Dikke Van Pale 2.026

 Tuinieren. Ze waren lid van de Volkstuin geworden om te leren tuinieren. 'Ze ware bè de volkstöen gegoñ vur te liere hove.'    

Oven

   Wervelwind

   Mikken (bv. bij 't 'skeutskéite'), opbieden, stilstaand staan kijken, loeren. Hij stond achter de haag met zijn geweer te mikken op de fazant, maar er blafte een hond en de fazant vloog weg. 'Hè stond doa achter de haag te huge mé zè geweer op ne fazant, mer ier dat 'm kost skéite basde ter nen hond en de fazant vloog weg.'     Al meer dan een uur stond hij in 't steegje te wachten en uit te kijken, maar ze is niet gekomen. 'Al mier as'n u'er stont'm in't genkske te wochte en te huge en rond te drèèn mer da wicht hit'm lötte stön, ze 's néi gekome.'    Als je het wil kopen moet je bieden tot de laatste.'As ge 't wilt koe'epe modder huge tot de leste man.'    Hij mikte enkele tellen en toen schoot hij en 's zondags aten we haas. 'Hè huugde entige telle en skoot 'm, en 's zondags ate wè hoas.'    

   Het vee hoeden  - Na schooltijd moesten we de koeien hoeden :   'no 't skool moeste we gon kói hùi'e'    Na de school moesten die meisjes koeien hoeden laangs de straat. 'Nó 't skool moeste die wichter kói hùi'e lengst de stroat.'    

    Hurken :  ook  'op z'n hukke ziette'    Ze zaten gehurkt naar de kippen te kijken. 'Ze zate op hun hukke nó de hienne te kieke.'    

 Spit, lumbago

   vk. van 'hók'  :  hoekje  -  Dood zijn:  ' het hukske um zèn'    

   Kolen

   1.  Hemd   2.  Hem (‹ hij)

  Hij daar

   Hemdsknoop. Als we hemdsknoopjes bestelden zijn die altijd per gros verpakt (een dozijn dozijnen = 144). 'As we humsknöpkes bestelde war da altèè per gros.'    

   Hemdsslip

   vk. van 'hónd' :  hondje  -  't Is me allemaal wat:  'Joa da m'n hunneke !  Wa ès mich da allemoal !'    

   Horen  (ovt   ich huurde    vd  gehuurd)

   Voorhoofd  -    Hij is op zijn hoofd gevallen:  'hè ès op z'n huu'ed gevalle'    

(Skeutskéite)  Term bij knikkeren, hoog mikken

   1.  Schoudervulling   2. Verhoog

 Hoogte,  kleine verhoging in het  landschap

   Bevel dat het paard naar rechts moet draaien

Van links naar rechts,  van 't een op 't ander   -  Niet weten waar naartoe:  'Van huut no haar trekke' 

 Hij was geraakt

 Ik,  Mij:  'mich' 

     Egel

   Gillen

   Eerlijk

Eén  -  Het één en het ander:  ' da's 't ie'en en 't oaner'     

   Eerst

   Eikel  -  vroeger werden er eikels geraapt om de varkens vet te mesten:   'vrùgger wooren ter iekels gerapt vurre verkes vet te vói'ere'

 Eekhoorntje

   Emmer

Eender, hetzelfde

 Eentje (vr. = ie'en)

   Eens

   Vroege aardappelen,  eerstelingen

 Een-twee-drie-weg

   Telde de stempels en bailen

   Belang

 Gadeslaan, in het oog houden

 In en uit ademen

   Mijnwagens in en uit de liftkooi duwen

   Inkerving in kolenwand van waaruit de kool verder wordt losgemaakt,  plaats om te staan bij 't begin van de 'post'

 Minderen  (breiterm)

    Ingehangen ,  prikkelbaar:  'kort igehange'  -     /Hij was kort van stof:  'Hè war kort igehange ! '  

    Arm in arm gaan. Onze Pierre had een heel kort lontje.'Ozze Pier war kort ingehange.'     Wij gingen aan weerszijde van ons moeder, zo kon ze inhangen want ze kan niert goed meer stappen. 'Wè ginke a wees kante van oos ma,ze had zich bè os ingehange want ze kost hie'el slecht goñ.'    

 Binnenhalen. Ze moesten nog snelhet hooi binnenhalen , er was een onweer daar. 'Ze moesten nog gaw 't hoei inhoale , doa kwamp 'n onwèèr af.'    

   Slordig in mekaar knutselen,  het hangt met haken en ogen aan mekaar :   ' 't ès raprap inie'engeflanst'    

 In een grup instapelen, inkuilen. Ze waren de kolen aan 't inkuilen. 'Ze ware de kú'el an 't inkaile.'    

 Gras dat nat is hooien

 Ondergronds

 Inne wrong linge. Zijn darmen lagen in een wrong. 'Zen derme lage inne vrónk.'    

   Kleiner maken (kleding).

