Dikke Van Pale 2.026

   Molenaar

 Vermolmd hout Ze waren met hun tweetjes door de bodem van het bed gezakt, die was helemaal vermolmd:  "Ze ware mé hun twie"e durre beddebak gezakt, de boi"em zat hielegans vol molm ! " 

   Molshoop -  molshopen uiteen strooien :  "Molshoe"epe brèèn".    

   Gebogen ijzeren plaat

 Lid, sponsor van een vereniging,  voogd

   Maand

   Maandag

   Mondharmonica

   Masker

   Monorail,  transportrail tegen plafond

   Modder  -  De kinderen hadden zich in de modder nogal vuil gemaakt:  "De júng haan hun inne moos nogal begoaid !"  

 Spatbord

   Modderstraat

   Sinterklaassnoepje:  ook niknakske,  koekje met suikerschuimpje   -  Afbeelding

   Wroeten

   Gaar

   Maurice (zie ook: " Meries" )

   Morgen

   Morsdood

In "t oog houden, hebben:  "inne mót hoon, hemme" -     Ze hielden hem in "t oog, want ze verdachten hem van stroperij:  "Ze héilen "m inne mót, ze dachte dat "m ging strie"epe."    

   Mep

   Moto, motorfiets

 Met vlakke hand iemand op de rug slaan

   1. Slaag geven  2. Moeten. Het heeft zijn tijd nodig. ""t Mót zennen tijd hemme."    

   Kalf,  (fig.) losbol  -  Een pas geboren kalf :  "ne nuchtre mötte"      ,  een slachtrijp kalf :  "ne vette mötte"    

   1.  Onwel   2.  Lelijk 3. Moet ik?

   Ons Moeder

   Zeer lichte regenval

   Moe. Ik ben het kotsbeu. "Ich zen "t zoe mùi as koa pap."    

   Muur -  Er zijn overal gaten in de muur:  "Doa"e zèn allemoal kótter in de mùi"er".    

 Houtworm

 Kus - kussen:  "munne"Ze gaf hem met haar mooi mondje een kus op z"n blozende wangetjes. "Ze gaf "m mee heur skoe"e munneke "n mun op z"n blozende wengskes."    

   Bussel hout

 Naakt

   Nachtmens,  iemand die "s morgens niet uit bed kan en "s avonds er niet in

 Navel

 Paarlemoer halssnoer

 Ferdinand

   Leonard

   hevig, gierig -   een gierigaard: "ne nège"  

 Plooi

   Negen

 Nageltje

 Negentig

   Niet. Wat niet weet dat niet deert. "Wa néi wit,da néi let."    Daar houd ik niet van. "Do zen ich néi zot van."    

   Nieuw  -  Een nieuwe fiets:  "ne néive vlo"    

 Niemand

 Nieuwsgezind

 Niezen  -  Ze kietelde met een grassprietje in m"n neus en toen moest ik niezen, ik heb die dag nogal geniesd:  "Ze kriebelde mé e spirke groas ónner m"n neus en tóun moest ich néiste,ich hem die"en dag nogal wa afgenéisd."

Nieuwjaar

   Nergens  -  Ik ben mijn trouwring verloren, ik kan hem nergens vinden:  "Ich zèn menne trawrink kwèèt, ich kan "m néiverans néi viene"    

 Volgens de nieuwe mode

 Iets stuk maken. Wat hij ook vast nam, hij moest het stuk maken. "Gelèèk wattem vastpéik, hè moest "t nekbrèke."    

 Niet meer

   Niet meer -   Hij was blut:  "Hè ha giene roe-i"e knop nemie"e " ;      Hij kon niet meer, hij was uitgeput:  "Hè kost den iene vóut nemie"e vur den anere zette."   Hij is klein van gestalte, nu groeit hij niet meer. "Hè war klèèn va was, mer noa wast "m nemie"e."    

   Aangestampte leemvloer om op te dorsen

   Veter

 Nestelen

   Rommel

   Antoinette

   Vlinderdasje

   Neus  -  Dat ga ik je niet verklappen:  "Da zal ich néi an ur neus hange ! "  ;      Hij had er geen zin in :  "Hè trok er zen neus vur op" ;      Ik zal haar daar eens mee confronteren:  "Ich zal da es ónner hur neus dawwe"  ;  &nbsp    ; Iemand afblaffen:  "Éimand zen neus bekant afbète"  ;      Vadertje staat bemoeit zich overal mee:  "De stoa"et zit euveral mee zen neus tusse".         Nieuwsgierigaards. "Kerieuzeneuze mosterdpotte !" ( zie ook:  "Kerieuzeneus" )   Ik zal haar daarmee eens confronteren. "Toch zal ich da es ónner hur neus dawwe."    

