:  "Mé véi"er man ginke ze vleugele op den nere."   

   Vlees  -  Vlees met vetaders :  "durrége vlie"es"    

   Fiets  (zie:  "vullo")  -  Mijn fiets was stuk en daardoor ben ik niet op tijd:  "Menne vlo war kapot en dommé zen ich te loat ..."      

   Bussels knuppels en rijshout om steenval te beletten

   1.  Visgraatje  2.  Voorloper van de musketon,  sluitpin - Hij had een bakharing gegeten en plots stak er een graat in z"n keel: "Hè ha ne bóksherring gète en iniens stak er "n vlum in z"n stroot."  

 Klem om wateremmer in de put te laten zakken

 Vaak,  slaap

   1.  Vlag,  hemdslip   2.  Knieholte (vouw van het been)   -  Ik heb pijn in mijn knieholte:  "Ich hem pain in "t voan van mè bie"en."

    1.  Uitrijden  " zèèk  voare"    2. moeten wennen  " "t sal zé gat voare !" &  3. aan de hand hebben, overkomen  "ich zèn doa"e oarig gevoare"     Ik heb altijd met een geschakelde auto gereden, nu heb ik een automaat, "t zal wennen zijn. "Ich hem altèè mee nen oto mé vetesse gereen, noa hem ich nen otemetiek, "t zal voare."    Die nieuwe situatie zal nogal een verandering geven in hun leven. "As die doa bove oppe Klietsberg gón woenne, da zal hun gat nogal voare."    

   Doek (stofdoek) ,  mv.  ook ruzie, menstruatie  -  Ze had haar maandstonden en ze had ook ruzie:  "Ze ha hur vodde en doa"e waren ooch vodde te hurrest"    

 Maandstonden

    Voddenkoopman

   Waardeloos, onkundig iemand

    Vrouwelijk konijn

  Galerij, zijgang naar pijler 

    1.  Harde slag  2.  Vonk

    Als je voor het paard staat rechts

   Weg (maak dat je wegkomt) - Ze hadden iets mispeuterd en daarom waren ze direct weg:  "Ze haan éit ötgesteke en dövver ware ze drek voert."    

Verder  -  Doe verder:  "Dóut voets ! "  

 Verdergaan

    Staande wip bij schuttersgilde

    Onbewerkte landbouwgrond

   voedzaam zijn, vult de maag

    Voeder voor dieren

    Voederen

 Groenvoer

 Droogvoer (industrieel)

    Handelsreiziger

   Volk,  ook :  familie in de zegswijze: "Hij is familie":  "hè ès van "t vollek"    

   Bilnaad,  reet

   Geul die ontstaat bij het ploegen

    Vers

  Bandschort met borststuk

   Voet  -  Eigenzinnig optreden, al te drastisch handelen:  "D"r mee z"n vöel vóute doorgón."  ;  in de weg lopen:  "Onnere vóute loe"epe"   .Grote sier maken. "Op groe"ete vóut lève."    Zich niet goed voelen. "Onnere vóut zen."     Maak dat je weg bent. "Makt dadder ónnere vóut öt zet."    Het is opgelost. ""t Ès onnere vóut öt."    Een na een plukte "t kleutertje alle bloemetjes af. "Vurre vóut plók "t menneke alle blummekes af."    Om de haverklap stonden ze in het atelier voor een prul. "Alle vèèf vóut stonte ze in "t werkhöes vur "n prul."    

    Vrijdag

    Wrijven, niet stil zitten,  tegen iemand aanschurken

 Vorst, vrieskoude (syn. "vréis") - Het is nog te vroeg om te ploegen, de grond is nog te diep bevroren: "Vùr te akkere zit de vreur (de vréis) nog te déip inne grond"

    Pullover, trui

   wrijven - Ze mag dankbaar zijn dat ze zo"n goede man heeft als hij:  "Die mag in hur pollekes vrève dat ze zoe"e ne gói"e vent hit gelek hè."  

  Wreed, geweldig, bitter (zie ook:  "grellig")  -  Dictus had een vreselijk ongeval met een kolenwagen:  "Diektus ha ö vrié"ed aksident mee ne berleng." Dat heeft een bittere nasmaak:  "Da hèt ne vrié"e noasmoak "    

Fier  -  Fier zijn:  " vrie'ed zèn"

    Vrouwen

 Vrouwenkleren

    Vrouw,  mv.  "vröllie"  -  Zijn vrouw had bij gebrek aan tijd maar een heel magere soep, met weinig groente, gekookt :  "Zè vrómmes had gienen tèèd en had dan mèr
öllef ùire sóp gekookt."  