   Terzelfdertijd, intussen

   Inwrijven  -  Als je gaat zonnen, moet je je goed inwrijven met zonnecrème:  'As ge inne zón gót linge, módder óch tegói inrösse mee zonnekrèèm.'

   Op tijd  -  Zorg dat je op tijd thuis bent !  Ja moeder ...  : 'Zörgt da ge intets töes zet !  Joa ma ... '     ;  We waren nog juist op tijd daar. 'We ware nog zjúst intèds doa'e.'

   1.  Met vet inwrijven    2.  Aftuigen,  een rammeling geven

   1.  Inzepen  2.  Iemand een goed pak kletsen geven (ook figuurlijk:  aftroeven)

 Ergens om geven, zorgen maken.Hij is welgesteld. 'Hè zit 'r wermkes in.'  

 Hijgen

   Halvemaanvormige inkeping aan hoofd van houten stijl

   Bekakt persoon

  Jas  -   Hij is van mening veranderd:  'Hè hit zenne jas gedrèèd.'   

   Schillen -     aardappelen schillen :   ' petètte jasse'    

Jassendraaier, overloper    - Eind van het jaar zijn er alweer verkiezingen, dan komen de overlopers weer te voorschijn:  'Op 't èn van 't joar est wier keus, ich zéin de jassendrèèrs wie'er stön'.   

   Tweedekker

   Jeuk. 't Werkt op m'n zenuwen. 'Do krèèg ich jeuk van amme gat!'    

 Het is me wat

 Het is me wat !

 Ja, jazeker

   Jaar    mv.  ' joar ' (samen)  of  'joare' (apart)

   1.  Jaarlijkse mis na overlijden  2.  Jaargetijde  (mv. ' joargetai'e')Er werden zeven jaarmissen gehouden voor tante Regina. 'Doa'e woorte zeve joargetai'e gehoon vur tante Zéin.'    Er waren twee jaarmissen een voor grootvader en een voor grootmoeder. 'Do ware twie'e joargetai'e, ie'en vur gruttepoa en ie'en vur gruttemóu.'    

   Jeugd (pejoratief)

 Ajuinsaus (zie ook 'Dzjöensaws')

 Jammer

   Jongen    (ne   ...   )

   Jong, jeugdig  

   Kind(eren)   -  We hadden thuis een heel groot gezin:  'Wè ware töes mé nen hiele hoe'ep júng' 

   Jeugd

   Gunnen

   Juk,  houten dwarsstuk op de schouders van 2 koeien om het gespan, ploeg of eg aan te hangen

   Plagen, pesten, treiteren, de duvel aandoen (zie ook Koeioneren).Ook als hij al ouder was werd hij gepest. 'Ooch as 'm al grúdder war hemme ze hum gejudast en getrèterd.'    

 Zachtjes janken van een hond of een kind

   Vooruit !   (uitroep als het paard moet vertrekken)

   Winkeltas

 Schiften (van saus)

   Huis van lichte zeden  ( < cabaret douze - cabaret = chambre,   douze = klasse twaalf, laagste categorie herberg, kleinste kamer)  -  Dat was toch geen zicht, ’n jonge kerel zoals ik die met een winkeltas vol koffie en een beurs om koffie op te gieten een bordeel binnenkwam:  'Allè, da war toch gie ziecht, ne kadee gelèk ich die'e mee 'n kabas vol kaffie en 'n kaffiebors in ö kabberdoesjke biennekwamp.'    

   ;Ondergronds telefoonlokaal waar de treinen geregeld werden

   Jonge kerel  ( < cadet )  -  Hij heeft zijn communie al gedaan, 't is een flinke kerel:  'Hè hit z'n kommunie al gedön,  't es al ne ferme kadee.'    

   Oud,  versleten stuk,  gebouw of voertuig

   Niet stevig,  in slechte staat  (kaduuk)

   Koffie -  Heb je al ontbeten of heb je het vieruurtje al gehad? :  'Hidder al kaffie gedrónke ?'    

   Koffiezak om koffie op te gieten

   Koffiemolen:  bovenkruier van een type windmolen,  kermisattractie (verticaal draaiend wiel)

 Type molen:  bovenkruier, molen met draaibare kap

   1.  Kuil  2.  Drinkvijver voor het vee  -  Ginds in de wei bij die kuil staat een lemen huisje, scheef gezakt met een grote knik in 't dak, een oude en versleten bouwval:  'Doa'achter inne wèè bè die'e kail stiet 'n lie'eme höezeke, skie'efgezakt en mee ne groe'ete zónk in 't dak, 'n oad en kadukkelek kadol.'    

   Opspelen,  iemand berispen  -  Luyten stond te fluiten op Houben z'n duiven en Houben stond te kijven op Luyten zijn fluiten:  'Löete stond te flöete op Haive z'n daive en Haive stónd te kaive op Löete zè flöete !'    