   Noot,  (fig) harde trap, slag

   Dakoversteek zonder goot

   Naast -   zich vergissen :  "ter nève slage"  ;      hij zat er geregeld naast (fig.) :  " Hè hattet in zenne kop en slówg ter geregeld nève ! "     Hij was niet meer bij verstand. "Hè slóug ter nève."    

   Naarmate,  in verhouding

   Naarmate,  in verhouding

   Leonie

   Nee  -  Mijn band is lek:  "Menne band giet af, nie"e, hè es al afgegoñ ..."

   Nieuwsgierig

 Netel

   Metaal (Ni),  geldstuk uit dit metaal  -  Hard werken:  "Zenne nikkel afdrèèn"  ;      Dat zal niet doorgaan !  :  "Tege urre nikkel ! "  ; &nbsp    Laat mij gerust:   "Wilde gè menne nikkel es kusse ?    

   Sinterklaassnoepje: ook möpke, koekje met suikerschuimpje  -  Afbeelding  Afbeelding

   Criticaster,  iemand die overal wat op aan te merken heeft

   Kwaad spreken, overal negatieve commentaar op hebben

   Iemand die op alles negatieve commentaar geeft

   Naar

   Nu. Tijd om verder te gaan. "Noa es "t tèèd vur voets te goñ."    

 Nauw, precies -  Het kwam er nogal nauw op aan, alles moest precies zijn en dat allemaal om in een rommelhoop terecht te komen:  "Het kwamp nogal noa en da vur e verkeskot goñ af te zéin !"  Met zijn peter is hij altijd heel close geweest, met zijn meter ook. "Bè zenne peteroeme es 'm altè hie'el noa gewiest, bè zen pèèt èi'el ooch."  

nöste famille'  -  Het was geen naaste familie maar van het zoveelste knoopsgat, verre familie:  't War gien nöste famille, mer 't war van't zoeveulste knopsgat.'  

   Naaister  -  De naaister had de jas nog maar gedriegd voor de eerste pas:  "De noai"os had die"e jas nog mer gedriegd vur den ieste pas."  

Naaimachine

 Achterna lopen

   Tegen je zin, ongaarne  -  Iets niet graag doen:  "éit noe-i dówn"  

   Nood  -   Als het nodig is:  "As "t noe"ed gèft "    

   Nodig

   Nooit  -  Dat doe ik nooit ofte nimmer meer:  "Da dóun ich noe"et of vanzelève ne mie"e ! "      ; daar heb ik nog nooit van gehoord:  " Doa hem ich nog noe"et va gehu"erd "  

 Nooit eens

   Zwelling op het hoofd,  buil  -  Hij is met zijn hoofd op de grond gevallen en heeft een flinke buil op zijn voorhoofd :  "Hè es mè zenne kóp oppe grond gevalle en "m hit noa nen diekke nol op zè veurhú"et."  

   Naald   mv "nölle"

   Vlinderdasje, strikje

   Knorrepot, brombeer, nurk  (zie ook:  "nierke")  -  Hij is altijd al een knorpot geweest:  "Da"s alle ze lève ne nörker gewiest."  

  Naaste, volgende -  De volgende keer mag jij komen, maar het volgende jaar vragen we iemand anders. "De nöste kie"er meugde gè ooch kome, mer te nöste joar vroage we éimand oaners."    

   Notaris

   Boomwagen

   Vroege namiddag

   Middagdutje  -  Als ik geen middagdutje kan doen voel ik mij belabberd:  "As ich giene nóunstons ka sloape, zen ich giene miens."   Na het eten trok vader zijn klak over zijn ogen en ging hij een middagdutje doen in zijn zetel. "As ozze poa "s middags gète ha dan trok "m zen klak euver zen oege en gonk "m "n hallef úrke nóunstons sloape in zenne zètel."    

 Persoon met lang vettig haar en leren jack

 Vernevelen

   Alert,  werkzaam, kwiek

   Uitnodigen  -  Hij nodigde (zijn familie, vrienden ...) uit op zijn bruiloft:  "Hè gink brölloft nùi"e." Een genodigde mag een ongenodigde meebrengen. "Ne genùide mag nen ongenùide meebringe. "    Als je niet uitgenodigd bent, ben je niet welkom. "As ge néi genùid zet dan mugder néi kome."    

