Dikke Van Pale 2.026

 Suiker

 Diabetes

 Sacristie

 Salueren, groeten

   Oorvijg

   Alles samen. Bij het verhuizen laadden we ons hebben en houden op de hoogkar en 2 kruiwagens. "Tóun we verhöesde loaide we ozze hiele santebetiek oppe hoe-chkèèr en twie"e krawagels."     Toen we de eerste keer verhuisden, kregen we ons heel hebben en houden op de grote kar en twee kruiwagens. "Tóun wè den ieste kier verhaizde, krege we hiel ozze santebetiek op ie"en hoegkèèr en twie"e krawagels."    

 Een oude vent:  "ne sasa" Het is echt een oude vent, "t wordt tijd dat ze hem naar "t bejaardenhuis brengen. ""t Ès echt nen oa sesa, "t wèèrt tèèd da z"em nó "t pekeshuis dóun."    

 Savooikool

   Saus

   Zeg,  zie   -  Ziedaar:  "doa"e sè "  

   Dadelijk, meteen ( ‹ Lat. subito)  -  We komen dadelijk, tot zo !  Ik kom af  :  "Wè kome sebéit, tot bediemme, arrè to sèwwes!  Ich koom drek !"  

 Safraan  -  Ze kent er totaal niets van:  "Ze kent "r zoeveul van as een kói va sefroa"en"  

   Tegenwoordig, nu  -  Vandaag de dag lopen er veel mensen rond met een zonaamd te korte broek aan, de zoom tot aan de enkels:  "Segeworig loe"epe ter veul euver stroa"et mé woater in hunne keller."

   Zeuren

   Zeurkous

 Knorrepot, zeurkous

 Centraal punt - Flauw vallen:  "va zenne senter goñ".

  Flauw vallen, bewusteloos worden - " va zenne center valle" , zie ook: "klot"

   Weifelen, dralen

 Jozef

 Preek, sermoen

 weg met erfdienstbaarheid (< servitude weg)

 Sijs

 In onmacht vallen

 Zestig. Ik ben vorig jaar 60 geworden, ik heb een nieuw tiental in mijn leeftijd gekregen. "Ich zen ter vlee joar sestig gewore, ich hem een néif veurdeur gekrege."    

 Zeventig

   Zo dadelijk,  seffens

 Sufferd,  goedgelovig onnozel iemand (< Zebedeus)

 Melken (klanknabootsing, kindertaal) fig. niet opschieten

   Zijspan, side car. Henri de groentenhandelaar had een moto met zijspan. "Rik de legummemersjang ha ne tuffer mee "n sietkèèr."     Een moto met zijspan. "Nen tuffer mee ’n sietkèèr."    

    Stuk pruimtabak

 1. Smakken van de pijn 2. Pruimtabak kauwen

 puntje van een geitensik ? - niets waard : "gien sikkepit waard"  ;    hij begrijpt er niets van: "hè snapter gien sikkepit van"  Hij had er niets van verstaan. "Hè had"r gien sikkepit va verstön."    

    Werd vroeger gebruikt om water te putten,  bestond uit een boom die scharnierend werd opgesteld

   Silicose,  beroepsziekte ontstaan door inademing van steen- en kolenstof (zie ook "stoflong")  info

 In de was zetten (auto)

   Sinds  -  Dat is nog maar sinds Nieuwjaar dat je er niet meer kunt passeren:  " Da"s nog mer sind Néivejoa"er da ge doa"e ne mie"e door kunt."    -  Die weg is al afgesloten sinds Nieuwjaar:  "die"e stiewig es al afgeslote sind néivejoar".  

Pinksteren

 Bioscoop

   Sinterklaas

   St.-Barbara, patroonheilige van de mijnwerkers,  ook: dag waarop deze heilige gevierd wordt.

   Rode Aalbes

   Sering

 Slenteren  (zie ook:  "taffele" )

 Handtas  -  "t Is in orde ! :  " "t ès inne sjakosj"  

    Sjaal.Ik had van grootmoe een gebreide sjerp gekregen. "Ich ha va gruttemóu ne gestrókke sjal gekrege."    

