Dikke Van Pale 2.026

 Cimbalen

   Zolder boven koestal

 Schillen

 Schelm

 Schemering. Niet meer helder kunnen zien. "Skemer vurre oe-ge hemme."    

   Scheren, Vastpakken - Nu zit ik in de problemen. Noa zen ich geskore.     "Wéi geskore wèèrt mót stilziette."Hij heeft me bedrogen."He hit mich geskore."     Voor het scheren moet je je baard eerst inzepen. "Vur "t skère modder urre board te gói inzie"epe."    Als je onder vuur genomen wordt, kun je je beter rustig houden."Wéi geskore wèèrt mót stilziette."    Hij greep haar met haar paardestaart vast. "Hè skèèrde hur bè hurre pèrestet vast."    Ik greep haar vast met haar arm. "Ich skèèrde hur vast mé hurren erm."    

   Scharenslijper

   Mes om een schoof stro door te snijden

   Blok met 2 schuine opkanten om het stro in te leggen en te snijden

 Scharnier  -   vk. "skernirke"

 Slijpen

   Vierkante eg met ijzeren tanden naar voren

 Schijten ; vd "geskete",   Het is nogal wat. ""t Es wa geskete."     Het is weer wat. ""t Es wier éit geskete."    Hij heeft onder mijn duiven geschoten. "Die"e hit in men roape geskete."    Je bent niet min. "Ge zet mich ooch éit geskete."    Loop naar de maan. "Sket poete."    Het is weer wat.""t Es wier éit geskete."    

 Diarree  -  Hij had buikloop:  "Hè skeet gelak ne règer"     Die is van een heel kale reis thuisgekomen. "Die"en es ter hennig beskete ötgekome."    

   1.  Knikker  2.  Schot   3.  Twijg  4.  Geutje -  Zouden ze je hier ook leren knikkeren ?  :  "Zoon ze óch héi ooch liere skeutskéite ?"    

 1.Een schot 2. Twijg

   Verzot -  niet erg zot zijn van iets, geneigd zijn om iets te doen:  "néi skeutig zèn".  Hij houdt niet van het korenbinden maar wel van kersen plukken. "Korebienne, dó war "m néi hèt skeutig op , mer kie"ezeplukke da dé "m gère."    "Hij is er niet happig op. ""Hè es ter néi skeutig op."    

   knikkeren,  termen:      " hoegpuut "  =    alles toegelaten !                  

 Scheidingslijn, perceelgrens

 Schuin, scheef

   Jatten,  op slinkse wijze in het bezit komen van iets

   Schip

   Kabel van 100 m lang tussen "cortouche" en schietstoel

 Bladerdeeg

   Schelen   -  Wat is er aan de hand:  "Wad" ès er ?  Wa skilt er ? "   ;   Wij schelen twee jaar :  "Wè skille twie"e joar."    

   Schilderen - Eindeloos wachten. "Stön te skillere."    

 Schaduw, schade

 Lei  -  Leibedekking:  " skoalie"e "

   Buitenzijde van rondhout, waarvan in het midden een plank is uitgezaagd, schaliehout

   Schande. Iets te schande maken. "Éit te skoan make."    

   Schaap

   Scheermes - Jef schoor zich altijd met "t scheermes, met de rechterhand rechts en met de linker links. "Jef skoor "m altè mé de skoars, mé z"n rechse hand rechs en mé z"n slingse hand slings."    ;  Mijn schaatsen zijn zo scherp als een scheermes:  "Mèn skabberdaine zèn zoe skerp as een skoars".    

   Schoof  -  Schoven dichterbij gooien:  " skoe"eve bèèskéite "  

   Mooi -  Hij heeft een mooi werkje gekregen:  "Die"en hit ö skoe"e werkske gekrege ! "   Ik kwam daar een meisje tegen, mooi van ver, maar toen ik bij haar kwam was ze ver van mooi. "Ich kwamp doa"e e maske tege, skoe"en va wèèt, mer tóun ich terbèè kwamp war ze wèèt va skoe"en."     Het is mooi weer en er lopen mooie vrouwen door "t dorp. ""t Es skoe wèèr en do loe"epe skoe"en vröllie dur "t dörp."    

 Schoonbroer

 Schooier

   Schuin, Schuins

   Schoot

 Etenstijd

 Schoft (flank) van dier of kruiwagen

      Stoffen broodzak (gemaakt van linnen)

 Schooien, bedelen

 Schooier

 Weg, op uitstap  -  (<  schok,  dialect voor schommel, vandaar "snel bewegen")  Ze is nooit thuis:  "Ze es altè op skok"    

Proost, gezondheid, cheers !

