Dikke Van Pale 2.026

   Koe  mv.  ' kói'    :  '  Ie'en kói inne stal,  vèèf kói inne wèè '   (één koe in de stal,  vijf in de wei)   ;  'een kói lèèn' :  met de koe naar de stier gaan

   Plagen,  treiteren

 Gele kwikstaart

   Grote metalen ketel die boven het haardvuur hing, waarin het voer voor het vee werd gekookt

 Koek. Zeer goed overeenkomen. ''t Ès kók en èè.'    

   1. Koker  2. Hoofd  -  Prent dat maar goed in je hoofd:  'Stekt da mèr in urre koker'     

   Drijftol (wordt verklaard als verbastering van het Duitse kuck er all: boven op de tol was een grappig gezicht geschilderd met dat opschrift langs de rand eromheen: al ronddraaiend kijkt hij in alle richtingen en ziet dus alles, https://e-wld.nl/lemma/search/?search=drijftol)

  1.  Kraag  2.  Lijm

   Werkfront, waar kool gehouwen wordt

   Kelder waar steenkool opgeslagen werd

   Plaats waar steenkool opgeslagen werd

  Kwalijk  -  bewusteloos vallen  :  ' köllek valle '  ; &nbsp    ;slecht aflopen voor iem.  :  ' köllek voare'   ; &nbsp    ;zich niet goed voelen, misselijk zijn :  ' köllek zèn '    

 Ook vakantieoord in Afrika

   Onderjurk  ( ‹ Fr.  combinaison)

 Kammen. Bij m'n communie heeft m'n moeder mijn haar gekamd. 'Bè mèn kemmunie ha os ma men hoar gekömd.'    

   Grote boezem  -  Die vrouw had een buitengewone boezem:  'Da vrómmes ha ne grellige kómmesveur'  

   1.  Boodschap  2.  Grote behoefte (WC)     -  Iedere vrijdag gaan wij boodschappen doen:  'Alle vrèdage gónne wè kommissies dóun'      

   Medelijden

  Overdreven veeleisend zijn:  'komplemente verkoe'epe'

   Achterwerk, zitvlak, gat

   Tegencilinder,  trekt de bakken van de schudgoot naar omlaag

   Tegendraads  -  Hij is de slechtste nog niet:  ' 't  ès giene kontroarie pee'    ;  hij is altijd tegendraads:  'Hè ès altè kontroarie'    

   Gezelschap, groep

   Steenkool houwen of scheppen :   'Inne kool ziette'         (zie ook: 'kool make' )

   Steenkool houwen   (zie ook: ' inne kool ziette ' )

   Steenkoolbak

   Hoge kolenemmer

   Kolenhandelaar

   Koolhouwer

   Koolmijn

Mijnwerker

   1.  Koord  2.  Zangkoor - Enkel koord: 'enkel koor'       Dubbele koord : 'dobbel koor'  Driedubbele koord: 'draaidobbel koor'  ;  vk. 'keureke'  ,  E.S.:  Er moet ook een Vic of Victor in de klas gezeten hebben want toen wij als kwajongens ruzie hadden, dan zongen wij altijd: 'Vic Tomat het e keureke an ze gat en as ge an da keureke trekt dan flut da gat van Vic Tomat.'

   Kous(en)   mv.  'kose'  vk.  ' keuskes ' :   kousjes

   Kipkap (hoofdkaas)  (zie:  'kiepkap')

 Kop of munt (< letter)

   Kopzorgen,  zorgen

   Voorlopige houten ondersteuning in T-vorm

  Hoofdpijn

 Koppig

   Montuur van leren riemen, rond de kop van het paard

   Lijkwagen  -  Jean had een mooie begrafeniskoets, met zwarte doeken en pluimen, getrokken door zwarte paarden:  'Zjang had ne skoene korbiejaar mee zwette dókke en plaime, getrokke dur zwette pèèr'      

 Cordonet, knoopsgatenzijde

   Koren,  rogge. De rogge stond heel dicht op elkaar gezaaid. 't Kore stond zoe diek as hoar op nen hond.'    