   Nummer  -  Dat is me er eentje:  "Da es ne nummero ! " ;    Ik heb hem eens op z"n plaats gezet:  "Ich hem "m es op zenne nummero gezatte".    

   Deuk kleiner dan een bluts

   Indeuken, blutsen, kwetsen  -  Ik reed over de kasseiweg naar huis en al mijn peren waren gedeukt:  "Ich ree euver de kassèèn no höes en al m"n père ware genutst."  

   Nootmuskaat

   1.  Grote gebreide sjaal rond de schouders  2.  Tipsjaal

   Weg, hier vandaan !

 Ouderwets

   Oud ( oar , oadst)  -  de oudste:  "den oadste"    , één jaar ouder :  "Ie"e joar oar "  

 Leeftijd

 Slordig aangekleed. t Was vastenavond en ze had zich nogal aangekleed. ""t War vastenoaved en ze ha nogal éit oagestoe"ete."    

   Heel, onbeschadigd  -  Hele dagen:  "oaling daag"   &nbs,  onbeschadigd terugbrengen:  "oaling trúgbringe ! "   p;

   Aan

   Uw vader (ouwe)

   De aarde aantrappelen tussen gezaaide rijen in de groentetuin

Aandeel   - Jef belegde in een diamantmijn, hij heeft er veel geld aan verloren, want men heeft er nooit iets anders gevonden dan kiezeltjes: "Jef hit oandie"ele gekocht van "n diamantmèèn, hè es ter kop en kont an in geskote, want ze hemme noe"et éit oaners gevonne as kiezelstienkes."  

   Ander, elders. Hij had de slechte gewoonte om een ander met de kosten op te zadelen: "Hè had er "n henneke van eweg om den oanere altèè de koste te lötte betoale.   elders is het altijd beter: "Oppen oaner èst altè bèter.  

   Aanhogen,  aanaarden van aardappelen

Aanmodderen  Aanmodderen - (zie ook: "oanfroggele")

 Slecht aankleden -    slecht gekleed: oangefroggeld (oagefroggeld)  

 Ontroerd zijn, aangedaan zijn

  Aanhangen, aanhouden  -  Dat ziet ge van hier:  "Ge kunt "r gón oanhange ! "

   1. Een verhouding hebben 2. Arresteren. Ze houdt aan met de kippenhandelaar die op zijn beurt een relatie heeft met dat poppetje van achter de kiosk. "Ze dóut oan mee die"e kiekekrèmer die"en oanhót mee da pupke van achter de kios."    

   Minnaar

   ;Aankoppelen en afhaken van mijnwagens

 Verdunnen, aanlengen

 Aanladen, aankoeken

 Beginvoor bij het ploegen

 Aanslepen. Ze hebben het laten aanslepen en toen was het te laat. "Ze hemmen "t lötte oansloddere en tóun war "t te loat."    

   Aansteken, besmetten

 Tussenzetsel, kant om ergens tussen te zetten (< Fr. "entre deux")

   Aantrappelen tussen gezaaide rijen in de groentetuin  (ook:  "oandemmele" )

 Sympathie, aantrekkingskracht

 Schoenlepel

 Afwachten, kijken hoe het evolueerd- We zullen nog enkele dagen wachten. "We zulle nog entige daag oanzéin."    

   1.Vrucht van de korenhalm   2. Bloedader

   Aard

  Raar   -   "nen oarige" :  een rare    

   

   Ouders

   Ouderwets

   Avond

’    "s Avonds 

 Avondeten

   verbogen vorm van gij (u, jij)  -  Jij was ook daar,  ik heb je gezien:  "Gè wart ooch doa"e, ich hem óch gezéin !"  

U, jou (verbuigingsvorm van 'gè')    -  Dit hier is van mij en dat daar is van jou/u :  "Dees héi es va mich mer da doa es van óch".

 Ach, uitroep van medeleven, ach God

   Samenkomen om te praten,  buurten

   Oog  -  Naar mijn mening:  "in mèn oe-ge"

  In de gaten houden , ergens op toezien Dat koppel komt goed overeen. Hou ze maar in de gaten, dat wordt nog iets "Die twie"e akkedére percéis hie"el góud.  Hóttet in d"oe-g: do komt nog éit van !"