 Gejank van hond

   Drek,  uitwerpselen

   Het jongste kind  ( < jongste kuiken in het nest)

   Doopsuiker  -    Er lag doopsuiker op tafel van Grietje, 't jongste meisje, het jongste kind ook:  'Doa lage kakkeböllekes oppe töffel va Grietje, 't jóngste wichteke, 't kakenèsteke.'    

   Toiletstoel

   Flauwe druktemaker. Flauwe druktemaker. 'Zoe ne kakker.'    

   Soort kermisattractie,  waar je heen en weer geschud werd  ( < cakewalk )

   Cacao. Zondagmorgen of 's avonds kregen we 'n tas warme cacaomelk.'Sondags 's mörreges of 's oaves krege we 'n zjat werm kakki'omöllek. '    

   Chocolademelk. Toen we nog jong waren kookte ons ma 's avonds chocolademelk. 'Tóun we nog júng ware kookte os ma elleken oavend kakki'omöllek.'    Niets zo goed als een boterham met choke en daar een tas Cacaomelk erbij. 'Niks zoe góud as ne boterham mee choco en 'n zjat kaki'omelk do bèè.'    

   Pronkerige,  pretentieuze vrouw

   Kleuterschool

   Breekbout

   Vast zetten

   Kraag,  nekvel  (herkomst kallee is onzeker:  kladden ?  kraag ?  keel ?)  -  Ik zal je eens vastgrijpen:  ' ich zal óch es bè urre kallee pakke ! '    

   Materiaal van mindere of minderwaardige kwaliteit,  afval  ( < Fr.  camelote )

   1. Borstrok   2. Jakje

   Luchtkoker

populier  (<canadaboom).Noordamerikaans land.kruising van 2 soorten populieren, in Belgie veel aangeplant langs beken of in natte beemden. In het broek (laaggelegen hooiwei) hebben we nog wat populieren staan. 'In 't brók hemme we nog 'n die'el kanadaboe'eme stön.'    

   Ondergrondse verbinding tussen werkplaatsen bovengrond en de schacht (elektriciteits- , telefoon-, perslucht-, waterleidingen)

 Kandelaar

   Kant  vk. 'Kènteke'  -  Enerzijds heeft hij gelijk, anderzijds niet:  ' An iene kant het 'm gelèèk, mer an den anere kant néi.'     ;  
hij zag geen uitweg meer:  'Hè kost giene kant op'.    ;  Ik heb een mooie kanten onderlegger onder die fotokader gelegd:  'Ich hem ö skoe'e kenteke ónner die'e fotokader geleed.'    

 Vroegere ambtenaar van bruggen en wegen belast met het onderhoud van het kanton

   Bovenste deel van stutting tegen het dakgesteente op 2 stukken dwarskop

 Kapelletje -  Oponthoud hebben onderweg:   'kapellekes hemme'   

   Dapper doordoen -  'kapiet gève'  : alles geven (  < karbuur + pit ? )

   1/4de liter

   Dun koperen draadje dat de verschillende ontstekingen verbond

   Omhulsel, capsule

   Herstelling van steengang

    om in kool te schieten

 Geruit  -     Hij draagt zijn geruit hemd weer:  'Hè hit zè karó hum wier oan.'

   Iemand die de kantjes eraf loopt,  uitvluchten zoekt om niet te moeten werken

   Lederen zweep

   Liftkooi met verschillende vloeren (verdiepingen)

   1.  Kast   2.  Lijf   -   zijn hart opeten van spijt of nijd :  "zèn kas ópfrètte"   ;  opmerkingen krijggen:  "tege zèn kas krège"

   Mannelijk schaap,  ram ; een hamel: 'gesne'e kasj'

 Gevangenis

   Stofjas  ( < Fr. cache-poussière )

   Vaste bloes met een hoge kraag voor een dame  (  < Fr.  cache-évêque = schoudermanteltje)

   1.  Een kerel,  straffe gast   (zie ook:  galjaar)  2.  Groot exemplaar

   Kookpot

   Aantikspel,  tikkertje

   Reflector

   Ondergronds magazijn

   Spatten  -  Het water spatte uit de emmer en mijn benen waren helemaal nat :   'Het woater katste öt den iemer en mèn bie'ene ware hielegans bedratst !'

   Rubber  -  bijv. naamw.:  'katsjoe'e botte'  (rubberen laarzen)

   Rubberlaarzen  -  Ik heb mijn rubberen laarzen aan:  'Ich hem m'n katsjoebotte oan.'  ;      Z'n rubberen laarzen waren te laag en gans z'n kous hing vol modder: 'Z'n katsjoebotte ware te lieg, z'n hie'el koos honk vol moos'.    Met mijn beste rubberenlaarzen aan was ik door de modder en plassen aan het waden. 'Mé m'n beste katsjoebotte oan war ich dur de moos enne plasse goñ boai'e.'    

   Catechismus

 Kattenkwaad, deugnieterij

   1. Lampfitting met 2 stopcontacten aan 2.Verdeelstekker die in het stopcontact past

 Kattenpis -  Dat is niet te onderschatten:  'Das giene kattepies.'  

