9. Quid Meelbergske?
Opvallend was het Meelbergske in elk geval. Oude kaarten en twee luchtfoto’s van 1952 en 1957 tonen een opmerkelijk regelmatige ronde vorm, waardoor de vraag rees naar de aard ervan, natuurlijk ontstaan of mensenwerk.
Luchtfoto 1952 NGI
luchtfoto 1958 NGI
Dit ‘bergske’ werd in de jaren zestig van de vorig eeuw grotendeels afgegraven en verkaveld voor woningbouw. Volgens approximatieve berekeningen van Jef Geboers moet het Meelbergske ca. 10 m hoog geweest zijn met een diameter van ca. 50 m. De diameter blijkt uit de afbeelding hieronder, waarop een actuele kaart gelegd is over een oude kaart uit de serie Kamp van Beverlo uit ca. 1850, waarop het Meelbergske zeer gedetailleerd, zelfs met omheining, is weergegeven. Aan de hand van de oude foto kan de hoogte bepaald worden op ca. 10 m, vanuit de verhouding met de basis van ca. 50 m (zie de rode rechthoek op de oude foto).
Diameter ca. 50 m. Actuele kaart gelegd over een oude kaart uit de serie Kamp van Beverlo uit ca. 1850
Hoogte ca. 10 m, afgeleid van basis/diameter ca. 50 m
Ter verklaring van het ontstaan ervan leken twee pistes mogelijk:
(1)een uitloper van de Klitsberg, de laatste getuigenheuvel in oostelijke richting van de diestiaanheuvels van het Hageland of
(2) een kunstmatig opgeworpen ‘tumulus’ (gelet op het Romeinse spoor in de onmiddellijke nabijheid, de schat van de Klitsberg).
De opvallend symmetrische ronde vorm van het Meelbergske pleit voor de tweede hypothese, maar er is volgens historici (zoals Robert Nouwen) weinig kans dat het een grafheuvel is geweest.
De vraag was dan ook of er omtrent deze kwestie nog nuttig onderzoek kon gevoerd worden ter plaatse en zo ja, wat daarvoor vereist is (budget, logistiek, personeel…)
Er werd een oproep geplaatst op Paalonline en archeoloog Bram Peeters van KULeuven reageerde positief. Ook twee eigenaars van percelen met onbebouwde zones op de plaats van het vroegere Meelbergske verleenden toestemming om ter plaatse bodemonderzoek uit te voeren. Op 31 mei 2025 voerde Bram Peeters een aantal boringen tot een diepte van 3 m uit op de restanten van het Meelbergske. Hij kwam na analyse van de grondlagen tot de conclusie dat het Meelbergske een natuurlijke uitloper was/is van de Hagelandse getuigenheuvels en dus niet een tumulus.
Bodemonderzoek 31 mei 2025 – foto’s LS
Hagelandse getuigenheuvels
De Klitsberg. Hoogste punt ca 58m boven zeespiegel - Foto LS
Amper een maand na het bodemonderzoek verscheen in Kiosk van juli 2025 een bijdrage van Chris Cierpal, waarin hij tot dezelfde conclusie komt op basis van de etymologie van de naam Meelberg. De oudste schrijfwijzen die werden genoteerd zijn: …een bloeck geheghen te merleberch, … aan se dal geleghen te merleberghe, … stuck lants gelegen opt meel, … huys en hoff gelegen tot meelenbergh. Met meel werd in het dialect het gele zand bedoeld dat afgegraven werd voor de aanleg van wegen, dijken en fundamenten van boerderijen, en later ook als voor gebruik als metselzand. Cierpal meldt dat het toponiem Meelberg ook voorkomt in Valkenswaard in oude vermeldingen als mijlberch, meijlberg, mielbrch en meelberg, hetgeen een zandverstuiving betekent (Zie Chris Cierpal, Kiosk 121, jaargang 31, , juli 2025, p.48-49).
De benaming van de nabijgelegen Tumulusstraat is dus als ‘fake news’ te bestempelen.