   Korenhalm

   Boeren, oprispen

 Zwart met vedertjes belegd dameshoofddeksel met, gebonden onder de kin (zie ook:  'met')

   Korf. Je bent tweedekeus, waardeloos(schetsend). 'Ge zet de beste die'en in 't körfke zit, as de gói teröt zen.'    

   Koorts  -  Daar zou ik van doodvallen:  'Ich zó 't er de kopere kors va krège.'      

   Korset,  keurslijf,  niet elastisch met balijnen

dichtbij

Korter worden  -     Dat helpt niet:  'da kort niks'

   Kotelet,  varkenskarbonade

 Sterke drank vb. jenever, whiskey. Hij had zoveel sterke drank gedronken, dat hij straalbezopen was:  ' Hè ha zoeveul korten drank in zenne kraag gegote, hè ha e ferm stuk in z'n kloe'ete.'   

   Schoonmaak  :  'groe'ete kös' (grote schoonmaak)

 1.  Netjes,  opgepoetst  2.  Helemaal  -  doodop:  "kös óp"   ;  helemaal versleten:  "kös verslete"  

   Broodkorstjes, soldaatjes, croutons  (vk van 'korst')  -  Het beste wat er is, kervelsoep met broodkorstjes:  ' 't beste wat 'er ès, kèlleversóp mee köstekes'      

   Koster

 Gast, bezoeker die blijft eten en slapen

   1.  Gat   2. Hok  3. Thuis   mv  'kótter'  vk  'kötteke'  -  Zijn knikker rolde in het gaatje:  'Zenne skeut trulde in 't kötteke.'      Hij zit in de gevangenis:  'Hè ziet in 't kót'    ; Hij  zit op studentenkamer in Leuven:  'Hè ziet op kót in Leuve'      ;  kijk uit je ogen:  'Kiekt öt ur kótter ! '     ;  De weg van Deurne naar Tessenderlo is vernieuwd, maar toch zit hij vol bulten en gaten,  een echte ramp :  'De stiewig van Dú'en no Loe-i es vernéifd, mèr 't es een ramp, 't es kót en berg va veur tot achter.'  ;   Hij trapte een een gat in de lucht toen hij de strafschop moest nemen. 'Hè stampde ö kót inne loecht tóun hè die'e pinalti moest stampe!'     

 Gaten en bulten

   Streek, regio  -  Waar kom je vandaan :  'Va waffere koté zedde gè ?'  ;     Van waar ben je ergens :  'Va wa koté komde gè ?'    

   Braken,  kotsen,  overgeven

 Nylon kousen met gaatjes

 Deugniet

 Kruien

Uitblinker

 Bouwvallig

 Ijzertje onder de schoenen

   Gammel

   Kruiwagen

 Kaantjes

   Zure saus met stukjes spek en azijn

   Kleine hark

   Harken

 Wat bijeen geschraapt wordt (laatste uit de pan), fig. een onbetekenend persoon

   1.  Bijna,  nauwelijks, amper  2.  smal,  te klein. We hadden nog maar pas gegeten toen zei moeder dat de koffie klaar was en de taart op tafel stond. 'We haan nog ma kree gedön mee ète tóun zee os ma al da de kaffie vèrig war en de vloai op töffel stont.'    

   Kraai

   1.  Roomijs   2.  Pudding,  vla

 Roomijs

   Taart met pudding (vla)

   Krijgen

   Helemaal hetzelfde

   Venter,  handelaar,  koopman

   Schreeuw,  krijs  -  Ze slaakte een kreet die door merg en been ging:  'Ze léit doa'e ne kres, 't gónk dur merg en bie'en.'  

   Haken

 Grasmus

   Krabben

   Klein ventje

   Kreunen,  zware inspanningen doen  -  Hij heeft nogal gekreund voordat hij de aardappelen uit de kelder had:  'Hè hit nogal gekreuchd ier dat 'm die'e zak petètte öt de keller ha.'    