   Kauw (kleine kraaiensoort)

   Jas met wijde mouwen

   Jassendraaier

   Konijn  -  mv. 'Kernèèns,  k(er)nène'   vk.'ke(r)nenkes'

   Hard snoepje

 Boodschappentas,tas

 Kapelaan

 Postbodecape 

 Kei, vkw Kèèkes  

 Pit of steen van steenvrucht

   Extra hard

   Pit of steen van steenvrucht   - vk.  'kènkes'      

 Spaanse botvink

   Kar , het initiatief nemen:  'de kèèr trekke'   -  De oudste moet het voortouw nemen:  ' Den oadste mot de kèèr trekke.'    ; mee op de kar springen, opportunistisch iemands partij kiezen (kaartspel) :  ' Ich war mee oppe kèèr gesprónge' ;      ze zijn tegen mijn kar gereden (iemand schofferen, iemand iets in de weg leggen:  'Ze hemme tegen m'n kèèr gereen.'     Hij stond met verstomming, hij stond paf. 'Tóun véil 'm vanne kèèr af.'    

   Karwiel

   Karloods,  karhuis  (zie:  'skóp' ).In de karrenloods stonden de karren hingen koorden, touwen en kettingen 'Inne kèèrskop stonte tefrente kère, honke kore, zie'ele en kringe'    

   Spoor van kar in een veldweg

   Lang touw om grote hoeveelheden op de kar vast te maken

   Kaas  -  Overlijden:  'Zenne kèès lötte'  

   Koolmees. Het vriest hard. ''t Es kèesmuskestèèd.'    

   Kiel,  werkjas zonder knopen om over het hoofd te trekken

   Kiezelsteentje, keitje   mv. 'kèkes'  (kiezel)

   Woede  -  Hij werd heel erg boos :   'Hè skoot in z'n Franse kelère'

   Slaapkamertje (koele kamer) boven de kelderingang. De kamer boven de kelder was gewoonlijk voor de meid of de knecht. 'De kellekoamer bove de keller war gewoe'enlek vur de knecht of 't mèse.'    

   Kelder  -  Zijn broek is te kort:  'Hè hit woater in zenne keller.'  

 Keldergat

   Kelver

   Kil

  Toneel, komedie,  aanstellerij  -  Je moet je zo niet aanstellen:  'Ge mót zoe gien kemédie verkoe'epe'.

   Grandioze fout

   Kleine slaapkamer  (vk. van 'koamer' )

 Komisch, raar, vreemd       Een grappig iemand:  'ne kemieke' ;  iets komisch:  ' éit kemiek'.     In plaats van vooruit zijn ze achteruit naar Scherpenheuvel gereden, is dat niet raar? 'Inne plek van veurröt zen ze achteröt no Skerpenheuvel gereen, es da néi kemiek?'    

   Boodschappen  -  Boodschappen doen:   'kemissies dówn'  ;    mijn vrouw ging boodschappen doen terwijl ik snel een biertje ging drinken:  ' Die van ós gónk kemissies dóun, inpersant gónk ich gaw ne bok drinke'   

   Kleine stukjes van iets ( stukjes broodafval )

 Hennepzaad

 Hennepzaad

   Konijn  -  Met hun drietjes samen waren ze gaan paardenbloemen steken voor de konijnen:  'Mé hun gedraaine gelèèk ware ze gón krökke stèke vur de kenène.'    

   

 Wilde zuring

 Kennen -  Ik kende hem helemaal niet:  'Ich kende hum van hoar noch plaim ! '    

Kennis - verkering hebben: 'kennis hemme'.     Ze heeft verkering met ene van Beringen, maar of dat wat zal worden? 'Ze hit kennis mee ienne va Berringe, mer of da éit zal wère?'    

   Bekende,  uit je kennissenkring  -  Iemand die ik ken:  'ne kennisse miens'  

   Kanaal

   Kanarie

   kantje,   vk. ‹  'kant'  

 Dakspant

Plastic regenkapje

 Kleine stukjes, spaanders

 Karbonade

   Carbid,  carbuur -  Wanneer het huwelijkspaar voor de 3de maal op de preekstoel werd afgeroepen, werd er een drinkfeest gehouden en met carbuur geschoten:  'Bè den dedde róp héilte ze ö drinkfie'est en woord 'r mee kerbùi'er geskote.'    

   Lamp met carbuur als brandstof

   Leikoord om paard aan te sturen

   Nieuwsgierig,  curieus

   Nieuwsgierig iemand  -  Jullie zijn te nieuwsgierig !  :  'Kerieuzeneuze mosterdpotte ! '    

 Rolstoel - Nu is die toch met zijn rolstoel in 't kanaal gereden zeker ? :  'Noa ès die'en toch wöl mé zè kerke in 't kenoal gekoerst zeker ?'    