   Lasapparaat

 Deur-, ventersomlijsting

 Bedrieger

 Wegmoffelen, meepakken

 Geluk

 Gelukzak

 Verwisselen

 Paneermeel (< chapelure)

   Plaats waar de koolmijn zich bevindt (charbonnage)  afbeelding

    Kinderwagen

 Een lading (< Fr. charge)

 Uitlaat

    Kousenband

 Ventiel

 Wandelwagentje voor kinderen in te plaatsen

   1.  Stuk pruimtabak  (zie:  "sik") om op te kauwen  2.  Kauwgom

 Opvallend mooi,  chic, chique  -  Een afgeborstelde heer heeft niet altijd een groot hart:  "Ne sjieke tiep es néi altè ne sjieken tiep"  

 Kauwgom (zie ook: 'tutteflut'),  tabakspruim

   Kauwen op kauwgom of pruimtabak

 Sjirpen, protesteren

 Mopperen, vitten

   Aanmodderen

   Klungelaar,  zie ook:  "klosser"

   Klager

   Karel,  Charles

 Kletsen en zeveren

 Roomsoes,  liefje  -  Mijn schatje brengt mij elke week soesjes mee van bakkerij Guedens:  "Mè sjoeke bringt miche elke wèèk sjoekes mee vanne Guud."    

 Wippen - Mijn twee broers zaten met hun twee op het zadel van vaders moto te wippen. "Mèn twie"e brùi"ers zate getwie"ene oppe zoal van ozze poa zennen tuffer te sjoepe."    

 Citroën 2 pk-tje (ook "geitje": ""gèèt" )

 Chocolade

 Chocoladen. Boerderij in Meelberg waar restafval van de chocoladefabriek gestort werd. "De sjokolatte wiening."    

 Ham, stuk gedroogd dijbeen (vgl. Dts. "Schinken)

 Vereniging (< Fr. societé)

   Voetballen - Ik dacht na de middag te gaan voetballen, maar onze pa zei dat dat niet zou doorgaan. "Ich mende "s achtersnóuns goñ te sjotte, mer ozze poa zee da datte gien verf ging pakke."    

 Schommelen

   Schaatsen ,  ook:  "skabberdaine rai"e"

   Onverzorgd persoon, Versleten kleren. Bij de kraag vatten:  "bè zenne skabbernak pakke"  Ik greep hem bij zijn nekvel en gaf hem billenkoek. "Ich skèèrde "m bè zenne skabbernak en méik zen billen es góu werm."    Kort nadat hij die tas gestolen had, had men hem bij het nekvel gevat. "Kort nó dat "m die kabas gepikt ha, hemme ze hum bij zenne skabbernak kunne pakke."    

   De kokervormige toegang van een pijn (zie ook: "put", "beur") 

   Delven van de schacht

   Schachttoren met 4 schachtwielen voor bediening van 4 liftkooien door 2 ophaalmachines,  afbeelding

   Schuif

 Glijbaan, schuifaf

 Schuifladder

 Schuimspaan  -  Hij zei dat ze "n dik achterwerk had en ze sloeg hem met het schuimspaan op z"n hoofd, "t schuim van de soep lekte langs z"n oren af : "Hè zee da ze "n diek gat ha, en ze slóug "m boenk mi "t skaimspoa"en op zenne bölle, "t skaim vanne sop leekde langs z"n oere af."  

   Schijnen

 Ontschorsen

   Op slinkse wijze goederen vergaren,  meenemen (op een manier die net niet stelen is)

 Ongemerkt verdwenen, ervandoor

   Afschampen

   Beschadigen  (vd. :  geskandelezeerd    )

   Schandaal

   Kast

   Heiligenmedaillon, schapulier

   Skarminkel. Lelijk vrouw :  "Lillek skarminkel ! "    

 Armoedig, haveloos, schurftig, sjofel

 Scheidingslijn tussen percelen

   Deksel van pot of pan -  Het deksel was van de kookpot gevallen:  "Het skèèl war vanne kastrol gevalle."      Toen we jong waren speelden we orkest met potten en deksels. "Tóun we nog júng ware haan we "n erkest mee kestrolle en potskèle."    

 Schaar, schram

   Scheergerief  -  Onder de spiegel hing "n rekje waar zijn scheergerief en zeep op lag:  "Onner de spiegel honk "n etazjerke moe"e zè skèèrgeréif en zie"ep op lag."  

   Steen die gebruikt wordt om grens (perceel, grondgebied) aan te geven

 Bange vrouw, meisje. Een ijdele dame. "Een skèètkont, een skèètmadam."    

