Aansluitend op mijn persoonlijke oorlogsperikelen, mag ook even melding gemaakt van de pijnlijke belevenissen waarmee mijn bejaarde ouders werden geconfronteerd tijdens WOII.
Ik durf het zelfs zo te stellen dat ze onder hun beidjes hun oorlogskelk tot op de bodem hebben geledigd. 
Een kijkje in die smartvolle jaren laat ik zonder eigen commentaar over aan het oordeel van de lezer.

De scheepsmeter

De taak van de scheepsmeter was het bepalen van het volume van de scheepslading. De functie van scheepsmeester werd vooral toebedeeld aan voetballers van FC Beringen omdat de job flexibiliteit bood en lichamelijk weinig belastend was. Camille Daniëls was de 1ste scheepsmeter die geen voetballer was. Hij woonde met zijn familie op het terrein van de kolenhaven.

Bij het invaren van de boot werd gemeten hoe diep het schip on het water lag d.m.v. merktekens die op de boot geschilderd waren. Na het laden werd de diepgang opnieuw gemeten tot op de centimeter nauwkeurig. Wanneer er golven op het water waren was dit een delicate zaak. Voor elk type schip werd dan op basis van afmetingen van de laadruimte berekend hoeveel ton kolen er in het scheepsruim opgeslagen werden. De scheepsmeter stelde zijn rapport op en bezorgde het aan de administratieve diensten van de koolmijn. Op basis van dit rapport werd de factuur opgesteld.

In vergelijking met Meldert, Lummen, Koersel en Stal heeft het Buitings enkele naklanken gemeenschappelijk, die de andere dialecten  in de omgeving niet (of veel minder uitdrukkelijk) hebben.  Dit is zo bij “gezéin” en “góud” in de voorbeeldzinnen.  In Paal, Tervant, Meldert, Lummen, Koersel en Stal komen die algemeen voor (Beverlo en Korspel hebben dit ook in een aantal gevallen o.a. “ni-j”…).

Met Lummen heeft het Buitings dan weer een hele reeks “a(a)i” klanken gemeenschappelijk.  In de voorbeeldzinnen komen hier “knai” en “pain” naar voor,  maar er zijn meer woorden waar deze klank  voorkomt in de dialecten van beide plaatsen.  In een aantal plaatsen in de omgeving komen nog “a(a)i” klanken voor, maar in andere woorden. 

We melden u het overlijden van Sus Bervoets, weduwnaar van Jen Beyens († mei 2022)
Geboren te Paal op 28 mei 1935
Overleden te Geel op 14 mei 2023
De uitvaartplechtigheid zal plaatsvinden in de aula van het Uitvaartcentrum Heselmans op vrijdag 19 mei 2023 om 13.30 uur.
Op donderdag 18 mei 2023 is iedereen van 17 uur tot 17.30 uur welkom om, samen met de familie, Sus te groeten in het Uitvaartcentrum Heselmans.
Sus was woonachtig te Olen, voorheen Tessenderlo

Condoleren kunt u ook via deze link

In 1948 vertrekt Alice als sœur Michel naar Congo, waar ze 30 jaar als missiezuster zal verblijven en in het ziekenhuis werken. Ze legt haar eeuwige kloostergeloften af in Mongbwalu, een stadje in de grensprovincie met Oeganda, bekend voor zijn goudmijn. Tijdens de Simba opstanden wordt ze verscheidene maanden gevangen gehouden. In deze 5de aflevering krijgt u een indruk van welke onderneming het reizen tussen België en Oost-Congo moet geweest zijn.

We melden u ook het overlijden van Sylva Dirix,

ze werd geboren in Paal op 15 juli 1938 en overleed op 11 mei 2023 in woonzorgcentrum Ter Vlierbeke in Kessel-Lo op 11 mei 2023.
De uitvaartliturgie rond de urne zal plaatshebben in aula Eikenveld van Begrafenissen Pues, Eikestraat 2 in Herent (Winksele-Delle) op dinsdag 16 mei 2023 om 12 uur.
Gelegenheid tot condoleren in de aula vanaf 11.40 uur.
U kan Sylva een laatste groet brengen op maandag 15 mei 2023 van 19 tot 20 uur Aula Pues Eikenveld - Winksele-Delle