 Grote voorschoot zie ook Skommelèèr

 Klein, fijn droog gras tussen de hei

   Werken in de stal als laatste werkzaamheden van de dag

   Voorschoot,  grote stevige vrouwenschort om te schommele d.w.z. het avondlijke poetsen in en rond de boerderij

 Schuins

 Schouw

   School  -  Na de schooltijd moesten we koeien hoeden:  "No "t skool moeste we gón kói hùi-e."    /p>

   Schooltas

   Onderwijzeres

 Schouw

   Schouder

   Loods voor karren en werktuigen

   Als het er echt op aankomt  ( < schaapscheren)  -  Als het er echt op aankomt, kun je niet op hem rekenen:  "As "t op sköpskèren oankomt,
sket "m in z"n brók"      

 Schors

   Vaatdoek

 Flinke, zware regenbui

 Schuren. Niets doen, profiteren. "Zen kloe"ete schóu"ere."    We moesten de rolluiken schuren want vader ging ze schilderen. "We moeste de vallè "s skóu"ere want ozze poa gonk ze verve."    

   Schoen  ;  hoge schoenen:  "hoe-g skóun"  

   Schoensmeer

 Schrabben

   Dwars over,  schrijlings (met één been aan elke kant)

   Je huid openschaven  (vd.   geskrend :  huidirritatie door wrijving)    

 Geelgors

    Wenen

 Bange vrouw

 Schrikschijter, bange man (zie ook: "skèèt").Het is een bangerik. "Tes ne skrikskèter."    

   Ijzeren bak bediend met 2 hendels om losse steen van het front weg te trekken

 Schrobben, schuren

 Andijvie

   Schudgoot, 3 m lange ijzeren bak voor kolentransport, opgehangen aan pijlerondersteuning ,  afbeelding

    Onbetrouwbaar persoon met een sterke neiging om van anderen te profiteren

   De kaarten schudden. Je moet de kaarten schudden. "Ge mót de koarte skuffele ier da ge ze geft."    

 Hebberig

    Schuur waar oa. de wanmolen, dorsmolen, dorsvlegel opgeborgen werd,  ook om met de dorsvlegel te dorsen

 Schuurpoort, rits van mannenbroek - Jongen, je gulp staat open:  "héi jóh,  ur skùi"erdeur stiet ope"    

    Lommer, schaduw  (zie ook:  "kùileskoai")

 Schimmel

    Spade. Ik hou er mee op en ik ben weg. "Ich kös men skúp af en ich zen skúppes."    Ze zijn er vandoor. "Ze zen skúppes."    

 Weg, ervandoor

 Schoppenboer

    Verminderen,  achteruitgaan 

 Slaan  -  Hij vertelt wartaal:  "Hè slagt "r nève"     Onzinnige praat vertellen. "Éit öt z"n bótte slage."    Gulzig eten of drinken. "Éit in z"n kas of in z"n kloe"ete slage."    

 Olieslagerij

 Suikererwtjes, peultjes (<sluimererwten)

   kolenslib, bezinksel van steenkool in water

   Plaats waar het fijn kolenslib bezinkt dat na het wassen van de steenkool door het water meegevoerd werd

 1. Vuil werk 2. Zorgen

    Vaatdoek

   Linnen schoenen met touwzool

   Balken beslagen met ijzeren repen met 2 dwarsregels,  diende om ploeg of eg vervoeren

 Slaag, slagen - Je merkt dat hij slaag heeft gehad, z"n gezicht heeft alle kleuren van de regenboog. "Gè zéit het t"r oan dat "m slèèg hit gehad, zè geziecht hit alle kleure vanne règerboog."    

 Slak

   Ongeschoolde arbeider die mijnwagen sleept en duwt

  Versleten. Vlug sleet veroorzakend -  iemand die veel verslijt:  "ne sletige"  

   Slippers

   De onderste twijgen en takken van de boom verwijderen

   Open mijnwagen

 Uitgeslapen, geslepen iemand

 Links, linkshandig, sluw

 Slapen

 Sla, salade

   Afzakken van bv. kousen

   Onverzorgde, slordig geklede man,   iemand die alles laat rondslingeren

 Koolzaad, koolraap

   Raapkool  (In het Dommelands dialect van Noord-Limburg gebruikelijk, met uitlopers tot in ons dorp)

   Houten wig

 1. Rioolputje langs de weg, zwelger 2. Gulzige eter. Mijn knikker was in het rioolputje gerold. "Menne skeut war inne sloeker getruld."    

   Sukkel (gezegd van een vrouw)  -  Ze was een sukkel van een vrouw, alles zat haar tegen:  ""t War een erm sloer ! "  

 Bolster van okkernoot of kastanje, notenbolster

   Pantoffel

   Met de voeten slepend gaan

 Sullige vrouw, sukkel  (zie: "sloer" )

 Slaapjurk, nachtpon

 Slurpen

 Sluimererwten, peultjes (zie ook:  "slaimerètte,  slaimètte ")

   Slim

   1.  Lange achterkant van herenhemd  2.  Nachthemd voor mannen - Ik heb me verslapen. "Ze hit op m"n slup gelege."     Zijn hemd hangt uit z"n broek. "De slup van zen hum hangt öt zen brók , ’t es kerremes inne brókstroa"et."    