   Klein exemplaar

   Krekel

Krentenbrood

   Krielhaan

   Krielkip

   Als je alles mag zeggen, maar niets kunt verdragen

   Kregelig,  niets kunnen verdragen (ook:  'kriekel')

   Dikke koord (zeel) met een oog eraan,  om de koe vast te leggen

 Onregelmatig naar links en rechts

   Zich krenken  -  Jozef z'n vader was een opvliegende kerel, voor het minste maakte hij zich kwaad en kreeg Jef een oorvijg:  ' Jef zenne pa da war 'n klèrige bös, vur 't mienste krinkte hè hum en kreeg Jefke 'n saluwoasie rond z'n oere.'  

   Vervelend iemand

   Criticaster  -  Hij was een criticaster, hij had overal wat op aan te merken:  ' 't War nen echte kritiköer, he wiest op alles en éiderie'en éit oan te merke of éit te zenge'    

   Kraam  vk.  ' krömke '  (kraampje)  -  Er stonden veel kraampjes op de markt:  'Doa'e stónte veul kroame óppe met'    

  1. Onbetekenend persoon  2. Jeuk over het ganse lichaam  -  Van die rupshaartjes kreeg ik overal jeuk:  'Van die'e rópsezoa'ed hem ich 't kroatsel gekrege.'    

    Kreunen. Kreunen - Zuchten en klagen:  'kröche en kroe'eze  

   Kraanvogel  -  filmpje

   Kreunen,  weeklagen bij moeilijke stoelgang  -  Hij zat al een half uur te kreunen op 't toilet, maar zijn vriend zat ontspannen op 't WC:  'Hè zat al een half ùi'er te kroe'eze op 't höske, mer zenne moat zat op zè gemak op 't gemak.'    ;  Jij met je geklaag:  'Gè mee ur gekröech en gekroe'es.'    

 Deugniet

 Aarden pot, grote geglazuurde kruik  -  Stenen kruik met emaillaagje op:  'Ne stène kroeg'  

   Stekelbes

   Stekelbessenstruik

 Kleine (meestal bouwvallige) woning

 Kruisdagen (de 3 dagen voor OH Hemelvaart)

   Kroeshaar  -  Dat meisje had echt vast kroeshaar:   'Da maske ha echte kroezelhoar'

   Boerenkool,  krulkool

   Koppelhaan

 Kraken - Door zo jong in de mijn te gaan werken is z'n groei blijven steken: 'Mee zoe vrug de put in te gób hit 'm zenne was gekrookt'      ; Toen de fabriek van Tessenderlo is ontploft zijn z’n vrouw en drie kinderen verongelukt, dat heeft hem gekraakt:  'Tóun ’t fabrik va Loe-i ès ontploft, zèn z'n vroo en draai júng verongelukt, da hit ‘m gekrookt.'  

   Paardenbloem (blaadjes gebruikt voor 'kruidenkoek') ,  ook: 'krökke' 

 Kruikje

 Krul  -  mv.  'krolle' ,  vk 'kröllekes.' Hij kreeg het ineens in zijn hoofd. 'Hè kreeg 't iniens in zen krolle.'    

   Draai, krongel   

 Haken

   1.  Krot  2.  Armoedige toestand  -  Dat is toch wel waardevol, niet ?  'Da's nog giene krót è ? '  

   Krimpen  -  Verkleumen van de kou:  'Krumpe vanne koa'    

   Kribbe,  eetbak voor dieren

   .  Kool   2.  (fig.) Onnozelaar  -  Het is een echt warhoofd:  ' 't ès nen echte kú'el ! '    ;  oneerlijke concurrentie aandoen, onder iemands duiven schieten:  'In z'n kú'el schète (rai'e) '    

   Schaduw

   Kipwagen bij koolzeverij

   Verbrande steenkool

   1.  Onnozel iemand  2.  Klein mannelijk geslachtsdeel

   1.  Koolmeesje   2. (fig.)  Klein ventje

   Openbare verkoop  -  Op die verkoopdag lag nogal wat rommel bij mekaar:  'Op dieje kúpdag lag nogal ne batteklang (plark) biee'en' 