We melden u het overlijden van Jules Vanmeert,  levensgezel van Maria Willems, weduwnaar van Maria Bijloos ( † 26 september 1978)

Jules werd geboren te  Paal op 02 maart 1935 en overleed te Tienen op 10 mei 2023
Hij woonde in  Kortenaken
De uitvaart vindt plaats in de Parochiekerk Sint-Amor van Kortenaken op woensdag 17 mei 2023 10:00

Begroeting in het uitvaartcentrum Geetbets op dinsdag 16 mei 2023 van 18:30 tot 19:00
Dorpsstraat 76 3450 Geetbets

Condoleren kunt u ook via deze link

[toespraak gehouden door Cyril Rubens bij de inhuldiging van het gerenoveerde monument, 10 mei 2023]

Beeld je in: je woont in Paal, een rustig dorp waar eigenlijk niets gebeurt en dan, augustus 1914: een inval van Duitse soldaten. Ze komen brutaal het dorp binnen, doorzoeken huizen, ze schieten zelfs een inwoner dood die lopen gaat omdat hij schrik van hen heeft...  en dan moet de bezetting nog komen: vier jaar lang honger en brutaliteiten, tientallen jonge Palenaren die aan het front zitten achter de IJzer, tientallen jongens die in 1917 opgepakt worden om in Duitsland te gaan werken...

Na het einde van de Eerste Wereldoorlog ervaarden de mensen een grote behoefte om de herinnering aan de slachtoffers te vereeuwigen. Niet alleen de  families van de overledenen rouwden, maar gans de dorpsgemeenschap.

Toch duurde het bijna vijf jaar vooraleer de gemeenschap van Paal erin slaagde, een “steen” op te trekken ter nagedachtenis van de 19 Palenaren die gesneuveld waren tijdens de Groote Oorlog of die onmiddellijk nadien overleden waren aan de gevolgen ervan. Op 10 mei 1923, net honderd jaar geleden, werd een oorlogsmonument ingehuldigd door burgemeester Leopold Convens en pastoor Vlecken, samen met ‘een talrijk publiek’.

[toespraak gehouden op 10 mei 1923 in Paal bij de inhuldiging gerenoveerd monument en gedenksteen door Peter De Vliegher, voorzitter van de koninklijke vereniging van het 5 Linieregiment]

Geachte burgemeester, geachte dames , heren in al uw titels en hoedanigheden, beste inwoners van Paal, beste kinderen.

Het is mij een eer en genoegen om samen met jullie hier vandaag het vernieuwde herdenkingspaneel ter ere van de soldaten van het 35 Linieregiment te onthullen. Ik word bijgestaan door de heer Hugo Peeters voorzitter van onze afdeling Koninklijke verbroedering 5,17,35 en 55 Linieregimenten. Deze verbroedering is opgericht in 1946 door veteranen uit de tweede wereldoorlog. En sinds die dag houden zij de tradities van het 5 Linie en haar verschillende ontdubbelingseenheden zoals het 35 Linieregiment in ere. In 1992 bij de terugkeer uit Duitsland werd het 5 Linieregiment opgenomen in een nieuwe infanterie eenheid Bevrijding/5Linie gekazerneerd hier vlakbij in Leopoldsburg. Deze eenheid is onze traditiedrager en daarom ben ik verheugd dat zijn commandant, LtKol SBH Jeroen Verhaeghe hier ook aanwezig is. Maar ook met de talrijke oudgedienden van het 5 Linieregiment.

Dag op dag stond het monument vandaag, 10 mei, in het centrum van het dorp.  Afgelopen jaar werd het door de gemeente grondig gerenoveerd en de omgeving errond opnieuw aangelegd.  Een infopaneel zorgt nu voor de nodige omkadering,  want in die 100 jaar blijkt er toch wel wat gebeurd te zijn rond “de Steen”,  zoals het monument in de volksmond genoemd wordt.
Ook de gedenkplaat van de verbroedering der linieregimenten (5 Linie en de gemobiliseerde uitbreidingen 17, 35 en 55 Linie) kreeg een grondige opmaak.  Het werd voor het eerst ingehuldigd in 1946 en er werden tot 1975 herdenkingsplechtigheden gehouden.  In Paal lag in 1939 het 35ste Linie om het Albertkanaal te verdedigen, toen op 10 mei 1940 het Duitse leger de aanval inzette.