 Diarree. Daar krijg ik het schijt van. "Da es toch wöl vur 't skèèt va te krège."   Hij is van een kale kermis thuisgekomen. "Die'e es beskete ötgekome."   Hij heeft mijn tijd verprutst. "Hè ha mich nen halven dag verskete."   Een bangerik. "'t Es nen echte skrikskèter."    'Het is nogal wat. "'t Es wa geskete."    'Dat is een bangerik. "Da's ne skèter."    

 Diarree

   Scheidingsgeul tussen 2 percelen

   Schietkraam  -  Alles wat je in de schietkraam afschoot, was niet van veel waarde:  "Alles wadder afskoot oppe skéitbrak, war néi veul va petiek ! "   

   1.  Katapult  2.  Klein visje (kwam uit het kanaal)

   Schietmeester, persoon die springstoffen tot ontploffing brengt

 Cimbalen

   Zolder boven koestal

 Schillen

 Schelm

 Schemering. Niet meer helder kunnen zien. "Skemer vurre oe-ge hemme."    

   Scheren, Vastpakken - Nu zit ik in de problemen. Noa zen ich geskore.     "Wéi geskore wèèrt mót stilziette."Hij heeft me bedrogen."He hit mich geskore."     Voor het scheren moet je je baard eerst inzepen. "Vur "t skère modder urre board te gói inzie"epe."    Als je onder vuur genomen wordt, kun je je beter rustig houden."Wéi geskore wèèrt mót stilziette."    Hij greep haar met haar paardestaart vast. "Hè skèèrde hur bè hurre pèrestet vast."    Ik greep haar vast met haar arm. "Ich skèèrde hur vast mé hurren erm."    

   Scharenslijper

   Mes om een schoof stro door te snijden

   Blok met 2 schuine opkanten om het stro in te leggen en te snijden

 Scharnier  -   vk. "skernirke"

 Slijpen

   Vierkante eg met ijzeren tanden naar voren

 Schijten ; vd "geskete",   Het is nogal wat. ""t Es wa geskete."     Het is weer wat. ""t Es wier éit geskete."    Hij heeft onder mijn duiven geschoten. "Die"e hit in men roape geskete."    Je bent niet min. "Ge zet mich ooch éit geskete."    Loop naar de maan. "Sket poete."    Het is weer wat.""t Es wier éit geskete."    

 Diarree  -  Hij had buikloop:  "Hè skeet gelak ne règer"     Die is van een heel kale reis thuisgekomen. "Die"en es ter hennig beskete ötgekome."    

   1.  Knikker  2.  Schot   3.  Twijg  4.  Geutje -  Zouden ze je hier ook leren knikkeren ?  :  "Zoon ze óch héi ooch liere skeutskéite ?"    

 1.Een schot 2. Twijg

   Verzot -  niet erg zot zijn van iets, geneigd zijn om iets te doen:  "néi skeutig zèn".  Hij houdt niet van het korenbinden maar wel van kersen plukken. "Korebienne, dó war "m néi hèt skeutig op , mer kie"ezeplukke da dé "m gère."    "Hij is er niet happig op. ""Hè es ter néi skeutig op."    

   knikkeren,  termen:      " hoegpuut "  =    alles toegelaten !                  

 Scheidingslijn, perceelgrens

 Schuin, scheef

   Jatten,  op slinkse wijze in het bezit komen van iets

   Schip

   Kabel van 100 m lang tussen "cortouche" en schietstoel

 Bladerdeeg

   Schelen   -  Wat is er aan de hand:  "Wad" ès er ?  Wa skilt er ? "   ;   Wij schelen twee jaar :  "Wè skille twie"e joar."    

   Schilderen - Eindeloos wachten. "Stön te skillere."    

 Schaduw, schade

 Lei  -  Leibedekking:  " skoalie"e "

   Buitenzijde van rondhout, waarvan in het midden een plank is uitgezaagd, schaliehout

   Schande. Iets te schande maken. "Éit te skoan make."    

   Schaap

   Scheermes - Jef schoor zich altijd met "t scheermes, met de rechterhand rechts en met de linker links. "Jef skoor "m altè mé de skoars, mé z"n rechse hand rechs en mé z"n slingse hand slings."    ;  Mijn schaatsen zijn zo scherp als een scheermes:  "Mèn skabberdaine zèn zoe skerp as een skoars".    