   Oor

Oorwurm

<p    >Oogst,  oogstmaand (augustus)

   Een boer laten

   Offeren, ten offer gaan

   1.  Tweedehands 2. Gelegenheid

 Elf

   Orgel

   Hooghartig, hovaardig  -  Voor dat bekakt volkje moet je wel eens plaats maken, maar daarom je pet nog niet afzetten : "Vur da omhoe-ggevalle volk modder wöl es ónnere vóutöt goñ mer néi ur klak afdóun."    

   Hooghartig, hovaardig

   Immers, toch  -  Ze had het hem immers gezegd:  "Ze ha "t hum ömmes gezeed ! "  

   Omhoog

   Onderuit  -  Er stilletjes vandoor gaan :  "d"r stillekes onderöt möeze" ,      listig een lagere kaart uitspelen dan je zou kunnen :  "onneröt spele"    

 Ondergronds

 Naar beneden

   Zijn meerdere moeten erkennen, onderdoen

   Maak plaats, ga opzij, uit de weg !

 Ondergrond,  beneden in de koolmijn

 Anderhalf

   Intussen

   Let op klemtoonverschil:  1.  In bedwang houden : "ónnerhoon"   2.  Onderhouden :  "onnerhóón"

   Door mekaar, onder mekaar

 Pletten

   Mengen, vermengen

 Onderlegd

   Onderhemd

   Onderweg. We waren de ganse dag onderweg geweest van Paal naar Tervant,maar we hadden ook veel oponthoudjes gehad. "We haan nen oalingen dag gegon vanne Böeting nó Tervant, mer we haan dan ooch hennig wa kapellekes gehad ónnerwège."    

   Onnozel, onschuldig -  Het is heel toevallig gebeurd, ik kon het niet helpen:  " "t ès hie"el onnu"ezel gebeurd, ich kost er néi an dóun "  ,
     doe niet alsof je van niets weet:  "Hangt néi den onnu"ezelen öt"    

 Met opzet vergissen,met voorbedachtheid

   Vuil, smerig

   Moedwillig  (zie:  "Aspres" )  

 Onthouden

Ongeveer, omtrent

 Onverwachts

   Ook

   Verkwisten

 Opmaken, uitgeven. Ik had een kou gevat. "Ich ha een klets gepakt, of gevange of opgedön."    

 Opjagen. Hij heeft al die praatjes geloofd. "Hè hit "m lötte opdrèèn gelèk nen ölleger."    

 Opgewonden, opgejaagd

 Op elkander gelijken

   Plots

   Opkuisen

   Inmaken, steriliseren, opleggen  ( ovt ich lee op , vd  opgeleed )  -  Ons moeder had kip klaar gemaakt met ingemaakte peertjes :  "Ós ma ha "n kiek vèrig gemakt mee opgelede pirkes."    

   Dweil (zie ook Opnemer - Opnimvod)

   Opnieuw

   Dweil (zie ook: "Opneemvod - Opnimvod")

   Dweil. (zie ook Opneemvod - Opnimvod)

   Bovengrond(s)

 Elders, ergens anders, vreemd  -  Die man heeft een minnares om zijn eigen vrouw te sparen ,zegt hij:  "Die"e vent giet oppenoaner vur zè vrommes te spoare, zit "m."  Van die werd gezegd dat hij vreemd ging. "Van den die"e woord gezeed dat "m z"n pèèp oppenoaner gonk ötkloppe."    

   Kleine hooimijt in de weide, in afwachting tot het hooi werd binnengehaald of in een hooimijt gezet

 Opnieuw

   Opdoen, opscharrelen  -  Ze had ergens een flinke verkoudheid opgedaan:  "Zè had éiverans "n ferm klets opgeskèèrd."  Nu zit ik in de problemen. "Noa zen ich geskore."     Ze heeft op Lummen kermis een liefje gevonden. "Zè hit op Lumme kerremes e léif opgeskèèrd."    

   Verkwisten

 Iets opdringen, aansmeren

 Deppen

   Opzwellen, uitzetten  -  Door ziekte, medicatie ...  verdikt:  "opgesput"      

   Opjutten, aanzetten tot

   Verbranden

   Alles verkwisten  

 Gezeur, gezaag (< Lat. "laten wij bidden")

Het hoge woord voeren -  De minister was ons de les aan "t lezen vanuit zijn verheven positie:  "De mieniester war an "t orére van öt zennen ivoren tore".

   Onze Lieve Heer  -  God lieve hemel !  :  "Och God och Hiere ! "    Dat is zeer afgelegen. "Doa"e es ós Hier nog noe"et néi gewiest."    

