Deze Palenaar was de zoon van Gerard Peeters ("Groat van Polle Smet") en werd na de oorlog even gevangen gezet omwille van zijn vermeende sympathieën voor Duitsland. We lichten een paar fragmenten uit het boek 'De Tweede Wereldoorlog in Paal' van Cyril Rubens & de historische werkgroep van paalonline om deze beschuldiging te kaderen.
foto:  Gerard Peeters, zijn vrouw en een Belgisch soldaat tijdens de mobilisatie in '39 voor de gevel van hun woning in de Zwanenbergstraat.

"Op de dag van de bevrijding wordt Graet van Pol Smet, Gerard Peeters, uit zijn huis gehaald door gewapende weerstanders. Op zijn witte os wordt hij naar het gemeentehuis gevoerd. Gans het VNV van Paal zit daar opgesloten, samen zowat 35 personen. Heeft hij enkele ribben gebroken omdat hij zo zwaar afgeranseld is, zoals Gerard zelf laat uitschijnen, of is hij van zijn os gevallen / geduwd? Na enkele dagen mag hij terug naar huis, omwille van zijn kwetsuren en wellicht ook omdat men geen feitelijke beschuldigingen tegen hem vindt.
Waarom is Gerard op een witte os gezet? Omwille van een eigen uitspraak van hem: "ooit zullen de witten de zwarten achterna lopen!" Hij is er vast van overtuigd dat de oorlog in het voordeel van de Duitsers zal uitdraaien. Overigens wordt zijn os een paar dagen later geslacht.
Waarom kiest Gerard voor de Nieuwe Orde? Volgens zijn dochter denkt hij niet zo ver na, is hij eerder een man van twaalf stielen en dertien ongelukken en hoopt hij een beetje uit de armoede te ontsnappen door de goede kant te kiezen. Ook hij is bij de Duitse inval met zijn familie gevlucht tot in Zuid-Frankrijk, samen met de familie van André Luyten, de familie Theunis en zovele anderen.
...
De familie Peeters staat in Paal dus bekend als Duitsgezind. Zijn zoon Louis (die zich Lode noemt tijdens de oorlogsjaren) studeert voor onderwijzer in de normaalschool van Maasmechelen. Deze instelling is een broednest voor collaborateurs en oostfrontstrijders. Enkele priester-leraars zetten hun leerlingen openlijk aan tot strijd tegen het goddeloze communisme. Vooral Snepke, een leraar Nederlands, een venijnig menneke, preekt onophoudelijk.
...

Louis / Lode studeert af in 1942. Hij krijgt onmiddellijk een betrekking bij het provinciebestuur: het is bijna ondenkbaar dat dit mogelijk zou zijn zonder lidkaart van het VNV.
Een half jaar later neemt hij al ontslag, omdat een kantoorbaan hem niet ligt. Hij wordt aangesteld als onderwijzer aan de jongensschool in Paal en hij geeft les aan het eerste leerjaar tot aan het einde van de oorlog.
Bij de bevrijding wordt Gerard onmiddellijk aangehouden, Louis / Lode gaat even op de loop, maar laat zich twee dagen later ook oppakken. Hij bekent dat hij deel uitgemaakt heeft van de VAVV, de vrijwillige arbeidsdienst voor Vlaanderen. Daarop wordt hij overgebracht naar de citadel van Diest. Daar zitten al enkele honderden incivieken opgesloten. Na enkele zware ondervragingen wordt hij vrijgelaten.
...
Op 27 maart 1945 moet Lode Peeters voor de krijgsraad verschijnen. De akte van beschuldiging luidt:
'Deze onderwijzer heeft 6 maanden dienst gedaan in den VAVV. Hij schijnt ook lid van het VNV geweest te zijn en droeg op de heldenherdenking (voor Jef Ceunen) op 20.8.44 te Paal “IJzerpalm” van Vercnocke voor. Volgens verschillende getuigen kleefde er aan de familie een zwart reukje, nochtans liet betichte zich nooit uit als pro-duitsch.'
De auditeur vraagt 3 jaar hechtenis. We mogen stellen dat de familie Peeters zich achter de ideeën van de Nieuwe Orde schaarde, maar dat ze geen echte politieke activiteiten uitoefende.
De meeste VAVV-leden worden na de oorlog veroordeeld voor collaboratie, zo ook Lode Peeters. Hij krijgt een gevangenisstraf van twee jaar met ontzegging van zijn burgerrechten
voor 20 jaar. Na zijn vrijlating neemt hij de kunstenaarsnaam Ludo Laagland aan. Hij wordt een succesvol schilder."

Bij het lezen van 'De Vlucht' moeten we dus in acht nemen dat het een gekleurd verhaal is, Laagland gaat zichzelf natuurlijk niet in een slecht daglicht stellen. Bovendien is het vele jaren na zijn vrijlating geschreven. In het boek 'De Tweede Wereldoorlog in Paal' wordt overigens duidelijk dat de collaboratie in ons dorp vooral een zaak was van het intellectuele milieu, de opleiding van onze onderwijzers heeft daarin ook een cruciale rol gespeeld. Of de bestraffing van en de repressie tegen de familie Peeters in verhouding was tot hun collaboratie, laten we liever aan het oordeel van de lezers over. Er zijn van het boek 'De Tweede Wereldoorlog in Paal' nog een tiental exemplaren beschikbaar bij Alex Van Roosbroeck. De lectuur van 'De Vlucht' krijgt u vanaf deze week gratis aangeboden door paalonline.
Wat dit relaas uit de tijd van de repressie extra interessant maakt voor de hedendaagse lezer is de beschrijving van ons dorp en zijn inwoners in die woelige periode. Louis Peeters was ongetwijfeld een getalenteerd schilder, ook met woorden.

 DE_VLUCHT_Ludo_Laagland_01_MB.pdf