   Paadje om naar de kerk (het dorp) te trekken  (vk. van 'kerkepad' )

   Mensen van de laagste sociale klasse

   1. Zacht snoepje met papiertje rond  2. Hard schot,  harde slag  :  ' een gói / ferm kermèl '     250 gram karamellen, verschillende. ''n Half pond kermèlle, tefrente.'    

   Kermis  -  Zijn hemdslip hangt uit zijn broek :   ''t ès kermes inne brókstroat'   ;  Als het regent en tegelijkertijd schijnt  de zon :  
''t ès kerremes inne hel'    ; daar wordt alle dagen lekker gegeten en gedronken:  'Doa'e es 't alle dage kerremes ! '   Zondag over acht dagen ga ik nog eens proberen een te versieren op lummen kermis. 'Zondag achtdaag goñ ich nog es ie'en probere tege mènne zjelee te trekke op Lumme kerremes.'    

   Klitknop,  kliskop (stekelige knop van kliskruid, Arctium lappa)    afbeelding

 Overstekende gevelbescherming met ingewerkte dakgoot. Van de dakgoten de verf afbranden dat is niet gelachen hoor. 'Vanne kerniesse de verf afbranne da 's gie lache zulle.'    

 Feeks

   1.  Kleine exemplaren van iets,  bv. bij de (aard)appeloogst waren er wel wat mooie exemplaren, maar ook veel 'kernuut' 2.  Overschot van geringe kwaliteit

 Karper (mv.:  'kerp')

   Kotelet doorregen met veel vet,  mv. karbonaden :  'kerrebenoai'e,  kerremenoai'e'

    1.  Uitgerafelde kledij  2.  Versleten voertuig

   Moed   ( < Fr. courage )

 Patroon, munitie

   Lichaamsbouw  ( < Fr. carrure )

   Kaars  ( vk. 'keske' :  kaarsje )

   Iets van weinig waarde   (  < kaarsjeschiet op de schietkraam )  : 'éit va keskeskéit' 

   Kerstmis

   Kaarsvet

   Aanbakken  -  Het spek knetterde in de pan :  ' 't Spek kèsterde inne pan'    

   Kastanje  -  Onder de kastanjeboom in de schaduw een stuk kruisbessentaart eten van je eigen kruisbessenstruiken dat is de hemel op aarde:  'Onner de kestoalingeboe’em inne kulleskoai ö stuk kroenselevloai ète van ur ège kroenseleböeste, da es den hemel op èèrd.'  

    Kastanjeboom 

  Kookpot

    Kostuum, maatpak. Het maatpak was bijna klaar. ''t Kestum war wèèd gerie'ed.'    

 Mantelpakje

   Vork  ( zie ook :  'verkèt' )

   Kwartier, kwartuur  -  Kwart voor 't uur:  'Ketéi'er vur 't kót'   ;   het luiden van het kwartier: ''t ketéi'er lait' Een min of meer zinloos antwoord aan een vraagstaart. 'How loat est? Ketéi'er vur 't kot.'    

   Katje   

 Appelsoort, klein maar vroeger populair als bewaarappel, keuleman

   Bende woelige kleine kinderen

    met slechts enkele koeien

   Met een pook (haardijzer) in de kachel gaan om de kolen of het hout los te maken   (ook fig. :  iets proberen los te maken, te weten te komen)

   Pook

 Gevlochten kooi

 Loon  -  Als hij zijn loon ontvangen had, ging hij op de zwier:   'As 'm zenne kezèm getrokke ha, gónk 'm op gank'    

   Tweewekelijkse betaaldag

   Kazerne

   Kijken. - Kijk er eens naar: 'Kiekt 'r es hinne'

   1. (Zich) weren, uithouden  2.  Borstelen  -  De hele dag heeft ie de straat staan vegen, 's avonds kon hij het niet meer uithouden van de pijn:  'Den hielen dag hat 'm stön kie'ere oppe stroa'et, 's aoves kost 'm 't nemie'e kie'ere vanne pain in zen erme. '  ;      hij heeft zich nogal moeten weren om ze de baas te blijven:  'Hè hit ‘m nogal mótte kie-re vur ze de boas te blève.'    

   Keer  -  Iedere keer:  'éiders kie'er'    ;  ooit eens:  'ne kie'er'  ;     ons ma had eens varkensoor in tomatensaus klaargemaakt, 't had nogal gekraakt tussen onze tanden:
'Os ma had ne kie'er verkesoe-r in tomattesaws gemakt, da ha nogal gekraakt tussen os toan ! '  

   Kers (mv.  'kie'eze'  :  kersen) Zoete kersen, zure krieken: 'Kie'eze en krieke'.    