    Wrong,  draai  -  Hij had hevige buikpijn:  "Hè ha ne vrónk inne derme."   

    Vroeg

Vreemd.

    Hard zijn best doen,  wroeten

    Lelijk gezicht,  mond

    Veldkant, onbewerkt stuk veld tussen het veld en haag of sloot - De veldkant stond vol met varens:  "Die"e vu"el stond vol bè varver"    

    Braaf zijn

    Vuur

Voeren, vervoeren

    Fiets (zie ook "vlo") -  Doen jouw knieën ook pijn van "t fietsen ? :  "Dóun ur knai"e ooch pain van "t vullo rai"e ?"    

 Fietsenhersteller  -  Daarnaast woonde de fietsenhersteller:  "Do nève woende de vullomaker."  

    Voorbij

    Voormiddag. Ze hadden de ganse voormiddag staan kletsen, maar na de middag was "t van vooruit met de geit. "Ze haan den hielen vurnóun stön lammére, mer nó de nóun war "t van ju de bak."    

    Voorschoot (groot model)

Schort, voorschoot

    Vooruit - Hé, dat is nu precies hetzelfde, vooruit gooi nog eens precies in de roos. "Dè, das noa rats "t zelfde, vuröt, goeit nog es rats inne roe"es."    

    Waarom

   voorzien (zijn)  -   "t Is een flinke dame:  "Ze ès góu vurzéin van oe-re en poe"ete"    

Voorschoot     -  Die bouwplaats was maar een voorschoot groot:  "die booplek es mer ne vuskoe"et groe"et".  

 Voorste

 Sluier in voile, zwart die voor "t gezicht hing bij begrafenis. Wit bij communie en bruiloft

   Wat

   Nietsnut

  Welk, welke (< wat voor een) - In welke straat woonde ze en in welk huis:  "In waffer stroa"et woende ze en in waffer höes?"    

 Wagen

   Wijdopen

 Vijver (verg. Dts. "Weiher")

   Vroedvrouw

   Losbol

   Grote platte mand om graan op te schudden en zo de laatste vliesjes te verwijderen ,  info

   Machine om het kaf (afval) van het graan te halen   info, zie ook info bij "wan"

  Wat zou het,   loop heen !

 Oorvijg

Wij

   Verder. Hij kwam van ver, van Schaffen, nee van verder, van achter Diest. "Hè kwamp va wèèd, va Skaffe, nie"e , va wedder, van achter Déist."    "t Is verder, veel verder. """t Es wedder, veul wedder."    

  Ver, bijna. Ik zag van ver dat ze van ver kwamen. "Ich zag va wèèd da ze va wèèd kwampe."    

   Weduwe  -  Vrouw waarvan de man nooit thuis is, altijd alleen is:  " "n lèvetige weef"    

Vrouw. Hij is getrouwd met een vrouw met een heel slecht karakter. "hè ès getrawd mee een tang van e wèèf".

  Week ,  ook "in de week" (laten weken) steken:   "De was heeft zeker een week in de week gestoken"

  Waaien -  Er waaide een tak af, hij viel vlak voor mijn auto:  "Doa"e wèède nen tak af, hè véil rats vur menne oto."     Hard waaien. Hét wèèn.   Voor het minste wat er gebeurde zat hij te snotteren. "Do mocht gie wiendeke wèèn of z"n lup honk wier op z"n knai"e."    

  Weer - "t Weer staat te luimen, wisselvallig weer. """t Es loue"er wèèr."   &nbsp

   Spiegelbeeld,  je gelijke, wie bij je past

   Bliksem  2.  (fig.)  Snel iemand

Weipaal -  Laatst had ik een weipaal omgereden aan de weide-inrit in Oelen en nu heb ik bericht gekregen dat her een proces van komt:  "Ich ha lest ne wèèstaak umgeroasd an da farregat in Oelen en noa hem ich teng gehad dat "t veurkomt".

 Een weg, een toegang hebben via andermans goed

   Wals,  gazonroller

   Walsen,  grond platt rollen

   Gesloten schroefvormige goot waardoor kolen naar beneden glijden

 Strowrongen (onder pannen om dak winddicht te maken)

   Worden  (ott  ich wèèr   ovt  ich woor    vd.  gewore    )

Werkmanskool   steenkool voor de gewone man, in tegenstelling tot de duurdere magere kool of antraciet (huisbrandkool voor kaderleden en bedienden)

   Warm

   Warmte

 Wezel

   Weten ,  weet je:  "widder ... "   -   Weet je wat, als jullie niet overeenkomen krijgen jullie niets! Zo is het :   "Widder wa, as ge néi akkedeert, kregder niks, nè !"