Ons, onze

   Adem

   Ademen   -  In- en uitademen:  "in- en ötösseme"     Is hij nog aan "t ademen vroeg ze. "Essem nog an"t össeme vróug ze."    

   Uit. Het staat mij niet aan. "’t Hangt men vóute (kloe"ete) öt."    

 Uit de haak zijn. Z"n schouder was ontwricht. "Zen skoor war öt "ur genot."    

 Uitbesteden

   Uitbenen

   (fig.) uitkleden 

 Uitbouwen

 Uitbrengen

   Uitkleden, uittrekken  -  Je mag je bezittingen niet vererven voor je dood bent:  "Ge mugt och néi ötdóun vur da ge got sloape ! "   

 Oogsten-In de herfst moet je wel de aardappelen en wortelen oogsten, anders bevriezen ze in de winter. "In 't nojoar módder wel ur poette en petette ötdóun, want oaners bevréize ze inne wienter."  

   Onnadenkend iets vertellen, eruit flappen,  ondoordacht praten  

   Uitgeboerd, aan het eind zijn,  geen uitweg meer zien

   Uitgebroed  -  Hij weet zich altijd uit de slag te trekken, hem doe je niet in slaap:  "Die"e ès ónner gien doe-i hien ötgebrùid ! "        

 Failliet

   Uitgezongen, aan het eind van zijn Latijn zijn

 Uitgooien

   Uitschudden en voorbereiden van gedorst stro voor dakbedekking van stro of hooimijt

   Je moet je hier niet komen aanstellen:  "Ge mot héi néi  de Jan kome öthange"    

 Uithalen. Iemand voortdurend uitdagen en provoceren. "Ienne ’t hèt öthoale."    

 Uitslijten     vd.  "ötgehodderd"    -  Dat karwiel was helemaal uitgesleten op de as:  "Da kèèrrad war hillemoal ötgehodderd."  

 Uit elkaar, gescheiden

   Verdelen

   Uitbenen  (zie ook:  "ötbie'ene")

 Uit elkaar gooien

   Scheiden, uit mekaar gaan  -  De scheiding verliep niet vlotjes, het was een vechtscheiding:  "Mee veul lewèèt, ambras en kwerrels zèn ze ötie"engegón."        

   Uitrafelen

 Uitkeren

 Uitkleden

 Uitkuisen

 Tevoorschijn komen. Ze had geweldig magere benen. ""t Ware echte tomattestekke die onner hur rökske ötkwampe."    

 Uitmesten met kruiwagen

   Uitleggen, samenleggen, vergroten (naaiterm)

 Uitlikken. Moeder liet de pot met pudding (vla) uitlekken en dan mocht ik hem uitlikken. "Oos ma léit de krèèmkestrol ie"est ötleke en dan mocht ich "m ötlekke."    

 Uitleggen. Ze hadden juist uitgelegd dat ze 50 frank per persoon zouden samenleggen. "Ze haan zjúst an alleman ötgeleed da ze ginge ötlenge, 50 frang de man."    

   Uitrekken  -  uitgerokken:  " ötgelèèpt "  

 Uitslijten ,  vooral als vd:  "ötgelodderd"  (versleten, afgedragen)  

   Herpes, uitloop

 Uitschelden

   Laadmachine op wielen

   Mijnwagen met gereedschap voor mijnwerkers

   Uitademen

 Uitpluizen, uitzoeken

   Uitpeulen,  uitvragen- Fons zijn vrouw is zo nieuwsgierig, ze vraagt je uit tot op je onderhemd. "Foñ zè wèèf es zoe"e niskirrig, ze poolt och öt tot op ur lefke."     De veldwachter had hem verhoord totdat hij de waarheid vertelde. "De garre had "m ötgepoold tot da hè de woarhèd gezeed ha."    

 Rooien met ploeg

   Uitrapen

   Uitschuiven

   Uitschampen

   Stoppen, ophouden

   Uitschelden, verwijten maken. Iemand uitschelden. "Iemand ötskète."    

 Uitslaan, verkleuren

   Uitlachen door met de ene wijsvinger over de andere te wrijven

   Uitsmijten

   1.  Beslag laten leggen op iemands goederen, Falliet  2. Een paard ontdoen van zijn gespan  -  Ze hebben zijn bezittingen in beslag genomen:  "Ze hemmen "m ötgespanne. "  

   Uitspelen, uitdoen. Hij wisselde zijn werkkleding voor zijn zondagse. "Hè spilde zen "s werkendagse kliere öt en trok zè góu dinge aon."    