 Zweep (koehoeden)

   Smid

 1. Slecht mens 2. galgenaas

 Gooien

 Smakkend geluid maken bij het eten

 Gezicht

   Vuile vod

 Bungelen

 Smeerlapperij

 Smal

 Modder, vieze vuiligheid, ondefiniëerbaar mengsel

 Vuilmaken, besmeuren

 Iemand die morst met zijn eten

 Miezerig weer

 Onvoltooid werk, onafgewerkte taak

   1.  Gezicht   2.  Griesmeel

 Griesmeel, tarwegries

   Papje van melk met griesmeel - Waneer broeder Gerard "s avonds smoelpap kookte waren de internen er niet graag bij, ze hadden liever havermoutpap. "Vannie"e broeder Gérard smoelpap kookte "s oaves dan ware de interne t"r néi gère bè, mer as "t hoavermoutpap war dan ha "m mie"er suksès."    

 Stof waarvan de plooitjes zo genaaid zijn dat er een bepaald patroon ontstaat,  honingraatvormig borduurwerk

 Pofbroek

 Roken

 Blikaars, opengeschuurd achterwerk   ( "t ...  ) Hij had zijn bilnaad opengeschuurd. "Hè ha ’t smort a ze gat."    

   Morsen

   Afzetter,  iemand die bv. tijdens de koopjesperiode de prijs alleen schijnbaar afprijst,  iemand die bv. margarine voor boter verkoopt.

   Morsen

 Snijden  -  Ze heeft flink in haar vingers gesneden bij het raapjes snijden:  "Ze hit ferm in hur vingers gesneen mé "t röpkes snai"e"    Ze waren er op een twee drie vandoor. "Ze ware op ie"en twie"e draai rie"epe snai"e."    

 Snijwonde

 1. Boterham 2. Snede. Ik kreeg gewoonlijk boterhammen mee met appelcompote of een stuk peperkoek ertussen en een busje koude koffie. "Ich kreeg gemèènlek snees mee mé appelspais of e stuk pèperkoek tusse, en e bedonneke koa kaffie."    

 Bagagerekker

 Slip met open naad, snelzeiker

   Snoep

  1. Snoepen 2. heimelijk zoeken -  Ik verraste er een die in mijn documenten aan"t snuffelen was:  "Ich trappeerde iene die"en in m"n pepéi"ere an "t sneuke war."     Als je zo blijft snoepen, dan ben je binnenkort zo dik als een ton. "As ge zoe"e bleft sneuke dan kunne ze óch achterie"en rólle gelek "n tón."    

 Snoeper

Sneeuw

 overdreven snoepen

 Snuit, onbeschofte nieuwsgierige vrouw

 Een lelijk gezicht trekken

   Mondkapje - nieuw Buitings woord (2020),  bedacht door Paul Theunis   afbeelding

   Snuiven - Ze was snipverkouden en liep de ganse dag te snotteren. "Ze war verkoad en ze snófde den hielen dag."    

   Snurken

   1.  Uithangend neusslijm  2.  Een jonger iemand dan jijzelf. Vroeger hadden de kinderen snotbellen tegenwoordig hebben de snotbellen kinderen. "Vrugger haan de júng snótbelle en segeworig hemme de snótbelle júng!"    

   Jongere

 Snotneus, jeugd van 10 tot 13

   Snoer. Er was en kortsluiting in het snoer van haar strijkijzer. "Doa war "n kortsluiting in"t snou"er va hur strèèkèèzer."    

 "s Middags (<noen,  nona hora)

   Snuiten - Snuit je neus jongen, je hebt "n vuile neus. "Snut óu"er neus menneke, want doa"e hangt "n diekke snotbel oan."    

 Breiwol  (ne bol, streng)

   Deken. -  En nu gaan we slapen. "En noa goñ we no lakekermis en no soaringemèt."    ;  Kruip maar diep onder de dekens, het vriest, er staan bloemetjes op het venster:  "Kröpt mèr déip ónner de soaringe, het vréist, d"r stön blummekes oppe vienster ! "    

   "t Is koud !

   Beklagenswaardige vrouw

   Sukkelen, ziekelijk zijn   vd.  "gesoekeld"

 Chicorei, andijvie  -  Soms sneed mijn moeder wel eens chicorei bij de salade:  "Vantèèd snee ós ma wöl es soekerai bè de sload."    