   Schoof  -  Schoven dichterbij gooien:  " skoe"eve bèèskéite "  

   Mooi -  Hij heeft een mooi werkje gekregen:  "Die"en hit ö skoe"e werkske gekrege ! "   Ik kwam daar een meisje tegen, mooi van ver, maar toen ik bij haar kwam was ze ver van mooi. "Ich kwamp doa"e e maske tege, skoe"en va wèèt, mer tóun ich terbèè kwamp war ze wèèt va skoe"en."     Het is mooi weer en er lopen mooie vrouwen door "t dorp. ""t Es skoe wèèr en do loe"epe skoe"en vröllie dur "t dörp."    

 Schoonbroer

 Schooier

   Schuin, Schuins

   Schoot

 Etenstijd

 Schoft (flank) van dier of kruiwagen

      Stoffen broodzak (gemaakt van linnen)

 Schooien, bedelen

 Schooier

 Weg, op uitstap  -  (<  schok,  dialect voor schommel, vandaar "snel bewegen")  Ze is nooit thuis:  "Ze es altè op skok"    

Proost, gezondheid, cheers !

 Grote voorschoot zie ook Skommelèèr

 Klein, fijn droog gras tussen de hei

   Werken in de stal als laatste werkzaamheden van de dag

   Voorschoot,  grote stevige vrouwenschort om te schommele d.w.z. het avondlijke poetsen in en rond de boerderij

 Schuins

 Schouw

   School  -  Na de schooltijd moesten we koeien hoeden:  "No "t skool moeste we gón kói hùi-e."    /p>

   Schooltas

   Onderwijzeres

 Schouw

   Schouder

   Loods voor karren en werktuigen

   Als het er echt op aankomt  ( < schaapscheren)  -  Als het er echt op aankomt, kun je niet op hem rekenen:  "As "t op sköpskèren oankomt,
sket "m in z"n brók"      

 Schors

   Vaatdoek

 Flinke, zware regenbui

 Schuren. Niets doen, profiteren. "Zen kloe"ete schóu"ere."    We moesten de rolluiken schuren want vader ging ze schilderen. "We moeste de vallè "s skóu"ere want ozze poa gonk ze verve."    

   Schoen  ;  hoge schoenen:  "hoe-g skóun"  

   Schoensmeer

 Schrabben

   Dwars over,  schrijlings (met één been aan elke kant)

   Je huid openschaven  (vd.   geskrend :  huidirritatie door wrijving)    

 Geelgors

    Wenen

 Bange vrouw

 Schrikschijter, bange man (zie ook: "skèèt").Het is een bangerik. "Tes ne skrikskèter."    

   Ijzeren bak bediend met 2 hendels om losse steen van het front weg te trekken

 Schrobben, schuren

 Andijvie

   Schudgoot, 3 m lange ijzeren bak voor kolentransport, opgehangen aan pijlerondersteuning ,  afbeelding

    Onbetrouwbaar persoon met een sterke neiging om van anderen te profiteren

   De kaarten schudden. Je moet de kaarten schudden. "Ge mót de koarte skuffele ier da ge ze geft."    

 Hebberig

    Schuur waar oa. de wanmolen, dorsmolen, dorsvlegel opgeborgen werd,  ook om met de dorsvlegel te dorsen

 Schuurpoort, rits van mannenbroek - Jongen, je gulp staat open:  "héi jóh,  ur skùi"erdeur stiet ope"    

    Lommer, schaduw  (zie ook:  "kùileskoai")

 Schimmel

    Spade. Ik hou er mee op en ik ben weg. "Ich kös men skúp af en ich zen skúppes."    Ze zijn er vandoor. "Ze zen skúppes."    

 Weg, ervandoor

 Schoppenboer

    Verminderen,  achteruitgaan 

 Slaan  -  Hij vertelt wartaal:  "Hè slagt "r nève"     Onzinnige praat vertellen. "Éit öt z"n bótte slage."    Gulzig eten of drinken. "Éit in z"n kas of in z"n kloe"ete slage."    

 Olieslagerij

 Suikererwtjes, peultjes (<sluimererwten)

   kolenslib, bezinksel van steenkool in water

   Plaats waar het fijn kolenslib bezinkt dat na het wassen van de steenkool door het water meegevoerd werd

 1. Vuil werk 2. Zorgen

    Vaatdoek

   Linnen schoenen met touwzool

   Balken beslagen met ijzeren repen met 2 dwarsregels,  diende om ploeg of eg vervoeren

 Slaag, slagen - Je merkt dat hij slaag heeft gehad, z"n gezicht heeft alle kleuren van de regenboog. "Gè zéit het t"r oan dat "m slèèg hit gehad, zè geziecht hit alle kleure vanne règerboog."    