   Kattekwaad uithalen  -   Wat heb je weer uitgespookt :  "wa hèdder wier ötgestoke ?"    

   Verdragen, uitstaan. Verdragen, uitstaan. "Sè da kan ich néi ötstön se, al da intasse en ternoa wier öttasse van die"en."    

   Uitladen, uittasten

   Uitvegen- Toen de leraar het bord volgeschreven had moesten wij het uitwissen. "As de miester het bord vol skreef moeste wè het ternoa ötvège."    

   Uitvliegen

   1. Uitvaren, uitrijden  2. Uitvliegen

 Uitwerken

   Uitspoken - wat is hij weer aan "t uitspoken:  "wa ès em wier an "t ötzette ?"  ;  (vd.  ötgezatte)    Wat heb je nog meer uitgespookt? :  "wa hidder nog mie"er ötgezatte?"

   1.  Uitzetten (bv. het huis uitzetten)   2. Afzetten (bv.  de radio)  3.  Gekweekt wild (bv. fazanten) loslaten.De deurwaarder ging binnen alle apparaten afzetten. Wat ga je doen vroeg ze? "Den höeséi'er gink bienne vur alle apperoate öt te zette. Wa godde gè ötzette vróuge ze ?"  

   Uitzuigen

   Uitzweten

 Uw, jouw

   Steenkoolhouwer

   Weg, hier vandaan  -  Kom, wij vertrekken:  "Kóm, we zen öweg ! "    

Pad (vkw.  petteke , mv. poai ),  veldweg

Pad (mv. padde) (amfibiesoort) -  Iemand dwarsbomen, in moeilijkheden brengen:  "éimand 'n pad in zenne körf zette". nbsp;

 Hangslot

   Vierkante werkhandschoenen zonder vingers

 Lovertje

   Pijn  -  Niet veel zin hebben om iets te doen:  "Pain an zen goesting hemme".    

   pakken   ovt   ich péik  vd gepakt

   Hansworst, flauwe grappenmaker  -  Die nietsnut heeft alles naar de vaantjes geholpen:  "Die"e paljas hit alles no de kloe"ete geholpe ! "  

 Overloop

   Edele delen  -  Ik was met mijn kloten in een vettige modderige sloot (ijzerhoudende zandsteen) gevallen:  "Ich war mee m"n pelulle inne getgracht gepetotterd."  

    Strook grond, strook textiel. Henri had een strook rogge en een strook aardappelen op dat land staan. "Heréi ha ne pand kore en ne pand petette op da stuk land stön."    

 Lange en magere vrouw

   Appendix,  blinde darm

   Kettingtransporteur (om de kolen uit de pijlers te brengen)

   Pap,  melk  -  Hij heeft niets te zeggen:  "Hè hit niks inne pap te brokke"      ,  we waren uitgeput:  " We koste gien pap ne mie"e zenge" ,      ik ben het kotsbeu:  "Ich zen "t zoe mùi as koa pap ! ".    

 Papiertje in de haren, neerhangende krullen

   Overjas,   winterjas

   Zeer platte stoelgang

   Paraplu. ijn vrouw gaf hem een slag met de paraplu, hij was helemaal van slag. "Zè vrommes gaf "m een petat mee hurre parreplùi op zenne kop, hè war hielegans parreplùi."    

   Zichtscherm, tochtscherm

 Geduld - Als je wacht tot 5 cent aangroeit moet je geduld hebben. "As ge wocht tot da stuk va 5 sent wortel skéit, dan mód "r pasjensie hemme."

   Verbindingsschakel voor panzer of schaafketting

 Omboording van jaszak, lint met dikke rand,  paspelband (< Fr. passepoile)

   Loopbrug, verbindingsgang tussen schachten en lampenzaal

   Onderhoud en herstellingen in de mechanische dienst

   Gebakje, fig. schelm. Die puber haalt nogal wat kattekwaad uit, het is nogal een rakker. "Die"e snotter halt nogal wa deugnéiterai öt, da es nogal e patéke."    

 Vader -  onze pa:  " ozze patj "  

   Zware val  -  Hij is daar nogal gevallen :  "Hè méik do nogal ne petotter ! "    Een val maken, neervallen. "Ne patotter dóun."    

   Fietstrapper  -  Hij schoof van zijn trappers en maakte een geweldige valpartij:  "Hè skoot va zenne pedal af en méik ne grellige petotter."  