Sukkelaar   -   -  "t Was een echte sukkelaar, hij had nooit zin om iets te doen:  " "t war echt ne soekkelèèr, hè ha altèèd pain an z"n goesting".  

 5 Cent

 Sommige

 Zondagse kleren

   Soep.Ik zal hem zijn 7 zaligheden eens geven. "Ich zal die"e zen sop es ötsköppe."  

   Ventiel

 In vloeistof drenken

Zure oprispingen (zie ook: "Zóu"er)

Met de benen uiteen, spreidstand bij vrouwen

 Spie

   Wasknijper

   Moes,  spijs

 Pleister, tape  (< merknaam Sparadrap)

   Braken. Ze had iets verkeerds gegeten denk ik, want ze voelde zich slecht en ze had de ganse nacht moeten braken."Ze ha éit verkierd gète dink ich, want ze vùilde hur mottig en ze ha den hielen nacht mótte spawwe."    

 Huwelijksreis. Vroeger gingen ze op huwelijkreis naar zee, nu over de hele wereld. "Vrugger ginke ze op speelrèès no de zee"e, segewoorig gon ze no den oanere kant vanne wèreld."    

 Halm, grasstreng vkw spirke  -  Je ziet er nog juist "hetzelfde uit als vroeger, je bent nog geen haar veranderd:  "Gè zéit "r nog krek "t zelfste öt as vrugger, ge zet nog gie spéi"er veroanerd."    Het is windstil. "Doa es gie spéi"er wiend."    

 Spier

   Tobben,  piekeren, nadenken  -  Sinds haar man overleden is zit ze ganse dagen te piekeren:  "Sins hurre miens doe"ed es zit ze oaling daag te spekelére."    

   Gekruide, vrij harde en platte koek die vooral gegeten wordt in de Sinterklaasperiode   -  Afbeelding

   Inspectie  -  Controleren:  "speksie make"   Voordat ze gingen slapen checkten ze eerst of deuren en vensters gesloten waren. "Vur da ze sloape gonke méike ze ie"est speksie of alle deure en viensters te gói toegedön ware."    

Wat is hier gaande ?  Wat is dat hier voor een bedoening ?  :  "Wa"s da héi vur ö spel ?"     Hij stond daar in zijn blootje. "Hè stond doa"e mee zè spel bloe"et."    

  Speling.   -  Zijn fiets wiebelde en rammelde, er zat speling op z'n as. "Zenne vullo wieggelde en hódderde hielegans, do zat spel op zennen as."  

 Speld, naald

   Spatten

 Spartelen

   Spugen,  bv.  het speeksel bij het pruimen van tabak in de spuugpot (kwispedoor)

 Figuurlijke decoratie (gezet door duim met speeksel)

   Binnenpret  -  Ergens heimelijk plezier in hebben :  "Erges spiek in hemme"  ;     , "Doa"e haan we noa es spiek in sè"     

 Nadenken  (<Fr. spéculer)

 Fonkelnieuw

   Speelplaats

   Sprietje gras of hout

 Loten, kort en lang rietje of stukje hout trekken

 Lumbago, voor die men gaat omspitten in tuin

 Splinter. Lowie was "n nieuwe kippenren aan "t maken , tegen dat ze klaar was zaten er in iedere vinger wel drie splinters. "Lewéi war "n néif hiennekot an "t make, tege dat "t af war stake ter in éidere vinger wöl draai spliensters."    

 Haasten (zich)  (zen ège ... :  bv.  Haast je.spóid óch)  

   Afneembaar zijstuk van platte kruiwagen of kar

 Spijlen rond bed, afneembare zijplank,ijzer van bed

 Toegangsweg door de velden, karrenspoor, servitudeweg

 Spreeuw

 Tuinslang

 Broos

 Sport van ladder of stoel

   Veevoedergewas, spurrie  (Spergula arvensis)

 Mager meisje

   Opzwellen

   Houten paal  -   ;Hij heeft het financieel moeilijk:  "hè kan néi gów rond zenne staak"  ;      Hij heeft het nu goed, maar dat is niet altijd zo geweest:  "Hè kan noa bèter rond zenne staak, mer da es néi altèd zoe gewiest ! "     &nbsp

   Gekapte steenvulling , mengsel van steengruis waarmee het kolenfront opnieuw werd opgevuld in de mijn van Beringen -  "Stab bloa"eze":  opvulling pompen

   De ontgonnen ruimte opvullen

   Dikke stengel -  Het veld stond vol koolstengels, ze hadden de kolen geoogst: 'Het veld stond vol kú'elstabbe, ze haan de kú'el geoe'egst.'     Ik plant een spriet prei en oogst een dikke stam:  "ich plant e spéir poor en dee ne stab poor öt"

 Stijfsel. Ze hadden een ganse emmer stijfsel gemmakt, genoeg om al de verpleegstersschorten van "t ziekenhuis te stijven. "Ze haan nen oalingen iemmer stessel gemakt, genoeg vur al de verpleegstersvurringe van "t hospetoal te stessele."    