   1.  Kip  2. Dwaas persoon

   Zigeuner- of woonwagen

   1.  Woonwagenbewoners  2. Kermisarbeiders  3.  Raar volk

   1.Kip, 2. Dwaas persoon kuiken  -  Je bent een dommerik:  'Gè zèt ö kieke zónner kóp'      

Kippenhok

   Kippenhandelaar (van deur tot deur)

   Kippenhandelaar (op de markt of thuis)

Kippenvoer (voor opgroeiende kuikens)

 Kippenvel

   Pas uitgebroed kuiken

 Kijk er eens naar

   Kikker 'zie ook Kwakvors'

   Kin

 Onderkaak

   Met duim en wijsvinger op andermans kin knijpen : 'kienemöpkes gève'

    Pupil. -  Kijk maar niet te diep in de poppetjes van haar ogen, want daar komen kindjes van:  'Kiekt mer néi te déip inne kiennekes van hur oe-ge, want do kome kinnekes van'.    

   Kietelen

   Speelse kietel, Kriebel

   Kering  -  5 euro winnen of verliezen maakt 10 euro verschil:  'Vèèf euro wiene of verléize makt téin euro inne kie'ering.'    

   Steen over 't water doen scheren. Met kei met platte onderkant over t wateroppervlak gooien zodat hij vier of vijf maal opspringt. 'Mé ne kèè mé ne platte kant zoe'e over't woater skère, zoedat 'm ne keer of vie'er of vèèf op springt.'    

   Kiezelweg

 Kiel, kieltje

   Kilometerteller

 Pupil van oog,  kindje. Het kindje mankeerde iets aan de pupil van z'n oog. 'Do skilde éit mee 't kienneke in 't oe-g van da kinneke.'    

   Doopsuiker

   Kraambed,  bevalling  -   ' in 't kinnerbed blève' : &nbsp    ;overlijden bij de bevalling ;  Hun dochter ging voormiddag nog ’n nieuwe broek kopen en ’s namiddags lag ze in het moederhuis om te bevallen: 'Hun dochter gink vurnóuns nog ’n néif brók koe’epe en ’s achtersnóuns lag ze in’t kinnerbed vur ne klenne te koe’epe.'    

   Kinderachtig. Hij is nog altijd kinderachtig, als er iets scheelt steekt hij z'n tong uit.'Hè es nog altèè kinnerechtig, as ter éit skilt stekt 'm z'n tóng öt.'    

 Kinderkoets

   Kinds,  dementerend

Ploeg

 Val om vogels te vangen. 's Winters vingen we fazanten met een val. "Inne wienter vrugger vonke we fazante mee 'n kip."  

   Broedsel

 Vlek

   Klagen     ovt  ich klóug ,  vd  geklaagd

   Pet  (vk. ' klekske ' )  -  Hij is helemaal teneergeslagen:  'Ge kunt 'm onner een klak vange'     ;  hij gokt er naar:  'Hè goeit 'r mee z'n klak hinne.'   ; met hebben en houden: 'mé klieke en klakke'

   Nat aanvoelend, klam

   Slaghoedje voor speelgoedgeweer, klappertje

   Sperwer,  buizerd

   Praat ,  vk. klapke  -   Een praatje slaan:  'e klapke dóun'  ;      Je moet het niet verder vertellen:  'Ge mót 'r giene klap va make.'  

   Roddel, achterklap

   Spreken, praten. AN spreken. 'Oppe letter klappe.'    

   Een hoeveelheid van iets :  'ne klats'

   Prinsessenboontje

   Doornat,  kletsnat

   Wisselgeld

 Clement

   Klein  (   klènder ,  klènst  :    .Hij is kleiner dan ik. ' hè ès klènder as ich ',      Hij is de kleinste thuis. ' hè's de klènste thöes ' )    

 Helder, klaar  -  een jenevertje:  'ne klère'  Zo eenvoudig als. ''t Es zoe klèèr as de zon.'     Als het klaar wordt dan fluiten de vogeltjes als gek. 'As 't an klèèr wère es dan flöete de veugelkes gelèk zot.'    

   Klauteren

   Kliefhamer  -  Hij had een dik hoofd :  'Hè ha ne kop gelak ne kléifhoamel'

    Tetanus :  'de klem'

   Een kleine,  de kleinste of jongste,  het kind  :   '  ne klenne ' ,  ' óze klenne '      Met die kleine was niet te leven. 'Die'e klenne war gelèk dur 'n duvelke gebete, do war geen höes mee te hoon.'    

   verklikken

   1.  Woede (‹ colère)  2. Jeneverborrel (‹ klare) :  'ne klère'  

   Woedend  -  Opvliegend of kwaad zijn:  'klèrig zèn'    

   Colette

   1.  Een lichte klap  2. Verkoudheid  -  ' een klets vange' :  een verkoudheid oplopen  Hij heeft een verkoudheid opgelopen. 'Hè hit éiverans 'n klets gevange.'    