   Koopje

   Kussenovertrek

 Moerassige plek met gras begroeid, waar men inzakt

Kapster

Kapper -    Mijn nieuwe vriendin bestelde een kapsalon bij de kapper ...   dat gaat je geld kosten, zei Benny :  'Mè néif léif bestelde da kapsalon bè de kwafföer ...  da gót (giet) óch geld kóste, zé den Benny '.      INFO

   Kwartje,  25 centiem (1/4de Belgische frank)

   Drassige of zompige ondergrond

   Jong vogeltje,  juist uit het ei

   Spottend:  niet ernstig te nemen persoon,  zie ook:  'kwakvors'

   Kikker (eerder kindertaal of spottend, zie:  'kwakker'),; zie ook:  'kiekvors'  ;  Hij heeft een kikker in de keel:  'Hè hit ne kwakvors in z'n stroot'    

   Vettige substantie

 25 centiemen

   Onzin  -  Hij vertelde veel onzin,  hij was een echt warhoofd:    'Hè vertelde veul kwatsj,  't war nen echte kwiet ! '

   Vastendag (zonder vlees) op woensdag, vrijdag en zaterdag bij het begin van de veertigdagentijd voor Pasen

   Prutser, onbekwaam iemand

   Grote, brutale mond  -  Hou je mond:  'Hód ur kwèèk'    

   Luid schreeuwen, huilen

   Klikken, verklappen

 Klikspaan

   Ruzie (‹ Fr. querelles) (ook: 'kweddels, kwerrels')
    -  ruzie hebben: 'kwerrele hemme' &nbsp <;;
     -  
   ze hadden een vechtscheiding:  Met veel lawaai,ruzie en moeilijk doen zijn ze gescheiden. 'Mee veul lawèèt, ambras en kwerrels zen ze geskie'e.'

   Gek, halve gare

   Kachel om op te koken  -  < Ze hebben op die koopdag een koopje gedaan, ze kochten een kookhaard voor een appel en een ei:  'Ze hemme op die'e kúpdag ö kúpke gedön, ze kochte ne kwiezenjèèr vur nen appel en 'n èè.'  

 Kweken.Hij heeft sinds mensenheugnis kanaries gekweekt. 'Hè hit allezelève knoalievogels gekwikt.'  

   Laadt kolen van transportband over in mijnwagen,  zie:  'tramoei'

   Flauwerik,  lafaard

 Tuinboon

   Geheel van bewerkte gronden, ook:  het werk dat dit met zich meebrengt -  Hij had een groot boerenbedrijf van wel 100 hectare land, een pak werk:  " Hè had "n dóuning van wöl hónnerd hektoar land, "n hie"el labeur".    

Zwaar werk 

   Het land bewerken

 Bouwland

   Lachen - dat is niet gelachen, dat is niet niks: "da"s néi gelache."     Een kelder van 100m³ op één week uitgraven met de had dat is niet gelachen, dat is arbeid. "Ne keller va 100 kuup op "n wèèk ötgrave mee de hand da"s gie lache, da"s errebèt."    

 Zwoel, drukkend - benauwd en vochtig weer

   1. bn.  Lui    2. zn.  Lei om op de schrijven (met griffel)  -  Hij is echt heel lui:  "Hè ès nog te lai vur éimand te höllepe die"e niks an "t dóun ès."     Hij is lui. "Lai zwie"et es rap gerie"ed."    

   Luiden (van klokken)  -  het eerste luiden van de mis: "" "t half ùi"er lait "  Zo lang als je klokken hoort luiden ben je nog bij de levenden. "Zoe lank as da ge klokke nog huurt laie zedder nog bè de gói."    Ik zal ze boven eens gaan wakker maken. "Ich zal bove es gon lai"e!"    

   Luiheid. Toen de vrouwen de dorsvloer keerden, lagen de mannen van pure luiheid in het gras onder de appelboom. "Tóun de vröllie de nére an "t kiere ware, lage de mansléi va pure lai"erdai in "t groas ónner den appelboe"em."    