  Stuiven, opwaaien van fijn zand of stof  -  Men zal er tekeer gaan:  " "t zal ter staive ! "

   Café  -  Hij ging van "t ene café naar "t andere:  "Hè gónk van d" ie"en stammené nó d" aner "      

   Trappen   -  Hij trapte een gat in de lucht toen hij die strafschop nam:  "Hè stampde ö kót inne loecht tóun hè die"e pinalti moest stampe !"    

Bomvol   -  De spiegeltent zat barstensvol volk:  "de spiegeltent stak stampesvol vollek."    - De balzoal zat stampesvol, ze stake mé "t gat böete:  "de balzaal zat bomvol, het volk moest buiten staan"   

   Ruimte die na de ontkoling is vrijgekomen vullen met stenen

   Jute stof

   Kibbelen,  ruzie maken

Stijf  -  Ze waren met de kinderen gaan voetballen, "s anderendaags waren ze zo stijf als een plank:  "Ze ware mé de klèèn manne goñ sjotte, "s oanerendaags ware ze zoe stèèf as "n plank."    

   Binnenvoering van kamelenhaar

   Hoofd (vgl. Dts "Stirn")  -  Hij had het in zijn hoofd gehaald dat hij de zoon was van de postbode:  "Hè had "t in z"n stèèr gehald dat "m de zoon war vanne fakteur."    Ze hebben een sateliet gelanceerd naar een andere ster dan onze ster, de zon. "Ze hemme een raket afgeskote nó een ander stèèr dan ós ège stèèr de zon."   -  Hij was zeer hovaardig:  "Hè had "t hoe-g in zen stèèr"  Hij was zeer hovaardig. He dad ’t hoeg in zen stèèr - zenne bol.    

   Met strakke, starre blik

   Stier

Roepnaam voor Augustinus

 De kaarten steken

 Bedekt iets neteligs zeggen

 Steken. -  Nauw komen:  'noa stèke' &nbsp Dat komt niet zo nauw. "Da stekt néi zoe noa."  ;

 Luciferdoosje -  Lucifers zitten in een luciferdoosje:  "Stekskes zitte inne stekkedúske." 

   Lucifer

   Stijl opstaande steunbalk waarop kap rust, afbeelding

 Stenen kruik, bewaarpot, geglazuurde kroeg

 Steriliseren

 Met stijfsel stijven (wasgoed)

 Staart   vkw Stetteke  -  Een toontje lager zingen: "Zenne stet intrekke".   Daar zal zeker nog een vervolg op komen. "Da zal nog wöl e stetteke krège."    Hij staat helemaal achteraan. "Hè stiet doa"e moe"e dat den hond zenne stet stiet."    

 Wegje

 Staartster

Stapelgek

   Baksteen

   Horizontale hoofdverbinding in de ondergrond (spoorverkeer)

   Steenhouwer

   Weideafsluiting, omheining  -  De koe is door de afsluiting  gebroken:  "Die kói es dur de stiecheling gebraakt."  

   Stuiven  -  "t Zal er stuiven en het heeft er al stevig gestoven:  ""t Zal ter stieve en "t hit "r al hennig gestove."    Het zal er stuiven. ""t Zal "r stieve!"    

Sloot     -  De gemeentewerkers hebben alle sloten dichtgelegd met betonnen buizen:  "Die vanne gemènte hemme al de stiewigsgrachte toegeleed mé betonne baize"    

   Ijdel iemand - Louis was een ijdeltuit, altijd tip top gekleed. Zelfs als hij met de beerton reed droeg hij een wit hemd met das en was hij geparfumeerd: "Lewieke war ne stinker, altèè afgebösseld tot en met, zelfs vur zèèk te voare dee "m ö wiet hum en ne plastron oan en rook "m no de kosmetiek".   

    Tagetes,  afrikaantjes (bloemsoort)

Zweetvoeten

 Stutpaal

 De overheid (de ...), staat -  Daar kun je niet op rekenen:  "de stoa"et, do kund"r gienne stoa"et op make."  

    Een karn, botervat met een stamper om te boteren

 Rolgordijn

      om de spoorstaven op maat te houden

 Verdieping

   Stommiteit   - Daar beging ik weer een stommiteit:  " Doa dee ich wier ne stoe"et "  

   Stoten  -  Een doodsimpel en braaf iemand:  "ne stoe"et um" ;    Jef was een doorbrave man, maar te weinig assertief:  "Jef war ne broave miens, "t war nen echte stoe"et um."  