   Een geutje,  restje vloeistof,  kleine hoeveelheid  (vk ‹ klats)

Kaal

 Kloof

   Kleed,  jurk

   Kleermaker

 Klep van een pet of kepie

   Kleerkast

   Drank gemaakt van zoethout, of van zwarte harde zoetstof

   Zoethout

   Zweep met een knoopje in 't uiteinde

 Kleermaker

   Deurkruk

   bijnaam

   1.  Klinken, omvallen   2.  Bij het drinken de glazen tegen mekaar aantikken

 Lichtzinnig meisje

   Holle buis met op het uiteinde een collectedoos (voor rondgang in de kerk)

   Ergens babbelen  -  Ze hadden de hele voormiddag hun tijd staan verpraten:  'Ze haan den hiele vurnóun stön kloatere, al hunnen tèèd vertrakt.'  

   Klaver

 Vodden van kleding. Wat voor vodden had die aangedaan. 'Wa vur klodde ha die'e aogesteke.'    

   Onhandig persoon,  prutser

   1. Teelbal,  kloot   2.  Manspersoon  -   een goeie kerel :  ' ne gói'e kloe'et '  ;  
zich afbeulen:  'Z'n kloe'ete afdrèèn'    ;
 in de penarie zitten:  ''t Spek an z'n kloe'ete hemme'     ;  
dronken zijn:  'ö stuk in zen kloe'ete hemme'    ;  
het is om zeep ' 't ès no de kloe'ete'     ;  
geen steek zien:  'gien kloe'ete kunne zéin'     ;  
het werkt op mijn zenuwen:  ' het hangt m'n kloe'ete öt'      ;  
niets verrichten:  'gien kloe'ete dóun      ;  
iemand voor de gek houden:  'iene mee z'n kloe'ete spele'      ;  
iets stuk maken:  'éit no de kloe'ete dóun'      ;  
iemand benadelen:  'iene ne kloe'et aftrekke'      ;  
een brave ziel:  'ne gói'e kloe'et'      ;  
nonsens vertellen:  'éit öt z'n kloe'ete slage'      ;  
nergens op lijken:  'op gien kloe'ete trekke'      ;  
een pocher:  'ne Jan m'n kloe'ete'      ;  
streng berispen:  'tege z'n kloe'ete gève'      ;  
je moet er niet aan denken:  'tege ur kloe'ete ! '      ;  
er niets van begrijpen:  'ter gien kloe'ete van verstön' ;     
een trap onder zijn broek geven:  'tege z'n kloe'ete stampe'      ;  
van zijn oren maken:  'van z'n kloe'ete make'      ; &nbsp
;er niet veel inspanningen voor doen:  
'ter z'n kloe'ete an vège'     
Daar kun je niets mee doen. 'Do kund 'r gien kloe'ete mee oanvange.'    

   Bedriegen  (vd  gekloe'et:      'hè hit mich gekloe'et')    

   Ongelooflijke rommelplaats

   Misleiding, bedrog,  ook:  rotzooi

   Zorgeloos of waardeloos iemand,  lomperik

   Moederkip

   Klooster

   1.  Warboel  2.  Ruzie

   Onbekwaam iemand

   Beuzelarij

   Houten klomp

   Grappig persoon, clown  -  'ne kloon August'

 Werkpak, overall  -  Jef heeft in zijn gebloemde overall al de hele dag de clown uitgehangen:  "Jef hit mee zenne geblumde kloon al den hielen dag de kloon ötgehange."

   Verstoppertje spelen

 Tracker (jacht), deurklopper, garde (keukengerei)

   1.  Bobijn   2.  Scrotum

   Onhandige klusser

   Klussen (pejoratief) ,  iets slecht in mekaar steken

   Iemand die slecht werk aflevert

   Slecht uitgevoerd werk

   Dikke brok steenkool

    Bewusteloos:  'va zenne klót' ,   Buiten westen  -  zie ook:  'va zenne sus'    

 Bepaalde harde hoeveelheid -    stuk zeep:  " ne klót zie'ep "  ;  ;een kluit zand :  "ne klót zand"     

   Handboeien

   Uitgeholde tak van de vlier,  met stamper om 'klótsbere' te schieten (zie ook:' klótsbeer')

   Bes van de spork of onrijpe vlierbes om in de klots te doen,  die dan plofte onder druk van de stamper  (zie:  'klóts')

   Broeden  -  De kip begint te broeden:  'Die hien begient te klótse'  

   Suikerklontje,  noodzakelijke gift in het schoentje dat je zet voor Sinterklaas.  Het is niet duidelijk of dit bedoeld is voor het paard van de Sint.  Misschien dient het om Zwarte Piet om te kopen ? Afbeelding  -  Ik wil twee klontjes suiker in mijn koffie:  'Ich wil twie'e klöttekes saiker in menne kaffie.'    