 Luierik

   stad Luik

 Vlaszaad, lijnzaad

   Drukknopen, om zonder naaien in te zetten (knopen voor luie vrouwen)

   Dozen- of pakjessoep (soep door luie vrouwen gemaakt)

 Kletskous

   Tijd verbabbelen (vooral door vrouwen)

   Klagen

   Lampmagazijnier

   Lampenzaal

   Overdadig alcohol drinken

   1.  Iemand die veel te goed is (goeie lamzak)   2.  Luiaard

 Uiteindelijk, als puntje bij paaltje komt  -  Uiteindelijk zijn ze uit noodzaak dan toch maar getrouwd:  " Te langelèste zèn ze dan va miserie toch mèr getrawd".   

   Al lang niet meer:   " al langes ne mie"e "    

  Langzaam

   Lang  -  In avondkledij:  "in "t lank"    

   Draagbare petroleumlamp

   Iemand iets aandoen  -  Nooit gedacht dat hij me dat zou aandoen:  "Noe"et gedoecht dat "m micht da zo lappe !"  

   Iemand die altijd voor overlast zorgt

   1.  Kolenwasserij   2.  Badzaal

 Lawaai. Kouwe drukte. "Wadde lawèèt vur zoe"en pruts."    

   Traag en morsend drinken

   Lende,  taille

  Iemands overlijden aanzeggen

   Leiden,  aan het lijntje houden

 Een koe naar de stier brengen  :    "een kói lèèn"

 Madeleine

   Jongen die als taak had in de kolenzeverij de stenen uit te rapen die op de band voorbij kwamen

   Bretellen

   Onderhemd

   Groente

   Groentekar (voor verkoop van groenten)

   Groentenmarkt

 Liedje

   Lekken, pissen

   Geit. Tussen pot en pint was er afgesproken wie het eerste trouwde kreeg "n schaap cadeau van de anderen. "Tusse pot en pient war "t er gezeed, die"e tieste trawde kreeg ne lemme van d"oaner kadoo."    

   Lam

 Lampje (vk. van "lamp")

   Helena

   Langer worden -  De dagen worden langer :  "De dage lenge"    De dagen beginnen te lengen maar het wordt kouder. "De dage lenge ma strenge."     Sinds Kerstmis duren de dagen al een uur langer. "Sind Kesmis zen de daag al "n ùi"er gelengd."    

 Leggen.

   1.  Elastiek   2.  Snelbinder. Met een Y-vormige stok uit de haag, twee sterke elastieken en "n ledertje maakten we ons een katapult. "Mé "n gaffel öt de haag, twie"e straffe lèpers en e lèrke, do méike we os è skéiterke van."    

   1.  Washandje  (zie: " henneke ")  2.  Projectieldrager voor katapult (zie:  skéiterke)    3.  stukje opgenaaid stof

   Opgroeiende jongen, snotneus :  "jónge lepper"  (‹ kalf dat nog aan de uier zuigt,  zie:  " lebbere" )    

   Lederen

   Laatst  -  de laatste:  "de leste "

   Scholastica

 Lastig, moeilijk. Ze hadden de veldrit zwaar gemaakt. "Ze haan oppe veldcross ter nogal ne lestige tóu"er va gemakt."    

   Kettingschakel

   Ronde balk die bovenop de hooikar gelegd werd

 Scherp kijken, toezien

   Sinterklaassnoepje:  koekjes (biscuits) in de vorm van de letters van het alfabet,  zie ook:  niknakskes  -  Afbeelding

   Leuning  -  Iemand te grazen nemen (bv. kaartspel):  "éimand een leun lötte lekke"    

   Afgeroomde melk

   Leuvense kachel

 Drukte, vrolijkheid, lawaai     Favoriete bezigheid:  "da"s zè lank lève"

   Linnen

   Zonder verdoving,  levend

   Louis

 Louis van Polycarpus 

Leren, studeren

   Leed  -  De laatste problemen:  "het leste lie"ed "   Daar hebben ze hun laatste probleem nog niet mee gehad. "Doa"e hemme ze hun leste lie"ed nog néi mé gezéin."    