 Slak

   Ongeschoolde arbeider die mijnwagen sleept en duwt

  Versleten. Vlug sleet veroorzakend -  iemand die veel verslijt:  "ne sletige"  

   Slippers

   De onderste twijgen en takken van de boom verwijderen

   Open mijnwagen

 Uitgeslapen, geslepen iemand

 Links, linkshandig, sluw

 Slapen

 Sla, salade

   Afzakken van bv. kousen

   Onverzorgde, slordig geklede man,   iemand die alles laat rondslingeren

 Koolzaad, koolraap

   Raapkool  (In het Dommelands dialect van Noord-Limburg gebruikelijk, met uitlopers tot in ons dorp)

   Houten wig

 1. Rioolputje langs de weg, zwelger 2. Gulzige eter. Mijn knikker was in het rioolputje gerold. "Menne skeut war inne sloeker getruld."    

   Sukkel (gezegd van een vrouw)  -  Ze was een sukkel van een vrouw, alles zat haar tegen:  ""t War een erm sloer ! "  

 Bolster van okkernoot of kastanje, notenbolster

   Pantoffel

   Met de voeten slepend gaan

 Sullige vrouw, sukkel  (zie: "sloer" )

 Slaapjurk, nachtpon

 Slurpen

 Sluimererwten, peultjes (zie ook:  "slaimerètte,  slaimètte ")

   Slim

   1.  Lange achterkant van herenhemd  2.  Nachthemd voor mannen - Ik heb me verslapen. "Ze hit op m"n slup gelege."     Zijn hemd hangt uit z"n broek. "De slup van zen hum hangt öt zen brók , ’t es kerremes inne brókstroa"et."    

 Zweep (koehoeden)

   Smid

 1. Slecht mens 2. galgenaas

 Gooien

 Smakkend geluid maken bij het eten

 Gezicht

   Vuile vod

 Bungelen

 Smeerlapperij

 Smal

 Modder, vieze vuiligheid, ondefiniëerbaar mengsel

 Vuilmaken, besmeuren

 Iemand die morst met zijn eten

 Miezerig weer

 Onvoltooid werk, onafgewerkte taak

   1.  Gezicht   2.  Griesmeel

 Griesmeel, tarwegries

   Papje van melk met griesmeel - Waneer broeder Gerard "s avonds smoelpap kookte waren de internen er niet graag bij, ze hadden liever havermoutpap. "Vannie"e broeder Gérard smoelpap kookte "s oaves dan ware de interne t"r néi gère bè, mer as "t hoavermoutpap war dan ha "m mie"er suksès."    

 Stof waarvan de plooitjes zo genaaid zijn dat er een bepaald patroon ontstaat,  honingraatvormig borduurwerk

 Pofbroek

 Roken

 Blikaars, opengeschuurd achterwerk   ( "t ...  ) Hij had zijn bilnaad opengeschuurd. "Hè ha ’t smort a ze gat."    

   Morsen

   Afzetter,  iemand die bv. tijdens de koopjesperiode de prijs alleen schijnbaar afprijst,  iemand die bv. margarine voor boter verkoopt.

   Morsen

 Snijden  -  Ze heeft flink in haar vingers gesneden bij het raapjes snijden:  "Ze hit ferm in hur vingers gesneen mé "t röpkes snai"e"    Ze waren er op een twee drie vandoor. "Ze ware op ie"en twie"e draai rie"epe snai"e."    

 Snijwonde

 1. Boterham 2. Snede. Ik kreeg gewoonlijk boterhammen mee met appelcompote of een stuk peperkoek ertussen en een busje koude koffie. "Ich kreeg gemèènlek snees mee mé appelspais of e stuk pèperkoek tusse, en e bedonneke koa kaffie."    

 Bagagerekker

 Slip met open naad, snelzeiker

   Snoep

  1. Snoepen 2. heimelijk zoeken -  Ik verraste er een die in mijn documenten aan"t snuffelen was:  "Ich trappeerde iene die"en in m"n pepéi"ere an "t sneuke war."     Als je zo blijft snoepen, dan ben je binnenkort zo dik als een ton. "As ge zoe"e bleft sneuke dan kunne ze óch achterie"en rólle gelek "n tón."    