 Vrolijk, plezant

 Brandhout (<'klomp')

   Kauwen

   Knie  -  mijn knieën doen pijn van het fietsen :   ' Ich hem pain in mèn knai'e van 't vùlorai'e '   (Buitings equivalent van 'schild ende vriend' )

   Helemaal

   Muntstukje van 5 cent  -  Bijzonder gierig zijn:  'Ö knebbeke in twie'e bète'      

 Melkdistel

    Gebrande gerst,  Ersatz voor koffie in de oorlog  afbeelding 

 Niets,  geen snars, gien knèèt  

 Cornelia

   Kleine stukjes, overschotjes, onbeduidende hoeveelheid

   Met lange tanden eten  -  Hij lustte het niet,  hij at met lange tanden:  'Hè mócht het néi,  hè zat zoe merre wa te knetse'

   Kleine eter

   Vingergewricht,  vingerkootje

   Vastpakken, bijten  -  Toen hij die hond passeerde hapte deze hem in z'n hielen:  'As hè die'en hónd veurbè gink, knoept die'en hum in z'n vèsseme.'  

   Enkel

   Been, bot  -  Ik ben grieperig:  'de griep ziet in m'n knoke'      ; Ik voel het over heel mijn lichaam:  'Ich wèèr het gewoar in al mèn knoke !'    

   Knop   -  (vkw knöpke) Het is naar de vaantjes:  ' 't ès nó de knóppe'      Ze heeft een grote knop aan mijn broek gezet en twaalf kleine knopjes aan mijn hemd:  'Ze hit ne groe'ete knóp an m'n brók gezatte en twellef klèèn knöpkes an m'n hum.'    

 Knop   -  (vkw knöpke) Het is naar de vaantjes:  " 't ès nó de knóppe"    Ze heeft een grote knop aan mijn broek gezet en twaalf kleine knopjes aan mijn hemd:  "Ze hit ne groe'ete knóp an m'n brók gezatte en twellef klèèn knöpkes an m'n hum."  

   Kraakbeen

   Knak, botsend geluid (klanknabootsing)  vk. 'knetske' (licht knakkend geluid)

slecht humeur  -  Boos zijn:  'In z'n knóts zèn'  ('in z'n pien zèn')      

   Knoop  -  Ik kreeg die koord met al die knopen niet ontward:  'Ich kreeg die koor mee al die knú'epe in néi öt de woor ! '    

   Knopen  -  Knoop dat goed in je oren:  'knú'ept da in urre kóp ! '    

   1.  Knuppel  2.  Dom persoon  -  't is een domoor:  ' 't es ne knuppel van ne vent'     

   Koude, kou  -  Heb je geen kou ?  Je bent schaars gekleed :    'Hidde gè giene koa ?  Gè hèt néi veul oan !'

 Slaatje,  koude schotel

    Kwaad   -  Zwart geld:   'koa'ed geld'         ;  het moeilijk hebben:  'het koa'ed hemme'      ;   geen kwaad kunnen:  'gie koa'ed kunne'     Je moet de zaak echt niet op de spits drijven. 'Makt mich néi koai'er as da ich al zen!'    

   Koud

   1.  Versleten, slecht  2.  boosaardig -  Ze is slecht gezind:  'Ze hit koai zien'  ;     Ik had mijn werkbroek maar aangetrokken om aardappelen te rapen:  'Ich ha mer 'n koai brók oangedön vur petette te roape.'

   1.  Iemand met een moeilijk karakter -  Hij heeft een slechte reputatie:  'Hè ès gekend gelèk ne koai'e frang'       2. Benarde situatie  -  Hij is uit de zorgen:  'Die'e ès öt de koai'e'      

   Kwajongen

   Soort kaartspel,  kwajongen

   Kaal  -  Het is hem niet gelukt:  'Hè ès van een koal kerremes thöesgekome.'      

   Koude schotel

 Een zwerm bijen opvangen

   Kaarten, kaartspelen

   Kaarten

   Kater  -  Hij praat met een hese stem:  'Hè klapt gelèk nen hie'ese koater'.    

 Verdelen, verkavelen. Alvorens men kon beginnen te voetballen moest men eerst opsplitsen wie met wie speelde. 'Ier da se begoste te sjotte moeste ze nog onnerie'en koavele vur te zéin wéi da bè wéi war.'    

 Brabbelen (van bv. baby)

Grappig

 Binnenplaats, toilet

   Werd(en) ingezet  waar arbeidskrachten ontbraken (houtterrein, steenplein, werkplaatsen bovengrond)

   Kopen - Bevallen  Iets kopen voor een habbekrats :  'Ich hem da kunne koe'epe vur 'n pan èèr'       ;  Maria is zwanger:  'Marie giet ö kinneke koe'epe'    Hij heeft een nieuwe broek gekocht, en z'n vrouw is bevallen. 'Hè hit 'n néif brók gekocht, en zè vrommes hit e kinneke gekocht.'    

   1.  Koeken  2.  Ruiten (kaartspel)  3.  Straf bij het leger

   1. (Buitenlandse) mijnwerker  2. Makker,  maat

  Putje om knikkers in te mikken

   Bocht van (afvoer)buis,  reukafsluiter

   Een boer laten

   Kindertaal voor varken ,  big:  'koesjke'

   Internen van het college van Beringen (het 'kot' )

   Rustig,  kalm   -  gezegd tegen bv. een hond:  'Koest' !     '    ;  Hou je eens kalm:     'Hód óch es koest !'