   Leeuw

   Leeuwerik, zie ook Liewerk. Hoog boven "t korenveld hing een leeuwerik te fladderen e te klarrewieten, mooi om te zien en te horen, "t was zomer. "Hoe-g bove "t koreveld honk ne lie"everik te fladdere en te klarrewietere, skoe"en vur te zéin en te hure, "t war zomer."    

   Uit vrije wil  :  "öt liebere wil"   (‹ Fr. "libre")    

   Waarschijnlijk. Ze is waarschijnlijk de verkeerde straat ingedraaid en zo waarschijnlijk recht het kanaal ingereden. "Ze es liechtelek de verkierde stroa"et ingedrèèd en zoe"e liechtelek recht de knoal ingereen."    

   Laag

   Lage,  natte weilanden

   Geul laag in het weiland om water af te voeren naar gracht of beek

   Rosalie

   Ladder

   Hijs- of sleepwerktuig

Leren, studeren

 Lederen teugel

 Litteken

   Leeuwerik ,  zie ook:  "lie"everik"

   Lelijk

   Adeline

   Liggen  -   Je hebt me liggen:  "Ge hèt mich linge !" Je bent zo vroeg op? "Gè hit zeker nat gelege?"    

 Lusje om bv. jas op te hangen, stukje band of stof

   Laden

   Laat  -  Het is al redelijk laat:    " "t ès  broa  loat "    Hij had de gewoonte altijd te laat te komen. "Hè had ’t an ’m van altèd te loat te kome."    

 Goedzak, brave rustige man

 Ruim, wijd

   Douche

   Mijnlocomotief ondergronds aangedreven met diesel

   Iets slecht en oud (zie ook:  kerrel), bv. een versleten kledingstuk

   Liefdesverdriet

   Lopen   (ott:  ich loe"ep,  gè lúpt,  hè lúpt   ovt:  ich léip   vd:  geloe"epe ) Ze is verliefd op de zoon van de groentenhandelaar. "Zè lúpt mè die"e vanne legummemersjang."     Loop naar de pomp, ga weg:  " lúpt al oan ! "  

   1. Kind dat pas begint te lopen  2.  Looprekje voor kinderen

   1. Kind dat pas begint te lopen  2.  Looprekje voor kinderen

 Loos

 Heel goed verstopt (vogelnest)

 Lucht, licht  -  Hij schoot - trapte - sloeg ernaast :  "Hè skoot - stampte - slóug ö kót inne loecht"    ;   heel bewolkte of heel heldere lucht:  "grellige loecht" Hij nam zijn aanloop en trapte er grandioos langs! "Hè péik zennen oanloe"ep en stampde ter boenk langs, ö kot inne loecht!"    

   Ijl, draaierig  -  Een glaasje te veel op hebben, draaierig zijn:  "Loecht va kóp zen"   

 Luis

   Slechte luim. Ze is al van deze morgen nukkig en slechtgezind. "Ze hit al van temörrege hur loete."     Ze was gisteren onhandelbaar, geen huis met te houden. "Do war giestere mee heur niks oan te vange, ze ha heur loete wier."    

   Kerkdienst op zondagnamiddag

   Dennenhout met 1 platte zijde

   Schaduw

   Oerdom,  voor niets bekwaam :   "Te lómp vur te höllepe dónnere"  

 Lauw

   Slungel,  onbeholpen persoon

   1.  Afladen  2. Loslaten  -  Ze wil niets verklappen, ze geeft niets prijs :  "Ze wilt niks losse"    

   Luisteren

   Onbevrucht bebroed -  een onbevrucht bebroed ei:  " e lót èè"    

   Zuigen

   Onnozel, infantiel iemand  

   Laten  (ovt   ich léit    vd  gelötte)  -  Hij liet een windje:  "Hè léit "er iene vliege"     ; zich niet laten doen:  "de kèès néi van zenne boterham lötte ète."   Laat iets weten hè! "Löt éit weten è!"    

Luimig -   -  Het weer staat te luimen, is wisselvallig:  " "t ès lóu"er wèèr".   

Kijken

 Kostganger

 Varkentje van 8-12 weken oud

 Loops

 Luchter, Lichtkroon

   Flauwe vrouw, meisje  :  "ge zet een flo lut,  trut ! "  

 Maar neen, helemaal niet

   Margaretha, Griet, Greet, Maggy ...