 Snoeper

Sneeuw

 overdreven snoepen

 Snuit, onbeschofte nieuwsgierige vrouw

 Een lelijk gezicht trekken

   Mondkapje - nieuw Buitings woord (2020),  bedacht door Paul Theunis   afbeelding

   Snuiven - Ze was snipverkouden en liep de ganse dag te snotteren. "Ze war verkoad en ze snófde den hielen dag."    

   Snurken

   1.  Uithangend neusslijm  2.  Een jonger iemand dan jijzelf. Vroeger hadden de kinderen snotbellen tegenwoordig hebben de snotbellen kinderen. "Vrugger haan de júng snótbelle en segeworig hemme de snótbelle júng!"    

   Jongere

 Snotneus, jeugd van 10 tot 13

   Snoer. Er was en kortsluiting in het snoer van haar strijkijzer. "Doa war "n kortsluiting in"t snou"er va hur strèèkèèzer."    

 "s Middags (<noen,  nona hora)

   Snuiten - Snuit je neus jongen, je hebt "n vuile neus. "Snut óu"er neus menneke, want doa"e hangt "n diekke snotbel oan."    

 Breiwol  (ne bol, streng)

   Deken. -  En nu gaan we slapen. "En noa goñ we no lakekermis en no soaringemèt."    ;  Kruip maar diep onder de dekens, het vriest, er staan bloemetjes op het venster:  "Kröpt mèr déip ónner de soaringe, het vréist, d"r stön blummekes oppe vienster ! "    

   "t Is koud !

   Beklagenswaardige vrouw

   Sukkelen, ziekelijk zijn   vd.  "gesoekeld"

 Chicorei, andijvie  -  Soms sneed mijn moeder wel eens chicorei bij de salade:  "Vantèèd snee ós ma wöl es soekerai bè de sload."    

Sukkelaar   -   -  "t Was een echte sukkelaar, hij had nooit zin om iets te doen:  " "t war echt ne soekkelèèr, hè ha altèèd pain an z"n goesting".  

 5 Cent

 Sommige

 Zondagse kleren

   Soep.Ik zal hem zijn 7 zaligheden eens geven. "Ich zal die"e zen sop es ötsköppe."  

   Ventiel

 In vloeistof drenken

Zure oprispingen (zie ook: "Zóu"er)

Met de benen uiteen, spreidstand bij vrouwen

 Spie

   Wasknijper

   Moes,  spijs

 Pleister, tape  (< merknaam Sparadrap)

   Braken. Ze had iets verkeerds gegeten denk ik, want ze voelde zich slecht en ze had de ganse nacht moeten braken."Ze ha éit verkierd gète dink ich, want ze vùilde hur mottig en ze ha den hielen nacht mótte spawwe."    

 Huwelijksreis. Vroeger gingen ze op huwelijkreis naar zee, nu over de hele wereld. "Vrugger ginke ze op speelrèès no de zee"e, segewoorig gon ze no den oanere kant vanne wèreld."    

 Halm, grasstreng vkw spirke  -  Je ziet er nog juist "hetzelfde uit als vroeger, je bent nog geen haar veranderd:  "Gè zéit "r nog krek "t zelfste öt as vrugger, ge zet nog gie spéi"er veroanerd."    Het is windstil. "Doa es gie spéi"er wiend."    

 Spier

   Tobben,  piekeren, nadenken  -  Sinds haar man overleden is zit ze ganse dagen te piekeren:  "Sins hurre miens doe"ed es zit ze oaling daag te spekelére."    

   Gekruide, vrij harde en platte koek die vooral gegeten wordt in de Sinterklaasperiode   -  Afbeelding

   Inspectie  -  Controleren:  "speksie make"   Voordat ze gingen slapen checkten ze eerst of deuren en vensters gesloten waren. "Vur da ze sloape gonke méike ze ie"est speksie of alle deure en viensters te gói toegedön ware."    

Wat is hier gaande ?  Wat is dat hier voor een bedoening ?  :  "Wa"s da héi vur ö spel ?"     Hij stond daar in zijn blootje. "Hè stond doa"e mee zè spel bloe"et."    