 Wapenvergunning (< Fr. "permis de port d"armes")

   Oude man

    Pijp (vkw. pepke)  -  Het opgeven:  "De pèèp an Mette gève".    

   Paard  mv  "père"  ,  vk  "pèreke"  -  Hij was rap kwaad:  "hè zat drek op ze pèè"ed"    

   Halssnoer (met parels).Bij haar plechtige communie kreeg ze een mooi halskentinkje. "Bè hur groe"ete kemmunie kreeg ze e skoe"e pèèrlinkske."    

 Paardenbloem (zie ook:  "piesblóm" )(https://nl.wikipedia.org/wiki/Paardenbloem)

   Zwart brood, speciaal voor het boerenpaard gebakken

   Paardengetuig

   Paardenhorzel

   Paardenoog, spiegelei

Paardenbrood,   overschotje van het zwarte brood dat hard geworden is op "t einde van de week en aan het paard gevoederd wordt.

   Pees  -  Ze hadden "m bij zijn lurven:  "Ze haan "m mee zen pees".     Ga er maar tegen aan. "Zet "r de pees mer op."    

   Meter. Ik was door mijn meter vertroeteld. "Ich lag bè m"n pèèt in"t boveste sköfke."    

 Ijskegel

 Oud mannetje:  "oad peke"

   Bejaardentehuis, zorgcentrum voor ouderen

   Schil. Om de schil van een tomaat te verwijderen moet je een inkeping maken en ze in warm water leggen dan gaat het vanzelf. "Vur de pel va tematte af te dóun modder ze insnai"e en dan es evvekes in hie"et woater stèke, en dan giet ze t"r vazèlleves af."    

 Politie

   Roos in het haar

   Schoudermantel

 Gazon, grasveld  

 Edele delen (zie ook: "palulle")

   Zakmes

   1.  Buik, pens  2. Bloedworst  -  Inhalig zijn:  "Op zen pens öt zen"      ,  hij is slecht van inborst: "Hè ducht néi in zen pens" ,      onvermogen veinzen bij het kaartspel, onder de hand uitspelen :  "Bè "t koartspele slèèpte "m mee de pens euver de grónd" 

   Egoïst

   Balkenbrij, pensenbrij (basis voor beuling, zwarte pens)  -  afbeelding  - dialectkaart - Ik ben het beu om altijd maar balkenbrij te eten:
"Ich zen verboeft va altèd da pensdink te motte ète !"  

   De bouillon waarin de pensen waren afgekookt werd de volgende dag opgediend als soep - afbeelding

   Worstenketel, ketel om pensen af te koken. Overvolle en hectische plaats. "Zoe vol as ne pensketel."    

   Buikpijn

   Overvol, bomvol -  Overvolle en hectische plaats:  "Ne pensketel !"    

   Parelhoen. Gevlekt hoen afkomstig uit Afrika (< Fr. pintade)

   Lessenaar

In de steek laten,  achterlaten   -  Ik heb mijn vrouw laten zitten :  "Ich hem me vromes in "t perdèl gelötte"   ;  pech krijgen :  "In perdel valle ".     Z"n gezin in de steek laten. "Hè hit zen hie"el höeshoon in perdèl gelötte."     Toen het te moeilijk werd is hij vertrokken. "Tóun het te moei"elek woord hit "m de boel in perdel gelötte."    

   Vader , "zenne pere zéin" :  afzien  -  Hij heeft nogal wat meegemaakt met zijn vrouw en kinderen:  "Hè hit zenne pere nogal  gezéin
mee zè vrómmes en z"n júng !" Afzien. "Zenne pere zéin"     Ik heb daar nogal afgezien. "Ich hem doa menne pere nogal gezéin."    

 Parelsnoer

 Kraaltjes

 Paardenmest

   Paardenmolen  -  Als je op de paardenmolen de kwast kunt pakken, krijg je een gratis rit:  "Asder oppe pèremeule de plösj kost pakke, mochder es ne kie"er vur néit meerai"e."  

   Paardenstaart

   Paardenvijg

   Ongeduldig, dringend

   Ondergronds opzichter

 Bloemenperk

 Regenjas  (< Fr.  "imperméable")

   1.  Klagen   2.  Zich veel kunnen veroorloven

 Jacht- of visvergunning

   Lange regenjas (impermeable)

   Hoog nodig, dringend

   Precies, net, juist  -  Die lijkt net op mijn vroeger lief:  "Die trekt perséis op m"n oa vlam ! "  

   Proces Verbaal, bekeuring

   Processie. Het was daar een echte dronken bedoening. "Da war echt een zatte persessie"    

  Durven ( zie " dère " ) Als je dat durft doen, krijg je een draai rond je oren. "As ge dat dèèrt pertai"e dan kregd "r een lap tege óu"ere kop."    