   Maria

 Mijden

 Asfalt

Maken    ovt méik  vd  gemakt  -   Hij wond zich op :  "hè méik zen ège diek"  ;    hij maalde er niet om :  "hè méik doa"e niks öt"  

 Onvast te been, sukkelachtig, wankel  (zie ook: "mankére")

   Broodzak

   Zware kipbak met rechte sponde en schuine "hoogsels", wielen 11 cm breed met 7 velgen en 14 spaken

   Kar voor vervoer van bomen  -  afbeelding

   Boekentas, werktas

Groeizaam,  bv. malse regen    Groeizaam weer

   Voogdij

   Ongeschoolde arbeider, bv.  kolenschepper, handlanger, sleper

   Ruilen

   Eten (etenstijd), schaften

   Niet meer in goede staat

 Te kort komen, ontbreken, ziek zijn

   Zwengel,  oa. verbindingsstuk tussen pedaal en trapas

   Toestel om na te meten of alles aangesloten was

 Mannenkleren

   Mannenzijde (rechts in de kerk)

 Amanda

 Potig manspersoon

   Mannen

   Mannelijk persoon (mannen)

   Rond 1 menneke (=3 geleggen) nog 7 geleggen bijgezet, de koppen bijeengebonden = 10 geleggen graan samen recht gezet

 Marmer  (bijv.nw.:  "marbere"  )

   Maria

   Loonberekeningsdienst 

   mat de prestaties op van mijnwerkers in de ondergrond

   Bediende die het geleverde werk in de pijler optekent voor berekening van het loon

 Grote kookpot

Meisje (mv. "maskes" )

Spek (snoep) -     Spekjes zijn mals,  maar wees voorzichtig als je er wilt in bijten:  "Maskesvlie"es ès mals, mèr zèt vurziechteg as ge t"r wult in bète".    

   Houten brug

   Een oud op whist lijkend kaartspel spelen, waarbij de 7 of 8 hoogste kaarten worden gebruikt (De mats is klaveren dame hoogste kaart, de miets is de 7 of de 8 van de troef tweede hoogste kaart).

   Met  -  Wijdbeens stappen:  "mé e brie"ed spoor góñ"    

   Maar

   Merel

   Mei  -  de meiboom steken als het metselwerk klaar is:  " de mèè stèke "  

   Maaien

 Vlug meenemen, graaien. Toen ze scheidden griste ze alles mee , zelfs z"n pijp, z"n tabak en z"n sigaren. "Tóun ze öttie"en gonke skèèrde ze alles mee, zelfs z"n pèèp, zennen toebak en z"n sigare."    

 Meevallen

  Aankomstlijn. Wie gaat de koers winnen vroeg ze, wie het eerst over de eindstreep rijdt zei hij. "En wéi giet vandaag de koers wienne vróuge ze, die"en "t ieste euver de meet rait zee "m."    

 Hooimijt,  houtmijt, korenmijt, stromijt. Helemaal achteraan hadden ze een hooimijt en stromijt geplaatst. "Hielegans vanachter oppen dréis haan ze een hoe-imèèt en 'n stroe-imèèt gezatte."  

 Casimir

   Melkkar, om melkkruiken te vervoeren

Melkbrood

   Breuksteen

   Vrouwenborst   mv "memme"

   Eindeloos praten, zeuren. De hele dag heeft ze liggen zeuren om mee te mogen gaan. "Nen oalingen dag ha ze tege mich linge memme vur toch mer mee te meuge."    

   Bedoelen, menen - Hij meende het: "Hè mèènde het"      

Menen  -  Meen je ? :  "mènde ?"