  Speling.   -  Zijn fiets wiebelde en rammelde, er zat speling op z'n as. "Zenne vullo wieggelde en hódderde hielegans, do zat spel op zennen as."  

 Speld, naald

   Spatten

 Spartelen

   Spugen,  bv.  het speeksel bij het pruimen van tabak in de spuugpot (kwispedoor)

 Figuurlijke decoratie (gezet door duim met speeksel)

   Binnenpret  -  Ergens heimelijk plezier in hebben :  "Erges spiek in hemme"  ;     , "Doa"e haan we noa es spiek in sè"     

 Nadenken  (<Fr. spéculer)

 Fonkelnieuw

   Speelplaats

   Sprietje gras of hout

 Loten, kort en lang rietje of stukje hout trekken

 Lumbago, voor die men gaat omspitten in tuin

 Splinter. Lowie was "n nieuwe kippenren aan "t maken , tegen dat ze klaar was zaten er in iedere vinger wel drie splinters. "Lewéi war "n néif hiennekot an "t make, tege dat "t af war stake ter in éidere vinger wöl draai spliensters."    

 Haasten (zich)  (zen ège ... :  bv.  Haast je.spóid óch)  

   Afneembaar zijstuk van platte kruiwagen of kar

 Spijlen rond bed, afneembare zijplank,ijzer van bed

 Toegangsweg door de velden, karrenspoor, servitudeweg

 Spreeuw

 Tuinslang

 Broos

 Sport van ladder of stoel

   Veevoedergewas, spurrie  (Spergula arvensis)

 Mager meisje

   Opzwellen

   Houten paal  -   ;Hij heeft het financieel moeilijk:  "hè kan néi gów rond zenne staak"  ;      Hij heeft het nu goed, maar dat is niet altijd zo geweest:  "Hè kan noa bèter rond zenne staak, mer da es néi altèd zoe gewiest ! "     &nbsp

   Gekapte steenvulling , mengsel van steengruis waarmee het kolenfront opnieuw werd opgevuld in de mijn van Beringen -  "Stab bloa"eze":  opvulling pompen

   De ontgonnen ruimte opvullen

   Dikke stengel -  Het veld stond vol koolstengels, ze hadden de kolen geoogst: 'Het veld stond vol kú'elstabbe, ze haan de kú'el geoe'egst.'     Ik plant een spriet prei en oogst een dikke stam:  "ich plant e spéir poor en dee ne stab poor öt"

 Stijfsel. Ze hadden een ganse emmer stijfsel gemmakt, genoeg om al de verpleegstersschorten van "t ziekenhuis te stijven. "Ze haan nen oalingen iemmer stessel gemakt, genoeg vur al de verpleegstersvurringe van "t hospetoal te stessele."    

  Stuiven, opwaaien van fijn zand of stof  -  Men zal er tekeer gaan:  " "t zal ter staive ! "

   Café  -  Hij ging van "t ene café naar "t andere:  "Hè gónk van d" ie"en stammené nó d" aner "      

   Trappen   -  Hij trapte een gat in de lucht toen hij die strafschop nam:  "Hè stampde ö kót inne loecht tóun hè die"e pinalti moest stampe !"    

Bomvol   -  De spiegeltent zat barstensvol volk:  "de spiegeltent stak stampesvol vollek."    - De balzoal zat stampesvol, ze stake mé "t gat böete:  "de balzaal zat bomvol, het volk moest buiten staan"   

   Ruimte die na de ontkoling is vrijgekomen vullen met stenen

   Jute stof

   Kibbelen,  ruzie maken

Stijf  -  Ze waren met de kinderen gaan voetballen, "s anderendaags waren ze zo stijf als een plank:  "Ze ware mé de klèèn manne goñ sjotte, "s oanerendaags ware ze zoe stèèf as "n plank."    

   Binnenvoering van kamelenhaar

   Hoofd (vgl. Dts "Stirn")  -  Hij had het in zijn hoofd gehaald dat hij de zoon was van de postbode:  "Hè had "t in z"n stèèr gehald dat "m de zoon war vanne fakteur."    Ze hebben een sateliet gelanceerd naar een andere ster dan onze ster, de zon. "Ze hemme een raket afgeskote nó een ander stèèr dan ós ège stèèr de zon."   -  Hij was zeer hovaardig:  "Hè had "t hoe-g in zen stèèr"  Hij was zeer hovaardig. He dad ’t hoeg in zen stèèr - zenne bol.    