Stootkar

 Opstoken, voorover vallen ; gedrongen gestalte: "gestöekt"

    Aardappelen en groente gepureerd  -  Mijn favoriete stamppot is met prei:  "Menne veurkeur giet nó poorstoemp en ooch poettestoemp".    

 Stuipen

   Opscheppen

    Opschepper

    Sierdoekje in bovenzakje van kostuum

   Ziekte ontstaan door inademing van steen- en/of kolenstof (zie: "silikoos")

   Bij een ontploffing, grauwvuur, kapte men deze om om het grauwvuur met kolenstof te bedekken

  Stock, deel van het kolenfront van bv. 3 m lengte en 1,5 m diepte dat door een kolenhouwer tijdens één shift ("post") ontgonnen wordt.

Stok,  vk. stökske -     - Vroeg naar bed gaan:  "mé de kiekes mee op stok goñ"    - Flauw vallen:  "va ze stökske valle"  

 Informeren. De rijkswacht was overal inlichtingen aan "t inwinnen om die moordenaar met zijn dolk te kunnen vatten. "De gendèrme ware allekante an "t stollestére vur die"e moerdenèèr mé zenne poenjaar te kunnen pakke."    

   Stom  -  Ze heeft de hele dag geen woord gezegd:  "Ze hit den hielen dag stóm geloe"epe, zjúst beeld en giene klank".   ,  dom  -  hij is te dom om te helpen donderen:  "Te stóm vur doe"ed te dóun" 

Heimelijk, zonder iets te zeggen

   Staan  ovt  stónd  vd gestön  

   Staander

   Kachel

   Stout

   Met metalen schijfje naar een stop waarop de inleg staat werpen, wie er het dichtstbij ligt, krijgt de inleg ( ook: "Stöpke skéite" )

   Stopjes     &nbspOp hete kolen zitten:  "op stöpkes zitte" ;  Iemand bedriegen, in slaap doen:  "éimand op stöpkes trekke"

   Gaten dichtnaaien van kousen, breiwerk enz...     vd  gestópt  -  Hij droeg altijd verstelde sokken:  "Hè ha wienter en zomer gestópte zokken oan"  

 Speelgoedgeweer dat stukje kurk aan een koordje afschiet

Wortelen die later in het koren gezaaid worden, geoogst na het oogsten van het graan. Bijteelt bij koren.

   Breuk in kolenlaag, verzakking van bv. 4 à 8 m

   Stoel. Eigen stoel, privé stoel in de kerk "Ègestóul".    Er waren ook mensen die een privé stoel hadden (in de kerk). "Do ware ooch miense die nen ège stóul hoan."    

Discuteren, afstrijden, betwisten

   Ruggengraat - Ik heb een regenbui over me heen gehad, ik ben doorweekt: "ich hem "n bais règer euver menne strank gekrege, ich zèn kleddernat."  

   Vierkante houten lat, afgeschuind, waar men leem op kleefde om de zeis te scherpen

 List, poets, kuren  -  Kuren hebben:  " streek / streke hemme"  

 Schoorpaal, schuin geplaatste steunpaal

Streep     (vk. striepke) -  We gaan dit beëindigen:  "we goñ ter een strie"ep ónner trekke".   -  Urbain stond met z"n geel kostuum met paarse strepen op de dikke witte streep van de aankomst gek te doen:  "Urbèè stond mé zè gèèl kestum mé pulleper strie"epe oppe diekke wiette strie"ep vanne oankomst zot te dóun"    

 Stropen

 Stroper

   Plassen, pissen  -   Jouw hond heeft tegen mijn been geplast :  "Urren hónd hit tege mè bie"en gestrietst ! "  

 Breinaald

   Breien

   Knoteik, knotwilg  -  Marcel Meelbergs reed door de straat met een knoteik op zijn mallejan:  "Sel vanne Mèèl ree durre stroa"et mé ne strinkbol a z"n nöts hange" 

   Humus boven in de knoteik

   Straat,  vk "strèteke"  - Heb je een mooie vrouw en een kwalijk been, man hou ze beide van de straat. "Hidder ö tof vroke en ö koa"ed bie"en, miens hod ze dan allebèè van "t stroa"et."     Hij heeft nog altijd geen relatie en woont nog altijd thuis. "Die"e gerakt néi va stroa"et af."    

   Stro  ;  gehakseld stro:  "geskerfd stroe-i"  

   Opgestapelde schoven stro,  stromijt

 Struis, fors

 Pluk haar

   Sloffen, sleepvoeten  -  Heel vroeger had je bij het leger het voetvolk, de infanteristen:  "Hie"el vrugger hadder bè den trop de zandstróffers".  