   Nochtans -  Dat lijkt nochtans een braaf ventje :  "Da es pertang zjúst e broa(f) menneke ! "     Je komt me nochtans bekend voor, maar ik herken je niet. "Ge komt mich pertang bekend veur, mer ich kan óch néi thöeswaize."    

   Geduld

   Oorspronkelijk al biddend rond de kerk lopen voor een aflaat, later gewoon de kerk in- en uitlopen,  nu fig.: ijsberen

 Pemen, kweekgras

   Pastoor

   Postuur, gestalte, lichaamsbouw  -  "t Was een grote, struise kerel :  "Hè ha e grellig pestùi"er".    

   Sierbeeldje. Op de kast stond een mooi beeldje. "Op "t skap stond e skoe"e pesturke."    

   1.  Aardappel  2.  Slag, muilpeer  -  Ik was stomdronken, het was net of ik op een paardenmolen zat:  "Ich war zoe zat as ne petat,
"t war preséis of ich "t onnerstebove op een pèremeule zat."  

 1. Gebakje   2. Schelm

 Peter, peetoom. Het huis van de grootouders stond vol met beeldjes. "Peteroeme en grúttemóu hun höes stond hielemoal vol pesturkes."    

   Vulling gemaakt van steenstof en leem, 40 cm, later plastic buis gevuld met water

Aardappel  mv.  " petette "  vk  "petetteke"  - Hij haalt alles door mekaar:  "Hè slagt va Brussel op klèèn petettekes" . De aardappelen zijn nog niet gaar. "De petètte zen nog néi mörref."  't Was een koopje. "Ich hem da kunne koe'epe vur 'n pan petette."  Worteltjes en erwten met nieuwe aardappelen. "Poettekes en ettekes en néif pettettekes."  

 Aardappelen schillen (zie ook "petetteskelle")

   Coloradokever

   Plaats waar "petette" gemaakt en bewaard werden

   Aardappelpuree

   Waarde   -  dat is waardeloos :  "da"s niks va petiek ! "

   Stoemp van krulkool  ,  fig.  wanorde

   Val -  Een lelijke val maken:  "ne petótter make"    

   IJzeren balk

   Portret, foto, figuur

   Fotograaf

   Petroleumlamp op glazen of koperen voet en een glazen bovenstuk

   Woede  -  Hij vloog het kolenkot in, daar kon hij zijn woede afreageren:  " Hè vloog in "t kolekót, doa"e kost "m zèn pette ötwerke"

   Paadje    vk van "pad"

   1.  Woedend  2.  Opvliegend  -  Een opvliegend ventje:  "E pettig bözzeke"  ;      Louis had alle dagen ruzie, hij had een kort lontje:  "Löwéi ha alle dage  ambras,
"t war ö pettig bözzeke ! "   De jongen was kwaad omdat hij niet naar de voetbalwedstrijd mocht kijken omwille van zijn slechte punten voor Frans. ""t Menneke war pettig omdat "m néi no de matsj mocht kieke want hè ha mer "n twie"e op téin va Frans."    

 Ondeugend kind

   1.Schrik 2.Geluk. Ze hadden schrik, ze dachten dat ze ingebroken hadden, maar ze hadden geluk want ze waren niet binnengeraakt. "Ze hadde peut, ze dachte da ze ingebroken hoan, mer ze hoan ooch peut want ze ware néi biennegerakt."    

   Prullend bezig zijn iets los te maken,  peuteren

   Beterweter

  Pik, Pikhouweel

   Perzik , fig. muilpeer  -   Een perzikboom:  "ne pie"ezeboe"em"    

 Perzikboom

    Injectie, spuitje

   1.  Pin  (bv. op dak of helm)  (vkw. "pieneke") 2.  Gierig iemand  -  Gekrenkt zijn :  "hè war in z"n pien !"  ,    er is geen weelde:  " "t es pieneke dun ! "     Er is geen weelde."As ge hum zee dat "t toch mer pienneke dun war, war "m ferm in z"n pien."    

   Prikkeldraad

   Zeer kort geknipt haar