   Met strakke, starre blik

   Stier

Roepnaam voor Augustinus

 De kaarten steken

 Bedekt iets neteligs zeggen

 Steken. -  Nauw komen:  'noa stèke' &nbsp Dat komt niet zo nauw. "Da stekt néi zoe noa."  ;

 Luciferdoosje -  Lucifers zitten in een luciferdoosje:  "Stekskes zitte inne stekkedúske." 

   Lucifer

   Stijl opstaande steunbalk waarop kap rust, afbeelding

 Stenen kruik, bewaarpot, geglazuurde kroeg

 Steriliseren

 Met stijfsel stijven (wasgoed)

 Staart   vkw Stetteke  -  Een toontje lager zingen: "Zenne stet intrekke".   Daar zal zeker nog een vervolg op komen. "Da zal nog wöl e stetteke krège."    Hij staat helemaal achteraan. "Hè stiet doa"e moe"e dat den hond zenne stet stiet."    

 Wegje

 Staartster

Stapelgek

   Baksteen

   Horizontale hoofdverbinding in de ondergrond (spoorverkeer)

   Steenhouwer

   Weideafsluiting, omheining  -  De koe is door de afsluiting  gebroken:  "Die kói es dur de stiecheling gebraakt."  

   Stuiven  -  "t Zal er stuiven en het heeft er al stevig gestoven:  ""t Zal ter stieve en "t hit "r al hennig gestove."    Het zal er stuiven. ""t Zal "r stieve!"    

Sloot     -  De gemeentewerkers hebben alle sloten dichtgelegd met betonnen buizen:  "Die vanne gemènte hemme al de stiewigsgrachte toegeleed mé betonne baize"    

   Ijdel iemand - Louis was een ijdeltuit, altijd tip top gekleed. Zelfs als hij met de beerton reed droeg hij een wit hemd met das en was hij geparfumeerd: "Lewieke war ne stinker, altèè afgebösseld tot en met, zelfs vur zèèk te voare dee "m ö wiet hum en ne plastron oan en rook "m no de kosmetiek".   

    Tagetes,  afrikaantjes (bloemsoort)

Zweetvoeten

 Stutpaal

 De overheid (de ...), staat -  Daar kun je niet op rekenen:  "de stoa"et, do kund"r gienne stoa"et op make."  

    Een karn, botervat met een stamper om te boteren

 Rolgordijn

      om de spoorstaven op maat te houden

 Verdieping

   Stommiteit   - Daar beging ik weer een stommiteit:  " Doa dee ich wier ne stoe"et "  

   Stoten  -  Een doodsimpel en braaf iemand:  "ne stoe"et um" ;    Jef was een doorbrave man, maar te weinig assertief:  "Jef war ne broave miens, "t war nen echte stoe"et um."  

Stootkar

 Opstoken, voorover vallen ; gedrongen gestalte: "gestöekt"

    Aardappelen en groente gepureerd  -  Mijn favoriete stamppot is met prei:  "Menne veurkeur giet nó poorstoemp en ooch poettestoemp".    

 Stuipen

   Opscheppen

    Opschepper

    Sierdoekje in bovenzakje van kostuum

   Ziekte ontstaan door inademing van steen- en/of kolenstof (zie: "silikoos")

   Bij een ontploffing, grauwvuur, kapte men deze om om het grauwvuur met kolenstof te bedekken

  Stock, deel van het kolenfront van bv. 3 m lengte en 1,5 m diepte dat door een kolenhouwer tijdens één shift ("post") ontgonnen wordt.

Stok,  vk. stökske -     - Vroeg naar bed gaan:  "mé de kiekes mee op stok goñ"    - Flauw vallen:  "va ze stökske valle"  

 Informeren. De rijkswacht was overal inlichtingen aan "t inwinnen om die moordenaar met zijn dolk te kunnen vatten. "De gendèrme ware allekante an "t stollestére vur die"e moerdenèèr mé zenne poenjaar te kunnen pakke."    

   Stom  -  Ze heeft de hele dag geen woord gezegd:  "Ze hit den hielen dag stóm geloe"epe, zjúst beeld en giene klank".   ,  dom  -  hij is te dom om te helpen donderen:  "Te stóm vur doe"ed te dóun" 

Heimelijk, zonder iets te zeggen

   Staan  ovt  stónd  vd gestön  

   Staander

   Kachel

   Stout