 Struikelen

Stinkende potjes moet je gedekt houden:  "Hóu mie"er da ge inne strónt gót rùi"ere hóu hetter dat da stinkt"   . Het is daar armoe troef. ""t Zen doa"e smoal ströntekes die ze kakke."    Jij wil blijkbaar niets zien of niets horen. "Ge hit perséis strónt in ur oe-ge en stoppe in ur oe-re."     Je moet geen slapende honden gaan wakker maken. "Ge mot néi inne strónt goñ rùi"ere."    Wie denk je wel dat je bent ?  "Strónt wéi hèt óch geskete ?" 

Rotverwend

Straalbezopen

   Siroop, stroop

   Strot, keel. Dat kleintje zette daar een keel open. "Die"e klenne zat doa"e zèn stroot ope."    Iemand met z"n keel vastgrijpen. "Éimand bè z"n stroot vastskère."    

 Guitige kapoen  syn. "Pook (Peukske)" - Haar jongste was een guitige kapoen. "Hurre jóngste war zoe"e ne strop, ön echt pook, peukske, alleman had ter plezéi"er in."    

  Anus

   1.  Mengeling dennennaalden en hei  2.  Samenraapsel van bladeren en takjes,  oud hooi (om af te dekken tegen bevriezen,  bv. bietenhoop)

   Verward krulhaar

    Struikelen  -  Hij is over zijn eigen problemen gevallen:  "Hè es euver de knobbels va z"n ège tie"ene gestrunkeld".  

Deel, onderdeel , mv. stukke    -  De vaas was in scherven gevallen:  "de voas war in stukke gevalle"    - ze liet het in stukken vallen : "ze léit "t valle en "t war stukke vanie"en"   - Zijn auto liet het afweten:  "hè ha stukke an zennen oto"   - Dat kost zeer veel geld: "da kost stukke va miense".  

   Kleine stoel,  fietsstoeltje

 Bijdrage voor "t gebruik van een stoel in de kerk

   Persoon die stoelgeld ophaalde in de kerk  (zie ook:  "kloater")

   Kort stukje ,  bv. sigarettenstompje

   Pijlerondersteuning, met elkaar verbonden rams (kap met stempels)

   Schommel

 Zuring, groente

Simpel, eenvoudig

   Dat is spijtig, zonde  -  Dat is spijtig dat ik dat meisje / jongen niet aan de haak kon slaan:  " Da"s sun da ich die néi kost krège !"   

   Dunne onderjurk  ( ‹Fr.  sous jupe ?)

Bijgeloof

   Buiten westen,  bewusteloos:   "va zenne sus gón"  (‹ Lat.  "de suis cadere"  van zichzelf vallen,  bron:  Cools, Karel  "Vergeelde woorden") -
zie ook: "center", "klot"  

Vink (zie ook "bótvink")

   Zuid

    Frans,  François

   Soigneren, verzorgen  (vd.  geswanjeerd    )

   Terwijl,  ondertussen

 Doordeweekse kleren.Hij deed gauw zijn doordeweekse kleren uit en deed zijn goede kleren aan. "Hè spilde zèn swerkendags dinge öt en trok zè góud dinge oan."    

 Ordebewaker in de kerk

   Daags  -  Het was kermis. De dag ervoor kookte ons ma kippensoep met balletjes en vermicelli en de dag erna was ze al op:  ""t War kerremes, taags terveure ha  ós ma kiekesóp mee bollekes en engelehoar gekookt en taags ternoa war ze al op."  

 De dag ervoor - Was het de dag ervoor of de dag erna:  "War "t taags terveure of war "t taags ternoa"e ?"   

    Talmen,  niet doorwerken

   Op de sukkel

 Iemand die niet opschiet, treuzelaar

een zeer langzaam persoon 

 Tachtig

    Een dier (koe, geit, schaap) aan een stok vastmaken om het te laten grazen

    Tak, vkw.: "tekske" - Je moet niet zo kibbelen en kijven:  "Gè mót zoe néi van urren tak make ! " 

 Geroddel, commentaar, lawaai

   Tand   mv  "toan" Dat eet ik graag, maar die an die lange tafel die lusten het niet. "Da "s éit no mennen tand, mer die an die lange töffel die ète mé lang toan."     Dat heb ik graag,dat is mijn voorkeur. Das éit no mennen tand.    

Tand, vkw. 'tenteke'

    Vrouw met slecht karakter :   Hij is getrouwd met een vrouw met een heel slecht karakter. "hè ès getrawd mee een tang van e wèèf"    Het past er in het geheel niet bij. ""t Es gelek "n tang oppe verreke."    

 Tandenborstel

    Tandarts

    Behangen  -  "t Behangpapier is in aanbieding, dan zullen we maar gauw de opkamer behangen:  ""t Tappeséérpepéi"er es in reklam, dan zulle we noa mer rap de kellekoamer tappesére." 