   Water op het grasveld aanbrengen

   Cementen staaf om gereedschap scherp te slijpen

   Slijpen

nbsp;  Weduwnaar

   Gezicht

Woelen

   Onrustig iemand

Meisje. Waarom heb je het niet gezegd dat ze een mooi meisje was. "Vur wa hidderd néi gezeed da ze e skoe'e wicht war.

 Opnieuw, alweer  -  hij is weer genezen:  " wie"er op z"n effe of op z"n stukke zèn "   

Eelt, eeltknobbel, knoest, houtkwast (harde plek in hout door takuitgroei,  vgl. 'weerborstel' = tegendraads haar) - Daar was weer een knoest in 't midden van de plank. "Doa war wie'er ne wie'er rats inne middelt vanne plank."  

   Windei

Windhaan, iemand die snel van kamp of ideeën wisselt

   Meet de snelheid van de wind in de ondergrond

   Winter

 Winterkool

   Alweer

   Dunne stok, twijg uit de haag

Wit   - Goed overeenkomen, Aan zijn, graag zien:  " "t ès wiet ! "    

 Witsel,  kleurstof, witte muurkalk

Witsel,  kleurstof, witte muurkalk

 Dwaas

   Bezig zijn, houden :  " inne wieggel zèn, hoon "     ;  zolang je bezig kunt blijven, blijf je ok:  "Zoe lank ge inne wiggel kunt blève, zedder ne gói"e !"  

  &nbsp  Willen  ovt  ich woo, wè woon   vd gewild

 Boerderij

 Weegschaal

   Waal  mv.  "Woale"

   Waar -  Ik was er 100% zeker van en zei "mijn hoofd eraf als "t niet waar is", maar dat heeft me een pak geld gekost:  "Ich war 100% zeker, ich zee , menne kop as "t néi woar es, mer doa hem ich motte vur blói"e."    

 Achterkeuken gootsteen, woord afkomstig uit West-Vlaanderen, streek rond Waregem, hierheen gebracht

wachten  - Wacht even:  "wochdewa"  

 Wonen, huis - In het voorste huis woonden de meiden en in het grote huis daar huisde de eigenaar:  " Inne vuste woenst doa"e woende de mèses en in de groe"ete woen do höesde den ègenèèr."

   Werktuig om voren te trekken om bieten te kunnen planten

   In de war,    die koord is in de war:   "die koor ès inne woor"       

Er zijn geen woorden die starten met een Y in dit woordenboek

   Zuigen

   Zeef

   Een doek dat gespannen werd op de zeef die op een melkkruik gespannen stond om de melk te zeven

   Zak  -  Onbeduidend werk verrichten:  "leeg zakke rechtzette"    

 Duizelig

   Afwateringsgeul

   Hak om de afwateringsgeultjes open te trekken

   Werktuig om de kanten van de afwateringsgeul af te snijden:  om zouwen aan te leggen en te onderhouden - afbeelding

   Openmaken van greppel in weiland

Zielig iemand   -  Eduard stond na de speeltijd beteuterd op de speelplaats, want hij had al zijn knikkers verloren met "t knikkeren:  "Warke stond noa de spiltèèd gelek ne zebedeus oppe spilplek, hè war al z"n skeute verlore mé boeneke skéite".  

  Beer, aal  -  Uitrijden van drijfmest :  "Zèèk voare"  

   Kar met beerton

   Grote kom met steel om beerput te ledigen  (zie "beerlepel") - afbeelding 

   Hoge pomp om beerton te vullen

   Beerput

   Beerton,  gesloten conisch vat met bovenkant een vultrechter, achterkant een verdeelkraan

   Zaaien

   Regina - Regina zei, "t is niet te vatten wat ik zie :  "Zéineke zé "t ès al wa ge zéin kunt ".   

 Zeveren, zeiken

   Verwaand persoon

   Gasmasker

   Zijn    ovt  ich war   vd  gewiest  -  Het is zover:  " "t ès van da ! "  

 Zichzelf - Een foto van zich laten maken bij een fotograaf. "Z"n ège lötte trekke."    

   Zeggen   ott   ich zéng gè zekt   hè zekt (zit)   wè zénge    ovt  ich zee   vd  gezeed  -  Wat zei hij ?:  "Wa zee "m ?"   ;  Hier en daar werd er gezegd dat ...  :
 "Hès en giens woord er gezeed da ...."    - Ik kwam haar voor het eerst tegen en zei iets en zij zei: "loop naar de pomp ! ":  "Ich kwamp hur vur den ieste kie"er tege en ich zee éit tege hur en zè zee boenk terachter:  gè hit hónnerd jó ! "

   Zeis