   Manier   mv. "menéire"  -  Dat is een heel onbeleefd persoon:  "Die"en het ooch gien menéire ! "  

   Heer,  mijnheer

   3 geleggen aan de kop samengebonden afbeelding 

   Metalen stempel (stut)

   Jongen (s)  (aanspreekvorm)

   Minuut

 Emerantia, Emerance, Emerancia

 Drukte  -  Drukte maken, de boel op stelten zetten, complimenten maken: " merelle make "  

 Mergkool, veevoeder

   Maurice

   Handelaar, koopman

 Eucharistieviering -  Vroegmis: " D" ieste mès"   ;  Gouden bruiloft: "goo mès"    

 Meid

   Misschien

    Mest.   -  Mest uiteenstrooien  (zie ook: "brèèn") :  "mest brèèn"   

Snor

   Plaats waar de boer het mest stapelde

   Riek met 5 tanden om stal uit te mesten

   1.  Markt  2. Feestelijk dameshoofddeksel

   Etter,  pus

   Sukkelen, moeilijk werken  

   Mogen, lusten  - mag je:  "mugder"

   Mogelijk

   Voldoening  -  Hij heeft zijn zin gekregen:  "hè hèt zèn meugt"    

   Water en modder mengen om vis te vangen

 Midden

   Meer

   Min -  Je bent me er eentje:  "Gè zèt néi mien gèè ".    

 Mens

   Iedereen heeft zijn gebreken:   "An ne lèvetige miens en ne doei"e róuter skilt altèt éit"  
(lett:  aan een levende mens en een dode gaai scheelt altijd wat)

   Oud vrouwtje,  mensje

Onderwijzer, meester (aanspreking)

 Meeste

   Watergolf in het haar zetten

Melkbrood

 Mikken, richten bij "skeutskéite"

   Geboord gat om schietlading in te steken

 1. Oud vrouwtje 2. Mensje

 Geneeskundig verkeerd behandelen

   Made  (mv:  "moai"e")

   Maat, kameraad

   Mate -  André, drink eens met mate !  Ja moeder, maar mijn maten waren ook allemaal zat:  "Dré, drinkt es mé moate !   Joa ma, mèr mèn moate ware ooch allemoal zat".    

   Oproeping in oorlogstijd

 Overhoop halen, zoeken

   Moet je ?

 Model

   Waar? Waar ga je heen? "Moe"e godder op af?"    

   1.  Gulzig en overdadig eten  2.  De mond vol proppen

   Waar naartoe, waarheen

   Kippenmaag,  maag (pejoratief)

   Grote bak (trog) met 4 poten om het brood in op te kneden,  baktrog  -  De baktrog staat in het bakhuis:   "De moel stöt in "t bakhöes."  

   Waterketel

   Altijd werkend bezig zijn, werken zonder doorzicht

   Waarvoor

   Waarom

   Wezel

 Chocolade hagelslag, uitwerpselen van muizen

   Bemoeiziek iemand

   Bemoeien     vd :  "gemóid"  -  Waar bemoei jij je mee, vertel dat eens:  "Moe"e móider (= móide gè) óch mee ?  Zekt dat es ! "   Ge moet U daar niet gaan bemoeien. "Ge moet och doa"e nié"e mee mói"e."    

   Moederdier (kan ook pejoratief voor moeder:  "ur mói"er ès een hoer !" )  -      De ekster is pas uitgebroed, want ze zit nog op het nest:  "De ekster zat mee platte jóng,
want de moi"er zit nog oppe nest."  

Moederdier, moer  -  schroef en moer:  " ballon en moi'er "  ,  de duivel en zijn moeder:   "den duvel en zè moi'er"

 1.Boos zijn 2. Meisje. Daar aan de vakschool woonde "n mooi meisje, mooi en lief, maar als ze haar zin niet kreeg dan kon ze "n ganse dag pruilen. "Doa"e anne vakskool woende "n tof mokke, skoe"en en léif, mer as ze hur goesting néi kreeg dan kon ze nen oalinge dag stön mokke."    Das een mooi meisje en ze is nog handig ook. "Da’s een hennig mokke en ’t es nog hennig ooch."    

   Meikever (zie ook:  prizikant) , afbeelding, info  -  Het was een meikever:  ""t War ne mölder, want zenne kop war zwet mè ne wiette skain op."  

   Molijzer, gebogen spoorstaven ter ondersteuning van steengang