 Ruimte voor stro te stapelen naast dorsvloer:  "den tas"

    Voelen,  tasten

    Hoop

   Afgewerkt, perfect, correct, pas, juist  -  Ze waren nog maar net klaar met hun maaltijd toen zei moeder dat de koffie en taart op tafel stonden:  "Ze haan nog mèr te gói gedön mé ète tóun zé os ma al da de kaffie vèrig war en de vloai op töffel stond"    

    Bij haar thuis

 Gemeend, "t was menens

Binnenkort, de volgende - De volgende keer mag je ook komen, maar volgend jaar vragen we iemand anders:  Te nöste kier meugde gè ooch kome, mer te noaste joar dan vroage we éimand oaners".   

   Te voet  -  Ik ga nooit meer te voet naar Scherpenheuvel :  "Ich gón noe"et ne mie"e te vóut no Skerpenheuvel."   

Bij hem thuis,  te zijnent,  te zijnen huize  -  Hij was al twee dagen van huis, hij was op de zwier:  "Hè war al twie'e dage te zennest eweg, hè war oppe brats ! "  

   Pijler,  hellende ondergrondse gang in steenkoollaag die door de ontginning elke dag vooruitschuift, kolenfront

   Tijd,  vk. "tèteke", sommigen spreken het  al dan niet opzettelijk "tetteke" uit - Het is een tijdje geleden dat ik jou nog gezien heb: " "t ès een tetteke leen da ich óch nog gezéin hem "   - Het kan nog even duren:  ""t kan nog een tèteke dùi"ere".

 Ondertussen. Ik had mijn fiets bij de fietsenmaker binnengebracht voor een nieuwe binnenband en tegelijkertijd was ik aan de overkant gaan eten. "Ich ha menne vloo bè de vullemaker biennegedön vur ne néive bienneband en tèèdterwail war ich an den oanere kant goñ ète."    

 Tijdverlies

 Tijdverdrijf

   Drink

 Aarding, asfalt

Feestvergadering van de vereniging, samen met de sponsors.

   Verschillende  -  veel verschillende kleuren, kleurrijk:  "Veul verskillige en tefrente kleuren" Ze hadden die nacht in die café aardig gevochten, daar waren er verschillende die veel slaag gekregen hadden. "Ze haan die"e nacht in die kafé nogal gebösseld, doa"e ware "t er tefrente die veul kletse gekrege haan."    Daar waren er verscheidene die dat gekocht hadden maar allemaal in verschillende kleuren. "Doa"e ware ter tefrente die da gekocht haan, mer allemoal in tefrente kleure."    

Tegenover, aan de andere kant van

 bij haar thuis

 Tien

1 tiende

 Jeans broek (< cowboy) - Vroeger noemden ze een jeans een texasbroek of cowboybroek, omdat ze die voor "t eerst in westerns zagen:  "Vrugger joare zeen ze tege "n zjeensbrók een teksasbrók of keboibrók, omda de miense va tóun da vur d"ieste zage in keboifillems."

   Bovengrondse telefooncentrale

 Televisie

   Bord om uit te eten - Ik kreeg daar heel wat te verwerken:  "Ich kreeg doa"e nogal ewa op mèn telluur ! "  

Tomaat

 Vanmorgen

 Postzegel -  Ze hebben bij de post een ganse serie nieuwe postzegels uitgebracht met allemaal vlinders op:  "Ze hemme bè de post "n hie"el serie néif tempers ötgebrocht mee allemoal piepels op."   ;  Lik eens aan die postzegel, dan plakt ie goed:  "Lekt es an die"en temper, dan plekt "m góu".    

   Balk tussen twee stempels om zijdelingse druk op te vangen

    Verloren gaan,  in onbruik raken,  tenietgaan. Ze hebben bericht gelaten dat de fabricatie van houten koffiemolens gestopt is, weer "n huiselijke gewoonte in onbruik. "Ze hemme mich teng gelötte dat "t fabrik van hote kaffiemeules toe ès, wier "n gewoente in"t höeshoon die tenéit gót."    

    Bericht,  tijding  -  Een melding ontvangen:  "tèng krège"  ;      Ik heb bericht gekregen dat ik naar het leger moet:  "Ich hem teng gekrege dat ich no den tróp mót."  

    Mercurochroom - Ik had een schram op mijn been en moeder heeft daar mercurochrome aan gestreken: "Ich ha "n skèèr op mè bie"en vanne piennekesdroa"ed en ós ma hit "r tenturiot oagedön" 

   Uitsteeksel (vk. van "tap")

 Erover

 Tarwe

  Ernaast

 Erna, achteraf

   Steenberg, steenstort ,   afbeelding

    1.  Ervoor   2.  Pro - Hij vertrok de dag ervoor om zeker op tijd aan te komen: "Hè vertrok taags terveure vur zeker op tèèd oan te kome"